کیز,ایران,رادیاتور,نگین,سوپاپ,پکیج,یورک ایتالیا,شوفاژکار

قبلی بعدی
  • بوستر پمپ booster-pump
     
  • نمایندگی اصلی زیکو
     
  • محصولات پنج لایه ایران رادیاتور
     
  • پمپ آب
     
  • فروش انواع سوپاپ یورک ایتالیا
     
  • شیر گازی نگین
     
  • شیر خودکار فـنری یورک ایتالیا
     
  • شير فلكه كشويي کیزایران
     
  • دیگهای چدنی شوفاژکار
     
  • ایران رادیاتور پکیج دیواری فن دار تک مبدل
     
آخرین محصولات
بوستر پمپ booster-pump
booster-pump بوستر پمپbooster-pump بوستر پمپ

بوستر پمپ یک دستگاه مرتبط به هم و یکپارچه ای از چندین الکترو پمپ می باشد که بصورت موازی به همدیگر متصل هستند تا مجموع آب مصرفی و مجموع فشار وارد شده بر سیستم را تأمین نمایند. از موارد مصرفی بوستر پمپ ها می توان به استفاده در شبکه های آب شهری، مصارف درون ساختمانی، ایجاد فشار لازم برای مصرف آب در آتش نشانی ها، آبیاری پارک ها و فضای سبز در شهر ها، ساختمانها، پاساژها، بیمارستان ها ، فرودگاهها و مراکز صنعتی به کار می رود.

بوستر پمپبوستر پمپ scrin
بوستر پمپ booster-pump
لکتروپمپ هاي  جتي استيل مارکPentax ساخت ايتاليا
لکتروپمپ هاي  جتي استيل مارکPentax ساخت ايتاليالکتروپمپ هاي جتي استيل مارکPentax ساخت ايتاليا
 
 

دهانه خروجي

دهانه ورودي

حداکثر آبدهي

حداکثر ارتفاع

قدرت

نوع پمپ

مدل

(اينچ)

(اينچ)

(m³/h)

( m)

(hp)

1

1

3

43

1

جتي استيل يک اسب

INOX 100

scrin
لکتروپمپ هاي جتي استيل مارکPentax ساخت ايتاليا
الکترو پمپ هاي دو پروانه مارک Pentax  ساخت ايتاليا
 الکترو پمپ هاي دو پروانه مارک Pentax ساخت ايتاليا
 
 پمپ CB
 
الکترو پمپ هاي دو پروانه مارک Pentax  ساخت ايتالياالکترو پمپ هاي دو پروانه مارک Pentax ساخت ايتاليا
 پمپ CM
 

دهانه خروجي

دهانه ورودي

حداکثر آبدهي

حداکثر ارتفاع

قدرت

 نوع پمپ

مدل

(اينچ)

(اينچ)

(m³/h)

(m)

(hp)

1

1

4.5

42

1

دو پروانه-تکفاز

CB 100/00

1

1

4.5

42

1

دو پروانه (برنجي)-تکفاز

CB 100/01

1

1 ¼

6

53

1.5

دو پروانه-تکفاز

CB 160/00

1

1 ¼

6

53

1.5

دو پروانه (برنجي)-تکفاز

CB 160/01

1

1 ¼

7.5

58

2

دو پروانه-تکفاز

CB 210/00

1

1 ¼

7.5

58

2

دو پروانه (برنجي)-تکفاز

CB 210/01

1 ¼

1 ½

12

66.9

4

دو پروانه-تکفاز

CB 400/00

1 ¼

1 ½

12

66.9

4

دو پروانه (برنجي)-تکفاز

CB 400/01

1

1

4.5

42

1

دو پروانه –سه فاز

CBT 100/00

1

1

4.5

42

1

دو پروانه (برنجي) - سه فاز

CBT 100/01

1

1 ¼

6

53

1.5

دو پروانه –سه فاز

CBT 160/00

1

1 ¼

6

53

1.5

دو پروانه (برنجي) - سه فاز

CBT 160/01

1

1 ¼

7.5

58

2

دو پروانه –سه فاز

CBT 210/00

1

1 ¼

7.5

58

2

دو پروانه (برنجي) - سه فاز

CBT 210/01

1

1 ¼

9

64

3

دو پروانه –سه فاز

CBT 310/00

1

1 ¼

9

64

3

دو پروانه (برنجي) - سه فاز

CBT 310/01

1 ¼

1 ½

12

66.9

4

دو پروانه –سه فاز

CBT 400/00

1 ¼

1 ½

12

66.9

4

دو پروانه (برنجي) - سه فاز

CBT 400/01

1 ¼

1 ½

12

78.7

5.5

دو پروانه –سه فاز

CBT 600/00

1 ¼

1 ½

12

78.7

5.5

دو پروانه (برنجي) - سه فاز

CBT 600/01

1 ¼

1 ½

15

90

7.5

دو پروانه –سه فاز

CBT 751/00

1 ¼

1 ½

15

90

7.5

دو پروانه (برنجي) - سه فاز

CBT 751/01

1 ¼

2

30

77

7.5

دو پروانه –سه فاز

CBT 800

1 ¼

2

30

86.4

10

دو پروانه –سه فاز

CBT 1000

1 ¼

2

30

93.6

12.5

دو پروانه –سه فاز

CBT 1250

1 ¼

2

36

98.7

15

دو پروانه –سه فاز

CBT 1500

1 ¼

1 ½

9

39.5

1.5

دو پروانه تکفاز

MB 150/00

1 ¼

1 ½

9

43

2.2

دو پروانه تکفاز

MB 200/00

1 ¼

1 ½

12

49

3

دو پروانه سه فاز

MBT 300/00

scrin
الکترو پمپ هاي دو پروانه مارک Pentax ساخت ايتاليا
فیلتر گازی کیز ایران
فیلتر گازی کیز ایران
فیلتر گازی کیز ایران
 
اطلاعات فنی محصول
 

 

scrin
فیلتر گازی کیز ایران
شیر یک طرفه دریچه ای
 
 

شیر خودکار


 
 

 

scrin
شیر یک طرفه دریچه ای کیز ایران
کاتالوگ لوله هاي تلفيقي
لوله های تلفیقی پنج لایهلوله های تلفیقی پنج لایه
 
کاتالوگ
کاتالوگ لوله های تلفیقیکاتالوگ لوله های تلفیقی
scrin
کاتالوگ لوله هاي تلفيقي
حوله خشک کن BALENUM
 
حوله خشک کن BALENUMحوله خشک کن BALENUM
 
کاتالوگ
 
کاتالوگ حوله شک کن بالینومکاتالوگ حوله شک کن بالینوم
scrin
کاتالوگ حوله خشک کن BALENUM
کاتالوگ مشعل گازوئیل سوز
 
کاتالوگ مشعل گازوئیل سوز
 کاتالوگ
 
 
کاتالوگ مشعل گازوئیل سوزکاتالوگ مشعل گازوئیل سوز
scrin
کاتالوگ مشعل گازوئیل سوز
الکتروپمپ جتي Pentax ساخت ايتاليا
الکتروپمپ جتي Pentax ساخت ايتالياالکتروپمپ جتي Pentax ساخت ايتاليا
 
 
 
 
 

 دهانه خروجي

 دهانه ورودي

 حداکثرآبدهي

 حداکثر ارتفاع

  قدرت

  نوع پمپ

مدل 

 اينچ

 اينچ

 (m3/h)

(m) 

 (hp)

(kw) 

1

1

3.6

47

1

-

جتي تکفاز واسطه آلومينيوم

CAM100/50

1

1

3.6

47

1

-

جتي تکفاز واسطه چدن

CAM100/00

scrin
الکتروپمپ جتي Pentax ساخت ايتاليا
 پمپ هاي بشقابي تکفاز Lowara
 
لوارا بشقابیلوارا بشقابی
 
 
 

 دهانه خروجي

 دهانه ورودي

 حداکثرآبدهي

 حداکثر ارتفاع

  قدرت

  نوع پمپ

مدل 

 اينچ

 اينچ

 (m3/h)

(m) 

 (hp)

(kw) 

1

1 ¼

4.8

22

0.5

0.37

بشقابي - تك فاز

CEAM 70/3

1

1 ¼

4.8

31.1

0.75

0.5

بشقابي - تك فاز

CEAM 70/5

1

1 ¼

6

32

1

0.75

بشقابي - تك فاز

CEAM 80/5

1

1 ¼

9.6

31.8

1.2

0.9

بشقابي - تك فاز

CEAM 120/5

1 ¼

1 ½

18

17.7

1

0.75

بشقابي - تك فاز

CEAM 210/2

1 ¼

1 ½

18

25.5

2

1.5

بشقابي - تك فاز

CEAM 210/4

1 ¼

2

26

16.3

1.5

1.1

بشقابي - تك فاز

CEAM 370/1

1 ¼

2

29

20.4

2

1.5

بشقابي - تك فاز

CEAM 370/2

1 ¼

2

31

24.4

2.5

1.85

بشقابي - تك فاز

CEAM 370/3

 
 
  • جنس بدنه و پروانه الکترو پمپ هاي CEA از استيل 304  مي باشد.
  • کاربرد صنعتي، ساختماني، افزايش فشار، سيركوله كردن
  • حداکثر فشار 8 بار
  • دماي مايع 10-110   IP 55 کلاس F

scrin
پمپ هاي بشقابي تکفاز Lowara

پمپ جتي تکفاز مارک لوارا : BGM 7

 
لوارا جتیلوارا جتی
 
مشخصات:
 
 

مدل :  BGM 7

 

نوع پمپجتي – تك فاز

توان : kw=0.75 hp=1

حداکثر ارتفاع : 46m

حداکثر آبدهي : m3/h=3.6

دهانه ورودي : 1/4-1 اینچ

دهانه خروجي : 1 اینچ

 

 

 
scrin
پمپ جتي تکفاز مارک لوارا BGM 7
کاتالوگ پکیج زمینی ایران رادیاتور
 
پکیج زمینی ایران رادیاتور
 
Back-C.pdf [حجم: 6.67 مگابایت] ( تعداد دانلود: 52)
 
scrin
کاتالوگ پکیج زمینی ایران رادیاتور

کاتالوگ پکیج دیواری ایران رادیاتور

کاتالوگ پکیج دیواری ایران رادیاتور

 

 

برای دانلود کلیک کنید

divari1.pdf [حجم: 5.27 مگابایت] ( تعداد دانلود: 529)

scrin
کاتالوگ پکیج دیواری ایران رادیاتور

سایت جلو خانی مفتخر است که تنها نماینده رسمی محصولات زیکو در ایران و خاور میانه می باشد

به زودی اطلاعات کامل تری در این باره منشر خواهد شد

 پمپ زیکوپمپ زیکو

 

پمپ زیکو cb160-210پمپ زیکو cb160-210 پمپ زیکو cm1001پمپ زیکو cm1001

 

پمپ زیکو pm45پمپ زیکو pm45 پمپ زیکو cam100پمپ زیکو cam100

 

 

در صورت هر گون سوال با شماره های موجود در سایت تماس حاصل نمایید 

 

scrin
نمایندگی اصلی زیکو

جلوخانی
آخرین اخبار و مقالات
بوستر پمپ آتشنشانی
برخی از اصول بنیادین بوستر پمپ های آتش نشانی عبارتند از:

انتظار می رود که این بوستر پمپ ها فشاری معادل ۱۴۰-۱۲۰ درصد نامی خود را (در شرایط نرخ جریان صفر) ایجاد کنند.
نقطه نامی بوستر پمپ، فشار و جریان معادل ۱۰۰ درصد فشار و جریان نامی را ایجاد می کند.
بیشترین نرخ جریان مورد انتظار از یک بوستر پمپ آتش نشانی، نرخ جریانی معادل ۱۵۰ درصد نرخ جریان نامی در فشاری معادل ۶۵ درصد فشار نامی است.

ویژگی های این سه مولفه، به تعریف منحنی مشخصه بوستر پمپ برای یک بوستر پمپ آتش نشانی خاص کمک می کنند.

اندازه مناسب یک بوستر پمپ آتشنشانی چقدر است؟

پاسخ های فراوانی برای این پرسش وجود دارد ولی بیشتر متخصصان معتقدند که یک بوستر پمپ آتشنشانی باید به اندازه ای بزرگ باشد که بتواند آب کافی (جریان و فشار) برای بیشترین جریان مورد انتظار از هر اسپرینکلر منفرد یا یک سیستم سیلابی همچنین یک مقدار اضافه (شیلینگ آتشنشانی) برای نیازهای اطفاء حریق، را تامین کند.
متریال بوستر پمپ های آتشنشانی از چه نوع است؟

پوسته بوستر پمپ ، با توجه به فشار کاری بوستر پمپ، پوسته بوستر پمپ ممکن است تحمل کند از نوع چدن خاکسری GG 25، GGG 40، چدن نشکن، برنز و یا استنلس استیل ریخته گری شده است
پروانه

بر طبق استاندارد NFPA 20 و UL 448-FM 1311، پروانه بوستر پمپ های آتشنشانی یا باید برنز باشند و یا استنلس استیل. پروانه چدنی هرگز نباید در بوستر پمپ های آتشنشانی استفاده گردند.
محور

محور بوستر پمپ باید استنلس استیل باشد. بعلاوه استانداردهای FM 1311 و UL 448 قوانین واضحی جهت طراحی محور بوستر پمپ های آتشنشانی عنوان کرده اند.
آب بندی

نوار گرافیتی نوع بدون آزبست
یاتاقانها

بلبرینگ های روانکاری شده با گریس. بلبرینگ ها باید به حد کافی استحکام داشته باشند تا حداقل ۵۰۰۰ساعت در ماکزیمم بار دوام آورند.

منحنی عملکرد بوستر پمپ های آتشنشانی:

بر طبق استاندارد

موتورهای الکتریکی

الکتروموتورها می بایست بر طبق استاندارد باشند
دیزل موتورها

- موتورهای دیزلی استفاده شده در بوستر پمپ های آتشنشانی، می بایست قابل اطمینان، با کیفیت بالا و برای سیستم های آتشنشانی طراحی شده باشد.

- در حالتی که موتور دیزل انتخاب شده است، می بایست دمای محیط و ارتفاع از سطح دریا مورد توجه قرار گیرد.

- بوستر پمپ و دیزل موتور می بایست توسط کوپلینگ های انعطاف پذیر کوپله شوند.

- دیزل موتورها می بایست مجهز به گاورنر باشند و قابلیت تنظیم سرعت دیزل بین ۱۰درصد شات اف و ماکزیمم بار کاری بوستر پمپ را داشته باشد.

- دیزل موتور باید دارای دستگاه خاموش کننده افزایش سرعت Over speed shut-down device باشد که وقتی سرعت ۲۰درصد افزایش می یابد دیزل خاموش گردد.

- موتور می بایست مجهز به سرعت سنج Tachometer باشد.

- موتور می بایست داری گیج فشار روغن باشد.

- موتور می بایست دارای نشانگر دما باشد.

- تمام نشانگر های کنترلی موتور می بایستی به طور مناسبی به تابلو کنترل متصل گردند.

- هر دیزل موتور می بایستی مجهز به دو باتری ذخیره باشد.

- هر باتری می بایستی دو برابر ظرفیت برای نگه داشتن سرعت میل لنگ که توسط سازنده توصیه شده است، دارا باشد.

- هر دو باتری می بایستی دارای کنتاکتورهای دستی کنترلی باشند تا وارد مدار گردند.


تجهیزات جانبی

- شیرآلات مکش و رانش می بایستی از نوع دروازه ای OS&Y باشند.

- درمواقعی که بین قطر فلنج مکش و لوله مکش اختلاف سایز وجود دارد، یک تبدیل خارج از مرکز می بایست استفاده شود.

- درمواقعی که بین قطر فلنج رانش و لوله رانش اختلاف سایز وجود دارد، یک تبدیل مرکزی می بایست استفاده شود.

بوستر پمپ های آتشنشانی می بایستی دارای، شیر فشار شکن پوسته Casing relief valve، شیر تخلیه هوا در خروجی (برای بوستر پمپ های دو مکشه اسپلیت کیس) و فشار سنج باشند.


بوستر پمپ های جاکی Jockey Pumps

- بوستر پمپ های جاکی برای ثابت نگه داشتن فشار در تمام زمانها در سیستم آتشنشانی استفاده می شود.

- جاکی بوستر پمپ باید فشار خروجی کافی داشته باشد تا فشار مورد نظر سیستم محافظتی آتشنشانی تأمین گردد.

- بوستر پمپ های جاکی همچنین از ایجاد ضربه قوچ وقتی بوستر پمپ اصلی وارد مدار می شود جلوگیری می کند.

سیستم کنترلی بوستر پمپ های آتشنشانی با محرکه الکتریکی


الف) خصوصیات

- پانل می بایستی به طور ویژه برای کارکرد بوستر پمپ های آتشنشانی با محرکه الکتریکی ساخته شوند.

- تمام سیستم کنترلی باید قبل از ارسال از کارخانه توسط سازنده، مونتاژ، سیم کشی و تست گردند.

- طراحی سیستم کنترلی می بایست بسیار قابل اطمینان باشد.

- مفهوم هر لامپ و یا دکمه و مانند آن روی پانل می بایستی به گونه ای نوشته شود که امکان پاک کردن و یا از بین بردن آن نباشد.


ب) پوشش Enclosure

- پانل می بایستی به طور مطئمنی در برابر قطرات آب محافظت شود (حداقل مطابق توصیه های NEMA و IEC). وقتی که تجهیزات در محیط های بیرون و یا ویژه ای نصب می گردند، درجه حفاظت تابلو می بایستی مناسب باشد.

- پانل می بایستی کاملاً روی زمین مستقر شود.

- پانل های نوع ایستاده On stood یا دیواری می بایستی مجهز به تمام تجهیزات لازم جهت نصب باشند.

- پانل می بایستی به طور مطمئنی قفل شود.


پ) راه اندازی و کنترل

- راه اندازی و کنترل می بایستی بصورت دستی یا اتوماتیک باشد.

- کنترلر اتوماتیک باید خود عمل کننده Self-acting برای راه اندازی و محافظت الکتروموتور باشد.

- وقتی سویچ فشار استفاده می شود، باید سویچی استفاده شود که مستقل از تنظیمات بالا و پایین کالیبر در مدار کنترل باشد.

- برای تمام بوستر پمپ ها و همچنین بوستر پمپ جاکی، هر کنترلر باید سویچ فشار جداگانه مخصوص خودش را داشته باشد.

- برای حالت غیر اتوماتیک، سوئیچ عملکرد دستی روی کنترل پانل باید به گونه ای باشدکه موتور به صورت دستی روشن شود و عملکرد سوئیچ دستی تأثیری بر سوئیچ فشاری نداشته باشد. سیستم باید به گونه ای باشد تا موقع خاموش کردن دستی، سیستم در حالت کار باقی بماند.




ت) تجهیزات سیگنال و آلارم

- یک نشانگر قابل رویت باید دسترسی توان در تمام فازها را نمایش دهد.

- نقص فاز یا برگشت فاز Phase reversal در ترمینال کنتاکتورهای موتور باید مونیتور شود. تمام فازها می بایستی مونیتور شوند.

- کنترلر باید مجهز به مدارات عملکرد زیر باشد:


الف) کارکرد موتور و بوستر پمپ
ب) دو فاز شدن جریان
پ) برگشت فاز
ت) کنترلر به منبع جایگزین Alternative source متصل شده است.




سیستم کنترلی بوستر پمپ های آتشنشانی با محرکه دیزلی


الف) خصوصیات

- کنترلرها می بایست به طور ویژه برای کارکرد بوستر پمپ آتشنشانی با محرکه دیزلی ساخته شوند.

- تمام سیستم کنترلی باید قبل از ارسال از کارخانه توسط سازنده، مونتاژ، سیم کشی و تست گردند.

- تمام کنترلرها باید دارای علامت Diesel Engine Fire Pump Controller باشند و نام سازنده دستگاه در محل مناسبی درج گردیده باشد.


ب) پوشش

- کنترلر می بایست تا جایی که عملاً امکان دارد نزدیک دیزل موتور باشد و در کنار آن نصب گردد.

- کنترلر باید در محلی نصب گردد و یا به طریقی محافظت گردد که امکان خرابی ناشی از پاشش آب از بوستر پمپ ها و یا اتصالات نباشد.

- پوشش باید مطابق استاندارد NFPA 70 باشد.


پ) راه اندازی و کنترل

- راه اندازی و کنترل می بایستی به صورت اتوماتیک و یا غیر اتوماتیک باشد.

- منبع تغذیه اولیه کنترلر نباید برق ac باشد.

- وقتی سیستم کنترل فشار آب استفاده می شود، مدار کنترل باید سوئیچ فشاری داشته باشد که مستقل از تنظیمات بالا و پایین کالیبراسیون باشد.


ت) تجهیزات سیگنال و آلارم

- برای حالات زیر می بایست نشانگرها و آلارمهای جداگانه ای وجود داشته باشد:



از کار افتادن استارت اتوماتیک موتور
خاموش شدن موتور به خاطر سرعت غیر مجاز Over speed
خرابی باتری.
از کار افتادن شارژر باتری.
فشار بسیار پایین روغن در سیستم روانکاری
دمای سیستم خنک کاری


ث) اتصالات و سیم کشی

- اجزای سیم کشی کنترلر باید به صورتی باشد که برای کارکرد دائم مناسب باشد.NEMA MG-1 باشند.

- تمام الکتروموتورها می بایست مناسب جهت کارکرد دائم باشند.

- موتورها نباید سرویس فاکتور کمتر از ۱٫۱۵داشته باشند.

- در مواقعی که امکان پاشش آب وجود داشته باشد، الکتروموتورها می بایست از نوع TEFC باشند.

- در مواقعی که عدم قطعیت در تأمین برق وجود دارد، می بایست منبع قدرت یدکی تأمین شود.

- وقتی ژنراتور برای تأمین برق الکتروبوستر پمپ استفاده می شود، منبع انرژی می بایست الزامات استاندارد NFPA 110 را داشته باشد.NFPA



20 منحنی مشخصه بوستر پمپ های آتشنشانی به صورت زیر تعریف می شود:
الف) هد شات اف .

برای تمامی انواع بوستر پمپ، هد نقطه شات اف نباید از ۱۴۰درصد هد نقطه کاری تجاوز نماید.
ب) دبی و فشار نقطه کاری.

منحنی مشخصه بوستر پمپ باید از محل تلاقی دبی و فشار نقطه کاری و یا بالاتر از این نقطه عبور نماید. به عبارت دیگر در بوستر پمپ های آتشنشانی تلرانس منفی برای بوستر پمپ مجاز نمی باشد.
پ) بار اضافی.

منحنی عملکرد بوستر پمپ باید به گونه ای باشد که در دبی های بیش از ۱۵۰درصد نقطه کاری، هد بوستر پمپ بیش از ۶۵درصد افت نکند.


ث) تأثیر طراحی پروانه روی منحنی عملکرد بوستر پمپ های آتشنشانی.

پروانه بوستر پمپ ها بر اساس نوع کاربردشان برای هدهای پایین، متوسط و بالا طراحی می شوند. در شکل های زیر تأثیر طراحی پروانه بر مشخصه های فشار و دبی نشان داده شده است.


ج) سایر خصوصیات بوستر پمپ های آتشنشانی

- تمام اندازه گیریها و محاسبات باید برای آب تمیز با دمای ۲۰درجه سانتیگراد انجام شود.

- برای حالتی که دبی به ۱۵۰درصد نقطه کاری می رسد، توان مورد نیاز موتور می بایست مشخص شود و در صورت درخواست کارفرما توان نامی محرکه بر اساس این حالت انتخاب گردد.

- برای اطمینان از عملکرد بوستر پمپ ها در شرایط خواسته شده، سازنده می بایست هر بوستر پمپ را جداگانه با آب تست نماید و گواهینامه های تست را ارائه نماید. در گواهینامه تست می بایست منحنی عملکرد، توان جذبی موتور و منحنی بازده نشان داده شود.

- در مواقعی که بوستر پمپ می بایست مکش منفی انجام دهد نباید از بوستر پمپ های سانتریفوژ استفاده نمود.

- هر بوستر پمپ می بایستی پلاک جداگانه ای داشته باشد. در پلاک بوستر پمپ می بایست فشار کاری، دبی نقطه کاری، سرعت چرخش و فاکتورهای عملکرد موتور ذکر گردد.

- هر بوستر پمپ می بایستی دارای فشار سنج در سمت رانش و مکش باشد.

- پوسته هر بوستر پمپ می بایستی دارای شیر فشار شکن باشد.

- کوپلینگ موتور بوستر پمپ و سایر اجزا دورانی بوستر پمپ می بایستی مجهز به محافظ (گارد) باشد.NFPA 20 چهار گونه هستند:





بوستر پمپ های سانتریفوژ تک طبقه افقی Horizontal End Suction Centrifugal Pump
بوستر پمپ های عمودی خطی Vertical In-Line Pump
بوستر پمپ های اسپلیت کیس یا همان بوستر پمپ های دو مکشه Horizontal Split-Case or Double Suction Centrifugal Pump
بوستر پمپ های عمودی توربینیVertical Turbine Pump



هر کدام از بوستر پمپ های فوق به گونه های مختلفی تقسیم می شوند. مثلاً بوستر پمپ های عمودی خطی به انواع کوپلینگی صلب و کوپلینگی انعطاف پذیر تقسیم می شوند و همینطور بقیه موارد که می توان به استاندارد NFPA 20 مراجعه نمود.gpm 1000 در فشار psi 60 باشد و تقاضای مورد نیاز (شیلنگ آتش نشانی) gpm 500 باشد، آنگاه تامین دست کم gpm 1500 نرخ جریان در فشار psi 60 از مجموعه ای از بوستر پمپ آتش نشانی و آب عمومی یا مخزن اختصاصی انتظار می رود. اما در واقع درباره اندازه یک بوستر پمپ آتشنشانی یک پاسخ اساسی که برای همه موارد مناسب باشد، وجود ندارد. بعضی از بیمه گذاران و مراجع دارای قدرت اجرایی ترجیح می دهند که نرخ تقاضای بیشترین جریان از نقطه کارکرد نامی بوستر پمپ (۱۰۰درصد جریان و فشار) تجاوز نکند، اما دیگران مقداری بین نقطه نامی و نقطه بیشینه جریان را می پذیرند که البته به ندرت نقطه بیشینه جریان پذیرفته می شود.

همچنین نصب یک بوستر پمپ اضافی در واحدهای خیلی بزرگ کار متداولی است زیرا حتی اگر یکی از بوستر پمپ ها دچار مشکل شود یا برای تعمیر خارج از سرویس باشد، در زمینه تامین آب کافی مشکلی وجود نخواهد داشت. اگرچه بوستر پمپ آتش نشانی الکتریکی، مطمئن است ولی به شدت به در دسترس بودن منبع تغذیه الکتریکی قابل اعتماد وابسته است. بوستر پمپ های آتش نشانی دیزل نیز قابل اطمینان هستند اما آنها نیز به منبع تغذیه خاص خودشان (سوخت دیزل) نیازمندند. روش متداول و مطمئن برای واحدهای بزرگ، استفاده همزمان از یک بوستر پمپ الکتریکی و یک بوستر پمپ دیزل آتش نشانی است.NFPA استانداردهایی هم برای متریال و هم برای منحنی های عملکرد این بوستر پمپ ها وضع کرده است. یک بوستر پمپ آتشنشانی باید مطابق با استاندارد NFPA 20 باشد. به نظر می رسد خصوصیات و منحنی عملکرد بوستر پمپ های آتشنشانی متفاوت از نمونه های دیگر می باشد. به عبارت دیگر بوستر پمپ های دیگر صنایع با توجه به ماکزیمم بازده و مسائل اقتصادی انتخاب می شوند اما در بوستر پمپ های آتشنشانی این موضوع از اهمیت اول برخوردار نیست. بوستر پمپ های آتشنشانی برای عملکرد مطمئن در تمام عمر طراحی می شوند. ماکزیمم ایمنی و معیارهای فشار خروجی کل از اهمیت بالایی در این بوستر پمپ ها برخوردار است.FM چیست؟

FM واحد فنی مستقل شرکت Factory Mutual Insurance است که تأییدیه عملکرد برای سیستم ها و تجهیزات با ریسک بالا صادر می کند.

در بوستر پمپ های آتشنشانی، تأییدیه FM جزو الزامات و نیازمندی های NFPA می باشد. معمولاً وجود تأییدیه FM نشاندهنده آن است که محصول نسبت به محصولات مشابه از کیفیت خیلی بالاتری برخوردار است.



جزییات ساختار بوستر پمپ های آتشنشانی مطابق با استاندارد NFPA 20NFPA 20چیست؟

NFPA 20 استانداردی در رابطه با بوستر پمپ های آتشنشانی می باشد. این استاندارد قوانینی جهت نصب و عملکرد بوستر پمپها، موتورهای محرکه، کنترلرها و اجزای کمکی آنها دارد.NFPA چیست؟

NFPA انجمن ملی آتشنشانی امریکا American National Fire Protection Association می باشد. NFPA استانداردها و اسنادی را جهت ایمنی در مقابل آتش وضع و منتشر می کند. در مقایسه با سایر سازمانهای مشابه، NFPA و استانداردهایش ارجحیت دارند و تمام سازمانهای مشابه نیز به استانداردهای آن احترام می گذارند و به عنوان یک مرجع می شناسند. اغلب سازندگان بوستر پمپ های آتشنشانی به دو دلیل زیر سعی می کنند از استانداردهای NFPA تبعیت نمایند:



الف) استاندارد NFPA قابل احترام ترین و سختگیرانه ترین استاندارد جهان در این زمینه می باشد.

ب) از آنجا که سایر سازندگان تجهیزات مانند تولیدکنندگان آبپاش های اتوماتیک، کابین های آتش و سیستم های خاموش کننده از این استاندارد تبعیت می کنند، در صورت ساخت بوستر پمپ ها مطابق با این استاندارد هیچگونه عدم انطباقی در کارکرد تجهیزات بوجود نمی آید scrin
بوستر پمپ آتشنشانی چیست

ژنراتور و الکتروموتورژنراتور و الکتروموتور

 

جریان الکتریکی
مقدمه
در یک هادی عایق شده مانند قطعه‌ای سیم مسی ، الکترونهای آزاد شبیه مولکولهای گازی که در ظرفی محبوس شده‌اند، حرکات کاتوره‌ای انجام می‌دهند و مجموعه حرکات آنها در طول سیم هیچ گونه جهت مشخصی ندارد. تعداد الکترونهایی که به چپ حرکت می‌کنند با تعداد الکترونهایی که به راست حرکت می‌کنند، یکی است و برآیند آنها صفر می‌باشد. ولی اگر دو سر سیم را به باتری وصل کنیم، این برآیند دیگر صفر نیست.

تاریخچه
تاریخ الکتریسیته به 600 سال قبل از میلاد می‌رسد. در داستانهای میلتوس (Miletus) می‌خوانیم که یک کهربا در اثر مالش کاه را جذب می‌کند. مغناطیس از موقعی شناخته شد که مشاهده گردید، بعضی از سنگها مثل مگنیتیت ، آهن را می‌ربایند. الکتریسیته و مغناطیس ، در ابتدا جداگانه توسعه پیدا کردند، تا این که در سال 1825 اورستد (Orested) رابطه‌ای بین آنها مشاهده کرد. بدین ترتیب اگر جریانی از سیم بگذرد می‌تواند یک جسم مغناطیسی را تحت تأثیر قرار دهد. بعدها فاراده کشف کرد که الکتریسیته و مغناطیس جدا از هم نیستند و در مبحث الکترومغناطیس قرار می‌گیرد.
مشخصات جریان الکتریکی
از نظر تاریخی نماد جریان I ، از کلمه آلمانی Intensit که به معنی شدت است، گرفته شده است. واحد جریان الکتریکی در دستگاه SI ، آمپر است. به همین علت بعضی اوقات جریان الکتریکی بطور غیر رسمی و به دلیل همانندی با واژه ولتاژ ، آمپراژ خوانده می‌شود. اما مهندسین از این گونه استفاده ناشیانه ، ناراضی هستند.
آیا شدت جریان در نقاط مختلف هادی متفاوت است؟
شدت جریان در هر سطح مقطع از هادی مقدار ثابتی است و بستگی به مساحت مقطع ندارد. مانند این که مقدار آبی که در هر سطح مقطع از لوله عبور می‌کند، همواره در واحد زمان همه جا مساوی است، حتی اگر سطح مقطعها مختلف باشد. ثابت بودن جریان الکتریسیته از این امر ناشی می‌شود که بار الکتریکی در هادی حفظ می‌شود. در هیچ نقطه‌ای بار الکتریکی نمی‌تواند روی هم متراکم شود و یا از هادی بیرون ریخته شود. به عبارت دیگر در هادی چشمه یا چاهی برای بار الکتریکی وجود ندارد.

سرعت رانش
میدان الکتریکی که بر روی الکترونهای هادی اثر می‌کند، هیچ گونه شتاب برآیندی ایجاد نمی‌کند. چون الکترونها پیوسته با یونهای هادی برخورد می‌کنند. لذا انرژی حاصل از شتاب الکترونها به انرژی نوسانی شبکه تبدیل می‌شود و الکترونها سرعت جریان متوسط ثابتی (سرعت رانش) در راستای خلاف جهت میدان الکتریکی بدست می‌آورند.
چگالی جریان الکتریکی
جریان I یک مشخصه برای اجسام رسانا است و مانند جرم ، حجم و ... یک کمیت کلی محسوب می‌شود. در حالی که کمیت ویژه‌ دانستیه یا چگالی جریان j است که یک کمیت برداری است و همواره منسوب به یک نقطه از هادی می‌باشد. در صورتی که جریان الکتریسیته در سطح مقطع یک هادی بطور یکنواخت جاری باشد، چگالی جریان برای تمام نقاط این مقطع برابر j = I/A است. در این رابطه A مساحت سطح مقطع است. بردار j در هر نقطه به طرفی که بار الکتریکی مثبت در آن نقطه حرکت می‌کند، متوجه است و بدین ترتیب یک الکترون در آن نقطه در جهت j حرکت خواهد کرد.
اشکال مختلف جریان الکتریکی
در هادیهای فلزی ، مانند سیمها ، جریان ناشی از عبور الکترونها است، اما این امر در مورد اکثر هادیهای غیر فلزی صادق نیست. جریان الکتریکی در الکترولیتها ، عبور اتمهای باردار شده به صورت الکتریکی (یونها) است، که در هر دو نوع مثبت و منفی وجود دارند. برای مثال، یک پیل الکتروشیمیایی ممکن است با آب نمک (یک محلول از کلرید سدیم در یک طرف غشا و آب خالص در طرف دیگر ساخته شود. غشا به یونهای مثبت سدیم اجازه عبور می‌دهد، اما به یونهای منفی کلر این اجازه را نمی‌دهد. بنابراین یک جریان خالص ایجاد می‌شود.

جریان الکتریکی در پلاسما عبور الکترونها ، مانند یونهای مثبت و منفی است. در آب یخ زده و در برخی از الکترولیتهای جامد ، عبور پروتونها ، جریان الکتریکی را ایجاد می‌کند. نمونه‌هایی هم وجود دارد که علیرغم اینکه در آنها ، الکترونها بارهایی هستند که از نظر فیزیکی حرکت می‌کنند، اما تصور جریان مانند 'حفره‌های (نقاطی که برای خنثی شدن از نظر الکتریکی نیاز به یک الکترون دارند) مثبت متحرک ، قابل فهم تر است. این شرایطی است که در یک نیم هادی نوع p وجود دارد.


اندازه گیری جریان الکتریکی
جریان الکتریکی را می‌توان مستقیما توسط یک گالوانومتر اندازه گیری کرد. اما این روش نیاز به قطع مدار دارد که گاهی مشکل است. جریان را می‌توان بدون قطع مدار و توسط اندازه گیری میدان مغناطیسی که جریان تولید می‌کند، محاسبه کرد. ابزارهای مورد نیاز برای این کار شامل سنسورهای اثر هال ، کلمپ گیره‌های جریان و سیم پیچهای روگووسکی است.
مقاومت الکتریکی
اگر اختلاف پتانسیل معینی را یک بار به دو انتهای سیم مسی و بار دیگر به دو انتهای میله چوبی وصل کنیم، شدت جریانهای حاصل در هر لحظه با هم اختلاف زیادی خواهند داشت. خاصیتی از هادی را که اختلاف مزبور را باعث می‌شود، مقاومت الکتریکی گویند، که آن را با R نشان می‌دهند و مقدار آن برابر R = V/I است که در آن V اختلاف پتانسیل بین دو سر سیم و I جریان الکتریکی است. واحد مقاومت الکتریکی اهم یا ولت بر آمپر می‌باشد.
توان الکتریکی
یک مدار الکتریکی را در نظر می‌گیریم که حامل جریان I و ولتاژ V بوده و یک مقاومت Rدر آن قرار دارد. بار الکتریکی dq موقع عبور از مقاومت به اندازه Vdq ، از انرژی پتانسیل الکتریکی خود را از دست می‌دهد. طبق قانون بقای انرژی ، این انرژی در مقاومت به صورت دیگری ، مثلا گرما ظاهر می‌شود. گر در مدت زمان dt ، انرژی du حاصل شود، در این صورت داریم:


P=du/dt

در این رابطه P ، توان الکتریکی است که دارای واحد وات می‌باشد. برای یک مقاومت می‌توان توان را به صورت زیر:

P = RI2

نوشت.
موتور الکتریکی
یک موتور الکتریکی، الکتریسیته را به حرکت مکانیکی تبدیل می‌کند. عمل عکس آن که تبدیل حرکت مکانیکی به الکتریسیته است، توسط ژنراتور انجام می‌شود. این دو وسیله بجز در عملکرد، مشابه یکدیگر هستند. اکثر موتورهای الکتریکی توسط الکترومغناطیس کار می‌کنند، اما موتورهایی که بر اساس پدیده‌های دیگری نظیر نیروی الکترواستاتیک و اثر پیزوالکتریک کار می‌کنند، هم وجود دارند.
ایده کلی این است که وقتی که یک ماده حامل جریان الکتریسیته تحت اثر یک میدان مغناطیسی قرار می‌گیرد، نیرویی بر روی آن ماده از سوی میدان اعمال می‌شود. در یک موتور استوانه‌ای، چرخانه (روتور) به علت گشتاوری که ناشی از نیرویی است که به فاصله‌ای معین از محور چرخانه به چرخانه اعمال می‌شود، می‌گردد.
اغلب موتورهای الکتریکی دوارند، اما موتور خطی هم وجود دارند. در یک موتور دوار بخش متحرک (که معمولاً درون موتور است) چرخانه و بخش ثابت ایستانه (استاتور) خوانده می‌شود. موتور شامل آهنرباهای الکتریکی است که روی یک قاب سیم پیچی شده است.
گر چه این قاب اغلب آرمیچر خوانده می‌شود، اما این واژه عموماً به غلط بکار برده می‌شود. در واقع آرمیچر آن بخش از موتور است که به آن ولتاژ ورودی اعمال می‌شود یا آن بخش از ژنراتور است که در آن ولتاژ خروجی ایجاد می‌شود. با توجه به طراحی ماشین، هر کدام از بخش‌های چرخانه یا ایستانه می‌توانند به عنوان آرمیچر باشند. برای ساختن موتورهایی بسیار ساده کیت هایی را در مدارس استفاده می‌کنند.
موتورهای دی‌سی
یکی از اولین موتورهای دوار، اگر نگوییم اولین، توسط مایکل فارادی در سال 1821م ساخته شده بود و شامل یک سیم آویخته شده آزاد که در یک ظرف جیوه غوطه‌ور بود، می‌شد. یک آهنربای دائم در وسط ظرف قرار داده شده بود. وقتی که جریانی از سیم عبور می‌کرد، سیم حول آهنربا به گردش در می‌آمد و نشان می‌داد که جریان منجر به افزایش یک میدان مغناطیسی دایره‌ای اطراف سیم می‌شود. این موتور اغلب در کلاسهای فیزیک مدارس نشان داده می‌شود، اما گاهاً بجای ماده سمی جیوه، از آب نمک استفاده می‌شود.
موتور کلاسیک DC دارای آرمیچری از آهنربای الکتریکی است. یک سوییچ گردشی به نام کموتاتور جهت جریان الکتریکی را در هر سیکل دو بار برعکس می کند تا در آرمیچر جریان یابد و آهنرباهای الکتریکی، آهنربای دائمی را در بیرون موتور جذب و دفع کنند. سرعت موتور DC به مجموعه‌ای از ولتاژ و جریان عبوری از سیم پیچهای موتور و بار موتور یا گشتاور ترمزی، بستگی دارد.

سرعت موتور DC وابسته به ولتاژ و گشتاور آن وابسته به جریان است. معمولاً سرعت توسط ولتاژ متغیر یا عبور جریان و با استفاده از تپها (نوعی کلید تغییر دهنده وضعیت سیم‌پیچ) در سیم‌پیچی موتور یا با داشتن یک منبع ولتاژ متغیر، کنترل می‌شود. بدلیل اینکه این نوع از موتور می‌تواند در سرعتهای پایین گشتاوری زیاد ایجاد کند، معمولاً از آن در کاربردهای کششی نظیر لوکوموتیوها استفاده می‌کنند. اما به هرحال در طراحی کلاسیک محدودیتهای متعددی وجود دارد که بسیاری از این محدودیتها ناشی از نیاز به جاروبکهایی برای اتصال به کموتاتور است. سایش جاروبک ها و کموتاتور، ایجاد اصطکاک می‌کند و هر چه که سرعت موتور بالاتر باشد، جاروبکها می‌بایست محکمتر فشار داده شوند تا اتصال خوبی را برقرار کنند. نه تنها این اصطکاک منجر به سر و صدای موتور می‌شود بلکه این امر یک محدودیت بالاتری را روی سرعت ایجاد می‌کند و به این معنی است که جاروبکها نهایتاً از بین رفته نیاز به تعویض پیدا می‌کنند. اتصال ناقص الکتریکی نیز تولید نوفه (نویز) الکتریکی در مدار متصل می‌کند. این مشکلات با جابجا کردن درون موتور با بیرون آن از بین می‌روند، با قرار دادن آهنرباهای دائم در داخل و سیم پیچها در بیرون به یک طراحی بدون جاروبک می‌رسیم.

موتورهای میدان سیم پیچی شده
آهنرباهای دائم در (ایستانه) بیرونی یک موتور DC را می‌توان با آهنرباهای الکتریکی تعویض کرد. با تغییر جریان میدان (سیم پیچی روی آهنربای الکتریکی) می‌توانیم نسبت سرعت/گشتاور موتور را تغییر دهیم. اگر سیم پیچی میدان به صورت سری با سیم پیچی آرمیچر قرار داده شود، یک موتور گشتاور بالای کم سرعت و اگر به صورت موازی قرار داده شود، یک موتور سرعت بالا با گشتاور کم خواهیم داشت. می‌توانیم برای بدست آوردن حتی سرعت بیشتر اما با گشتاور به همان میزان کمتر، جریان میدان را کمتر هم کنیم. این تکنیک برای کشش الکتریکی و بسیاری از کاربردهای مشابه آن ایده‌آل است و کاربرد این تکنیک می‌تواند منجر به حذف تجهیزات یک جعبه دنده متغیر مکانیکی شود.
موتورهای یونیورسال
یکی از انواع موتورهای DC میدان سیم پیچی شده موتور ینیورسال است. اسم این موتورها از این واقعیت گرفته شده است که این موتورها را می‌توان هم با جریان DC و هم AC بکار برد، اگر چه که اغلب عملاً این موتورها با تغذیه AC کار می‌کنند. اصول کار این موتورها بر این اساس است که وقتی یک موتور DC میدان سیم پیچی شده به جریان متناوب وصل می‌شود، جریان هم در سیم پیچی میدان و هم در سیم پیچی آرمیچر (و در میدانهای مغناطیسی منتجه) هم‌زمان تغییر می‌کند و بنابراین نیروی مکانیکی ایجاد شده همواره بدون تغییر خواهد بود. در عمل موتور بایستی به صورت خاصی طراحی شود تا با جریان AC سازگاری داشته باشد (امپدانس/راکتانس بایستی مدنظر قرار گیرند) و موتور نهایی عموماً دارای کارایی کمتری نسبت به یک موتور معادل DC خالص خواهد بود.
مزیت این موتورها این است که می‌توان تغذیه AC را روی موتورهایی که دارای مشخصه‌های نوعی موتورهای DC هستند بکار برد، خصوصاً اینکه این موتورها دارای گشتاور راه اندازی بسیار بالا و طراحی بسیار جمع و جور در سرعتهای بالا هستند. جنبه منفی این موتورها تعمیر و نگهداری و مشکل قابلیت اطمینان آنهاست که به علت وجود کموتاتور ایجاد می‌شود و در نتیجه این موتورها به ندرت در صنایع مشاهده می‌شوند، اما عمومی‌ترین موتورهای AC در دستگاههایی نظیر مخلوط کن و ابزارهای برقی که گاهاً استفاده می‌شوند، هستند.

موتورهای AC
موتورهای AC تک فاز
معمولترین موتور تک فاز موتور هم‌زمان قطب چاکدار است، که اغلب در دستگاه هایی بکار می رود که گشتاور پایین نیاز دارند، نظیر پنکه‌های برقی، تندپزها (اجاقهای ماکروویو) و دیگر لوازم خانگی کوچک. نوع دیگر موتور AC تک فاز موتور القایی است، که اغلب در لوازم بزرگ نظیر ماشین لباسشویی و خشک کن لباس بکار می‌رود. عموماً این موتورها می‌توانند گشتاور راه اندازی بزرگ‌تری را با استفاده از یک سیم پیچ راه انداز به همراه یک خازن راه انداز و یک کلید گریز از مرکز، ایجاد کنند.
هنگام راه اندازی، خازن و سیم پیچ راه اندازی از طریق یک دسته از کنتاکت های تحت فشار فنر روی کلید گریز از مرکز دوار، به منبع برق متصل می‌شوند. خازن به افزایش گشتاور راه اندازی موتور کمک می‌کند. هنگامی که موتور به سرعت نامی رسید، کلید گریز از مرکز فعال شده، دسته کنتاکتها فعال می‌شود، خازن و سیم پیچ راه انداز سری شده را از منبع برق جدا می‌سازد، در این هنگام موتور تنها با سیم پیچ اصلی عمل می‌کند.
موتورهای AC سه فاز
برای کاربردهای نیازمند به توان بالاتر، از موتورهای القایی سه فاز AC (یا چند فاز) استفاده می‌شود. این موتورها از اختلاف فاز موجود بین فازهای تغذیه چند فاز الکتریکی برای ایجاد یک میدان الکترومغناطیسی دوار درونشان، استفاده می‌کنند. اغلب، روتور شامل تعدادی هادی های مسی است که در فولاد قرار داده شده‌اند. از طریق القای الکترومغناطیسی میدان مغناطیسی دوار در این هادیها القای جریان می‌کند، که در نتیجه منجر به ایجاد یک میدان مغناطیسی متعادل کننده شده و موجب می‌شود که موتور در جهت گردش میدان به حرکت در آید.
این نوع از موتور با نام موتور القایی معروف است. برای اینکه این موتور به حرکت درآید بایستی همواره موتور با سرعتی کمتر از بسامد منبع تغذیه اعمالی به موتور، بچرخد، چرا که در غیر این صورت میدان متعادل کننده‌های در روتور ایجاد نخواهد شد. استفاده از این نوع موتور در کاربردهای ترکشن نظیر لوکوموتیوها، که در آن به موتور ترکشن آسنکرون معروف است، روز به روز در حال افزایش است. به سیم پیچهای روتور جریان میدان جدایی اعمال می‌شود تا یک میدان مغناطیسی پیوسته ایجاد شود، که در موتور هم‌زمان وجود دارد، موتور به صورت هم‌زمان با میدان مغناطیسی دوار ناشی از برق AC سه فاز، به گردش در می‌آید. موتورهای هم‌زمان (سنکرون) را می‌توانیم به عنوان مولد جریان هم بکار برد.
سرعت موتور AC در ابتدا به فرکانس تغذیه بستگی دارد و مقدار لغزش، یا اختلاف در سرعت چرخش بین چرخانه و میدان ایستانه، گشتاور تولیدی موتور را تعیین می‌کند. تغییر سرعت در این نوع از موتورها را می‌توان با داشتن دسته سیم پیچها یا قطبهایی در موتور که با روشن و خاموش کردنشان سرعت میدان دوار مغناطیسی تغییر می‌کند، ممکن ساخت. به هر حال با پیشرفت الکترونیک قدرت می توانیم با تغییر دادن بسامد منبع تغذیه، کنترل یکنواخت تری بر روی سرعت موتورها داشته باشیم.
موتورهای پله‌ای
نوع دیگری از موتورهای الکتریکی موتور پله‌ای است، که در آن یک روتور درونی، شامل آهنرباهای دائمی توسط یک دسته از آهنرباهای خارجی که به صورت الکترونیکی روشن و خاموش می‌شوند، کنترل می‌شود. یک موتور پله‌ای ترکیبی از یک موتور الکتریکی DC و یک سلونوئید است. موتورهای پله‌ای ساده توسط بخشی از یک سیستم دنده‌ای در حالتهای موقعیتی معینی قرار می‌گیرند، اما موتورهای پله‌ای نسبتاً کنترل شده، می‌توانند بسیار آرام بچرخند. موتورهای پله‌ای کنترل شده با رایانه یکی از فرمهای سیستم‌های تنظیم موقعیت است، بویژه وقتی که بخشی از یک سیستم دیجیتال دارای کنترل فرمان یار باشند .
موتورهای خطی
یک موتور خطی اساساً یک موتور الکتریکی است که از حالت دوار در آمده تا بجای اینکه یک گشتاور (چرخش) گردشی تولید کند، یک نیروی خطی توسط ایجاد یک میدان الکترومغناطیسی سیار در طولش، بوجود آورد. موتورهای خطی اغلب موتورهای القایی یا پله‌ای هستند. می‌توانید یک موتور خطی را در یک قطار سریع السیر مگلو مشاهده کنید که در آن قطار روی زمین پرواز می‌کند.

ساخت كوچكترين ژنراتور دنيا در چين
كوچكترين ژنراتور دنيا، ‌نانوژنراتور، اخيراً در مركز ملي علم و نانوفناوري چين ساخته شد. اين كار توسط پروفسور Wang Zhonglin از دانشگاه Peking و دكتر Song Jinhui انجام شده است.
پيش‌بيني مي‌شود كه از اين نانوژنراتور در محدوده وسيعي از زمينه‌ها ماند بيوپزشكي، مقاصد نظامي، مخابرات و سنسورهاي بي‌سيم استفاده شود.


مولد تحریك سری
در این ژنراتور آرمیچر با سیم پیچ تحریك به صورت سری قرار می گیرد. از آنجا كه جریان بار از سیم پیچ آرمیچر و سیم پیچ تحریك عبور كند باید سیم پیچ تحریك دارای سطح مقطع زیاد و تعداد دور كم باشد. مدار الكتریكی مولد سری و روابط آن بصورت زیر است.
IS : جریان مدار تحریك سری
RS : مقاومت سیم پیچ تحریك سری
مشخصه بی باری مولد سری: (VT = f(IL) n = const)
برای بدست آوردن مشخصه خارجی مولد سری دور مولد را به دور نامی می رسانیم، اول حداكثر مقاومت بار را در مدار قرار میدهیم در این حالت با عبور جریان كم از آرمیچر و تحریك، فوران اگر مخالف پسماند نباشد نیرومحركه القایی زیاد میشود كه در نتیجه ولتاژ خروجی افزایش می یابد با كاهش مقاومت بار جریان تحریك كه برابر با جریان بار و آرمیچر است زیاد شده و قطبها را اشباع می كند و در نتیجه فوران ثابت می ماند و چون دور هم ثابت است نیرومحركه ثابت می ماند اما ولتاژ خروجی به دلایل زیر كاهش می یابد:
1-    افت ولتاژ در هادی های آرمیچر
2-   افت ولتاژ در سیم پیچی تحریك
3-  افت ولتاژ بر اثر عكس العمل مغناطیسی آرمیچر
4-   كاربرد مولد سری: مورد استفاده مولد سری خیلی كم است چون ولتاژ دو سر آرمیچر بر
5- اثر تغییر جریان بار به طور قابل ملاحظه ای تغییر می كند. در عین حال از این مولد بعنوان جبران كننده افت ولتاژ خطوط جریان مستقیم استفاده میشود.

scrin
ژنراتور و الکتروموتور

موتورهای آسنكرون و راه اندازی

 

روشهای مختلف راه اندازی موتورهای آسنكرون

موتورهای آسنكرون با توجه به قدرت و ولتاژ آن به طرق مختلف راه اندازی ميشوند و با توجه به اينكه موتور در لحظه شروع به كار جريان زيادی ميكشد و اين جريان زياد علاوه بر اينكه به خود موتور صدمه ميزند به مصرف كننده های ديگری كه از اين خط تغذيه می كنند لطمه زده و كار آنها را مختل می سازد.
بنابراين برای كم كردن جريان شروع به كار موتور بايد چاره ای انديشيد؟؟
معمولاً به روشهای زير راه اندازی ميشود در نتيجه جريان راه اندازی‌ كم ميشود :
1. به طور مستقيم
2. توسط كليد يا مدار ستاره – مثلث
3. توسط كمپانساتور
4. راه اندازی بوسيله اضافه كردن مقاومت در مدار روتور
5. راه اندازی بوسيله داخل كردن مقاومت در مدار استاتور
1- راه اندازی موتور به طور مستقيم : برای‌ موتورهايی كه بزرگ نيستند و‌ آمپر زيادی از شبكه نمی كشند بوسيله يك كليد سه قطبی به شبكه متصل ميشوند .
2-راه اندازی ستاره – مثلث : ابتدا ولتاژ اوليه را كه بر هر فاز متصل ميشود ،‌ را كم مى كنيم سپس وقتي كه موتور به دور نرمال خود رسيد ولتاژی كه به هر فاز می رسد را زياد می كنيم .
بنابراين در لحظه اول كليد به حالت ستاره بوده يعنی ولتاژ دو سر هر فاز به u/√3 تقليل می يابد در نتيجه موتور با توان 3/1 توان نامی خود كار می كند .
استعمال كليد روی انواع موتورها با روتور قفسه ای يا روتور سيم پيچی امكان پذير است . ولی در موتورهايی كه با بار زياد كار می كنند از كليد برای راه اندازی استفاده نمی شود . چون گشتاور مقاوم بار زياد است .
3-راه اندازی توسط كمپانساتور : اين وسيله راه اندازی كه اتوترانسفورماتور كاهنده است بين موتور و شبكه قرار می گيرد . اين طريق راه اندازی به دليل اينكه جريان شروع به كار و گشتاور شروع به كار هر دو به يك نسبت پايين می آيند خيلی خوب است . ولی چون هزينه آن گراناست فقط در موتورهايی كه قدرت زياد دارند استفاده می شوند.
4-راه اندازی موتورهای قفسه ای بوسيله قرار دادن مقاومت سر راه استاتور : برای جلوگيری از عبور جريان زياد در موقع راه اندازی موتور ميتوان مقاومت هايی به طور سری سر راه سيم پيچی هایموتور قرار دارد . و به تدريج كه موتور دور می گيرد دسته مقاومتهای راه انداز را به طرف چپ حركت داده در اين صورت كم كم مقاومتها از سر راه مدار خارج ميشود.
اين طريق راه اندازی به دليل تلفات انرژی در مقاومتها زياد و نيروی كشش در لحظه شروع به كار كم ، استعمال كمی دارد.
5-راه اندازی موتورهای آسنكرون با روتور سيم پيچی با قرار دادن مقاومت سر راه روتور : تمام مقاومتهای راه انداز را سر راه سيم پيچی روتور قرار داد . بدين وسيله مقاومت مدار سيم پيچی روتور را به حداكثر مقدار خود ميرسانند و سپس استاتور را به شبكه برق وصل می كنند . مقاومت روئستای روتور به تدريج از مدار خارج ميشود .

پيدا كردن سرسيم های موتور آسنكرون UVW-XYZ

آيا می دانيد اگر موتور آسنكرونی سه فازی داشته باشيم و 6 سر سيم ، كه سر سيم های آن مشخص نيست ، چه بايد كرد ؟؟
اگر اين سر سيم ها اشتباه وصل شود در عملكرد موتور چه تغييری حاصل می شود ؟

تعيين آرايش كلافها در شيار :

موتورهای سه فاز از سه سيم پيچ تشكيل شده كه هر كدام از اين سيم پيچها 3/1 شيارهای استاتور را اشغال می كند. اين سيم پيچها به فاز اول (R) ، فاز دوم (S) ، فاز سوم (T) شناسايی می شوند.
§ سيم پيچی كه از فاز Rتغذيه می كند شروع سيم پيچی را (U ) و انتهای آنرا با ( X )
§ سيم پيچی كه از فاز S تغذيه می كند شروع سيم پيچی را (V ) و انتهای آنرا با ( Y )
§ سيم پيچی كه از فاز T تغذيه می كند شروع سيم پيچی را (W ) و انتهای آنرا با ( Z )

برای يافتن سر سيم ها‌ :

ابتدا بايد دو سر هر كلاف را پيدا كنيد از مولتی متر يا هر روش ديگری كه می شناسيد .( يك سر مولتی متر را به يك سر سيم گرفته ، سر ديگر مولتی متر را با 5 سر سيم باقی مانده امتحان می كنيد . هر كدام كه راه داد ، آن يك كلاف سيم پيچ است . )

اشتباه در سرسيم ها :

همانطور كه می دانيم موتور سه فاز از سه سيم پيچ تشكيل شده است.كه هر كدام از سيم پيچها 3/1 شيارهای استاتور را اشغال كرده وباعث تشكيل قطب در موتور می شود و قطب ها حركت دورانی به روتورمی دهد . حال اگر سر سيمی تغيير كند در موتور ايجاد قطب نمی شود و موتور حركت نمی كند و می تواند باعث سوختن موتور شود .
قبل از انجام كار اگر بار روی موتور قرار دارد بار را از روی موتور برداريد. ( تسمه يا ....)

تنظيم دور موتورهای آسنكرون

با دانستن رابطهNr=[60f/p](1-S) دور موتور آسنكرون را ميتوان به طريقه های زير تنظيم نمود :
1. تغيير فركانس ولتاژ شبكه
2. تغيير قطبها
3. داخل كردن مقاومت در مدار روتور
4. تغيير ولتاژ موتور
1-تغيير دور بوسيله تغيير فركانس : با تغيير فركانس سرعت سنكرون تغيير ميكند و دور موتور تغيير ميكند . ميتوان برای تغيير فركانس از يك مولد يا مبدل فركانس استفاده نمود . و يك يا چند موتور القايی كه در شرايط مشابهی كار می كنند بوسيله آنها تغذيه شوند . مانند موتور ماشينهای كارخانه فولاد سازی و موتورهای محرك ماشين نساجی
2-تغيير دور بوسيله تغيير عده جفت قطبها : اين تغيير را در موتورهای آسنكرونی است كه بتوان با سيم پيچهای‌ آن تغيير قطب داد كه اين حالت در موتورهای دو سرعته ( دالاندر ) ديده می شود كه ميتوان با كليد ( دالاندر ) دور موتور را تغيير داد .
3-تغيير دور با داخل كردن مقاومت در مدار روتور : در موتورهای آسنكرون با روتور سيم پيچر شده با تغيير مقاوت مدار روتور ميتوان سرعت گردش روتور را تنظيم كرد ولی چون راندمان موتور بر اثر تغيير دور تغيير ميكند در نتيجه كاربرد اين روش خيلی كم است
4-تغيير دور با تغيير ولتاژ : از اين روش در موتورهای كوچك مانند پنكه و ... استفاده ميشود .

موتور آسنكرون با روتور سيم پيچی شده (روتور رينگی)

روتور سيم پيچی شده : به جای ميله ، استاتور را می توان سيم پيچی سه فاز كرد و اينسيم پيچها را به صورت ستاره وصل می كنيم . درروی محور اين موتور سه حلقه كه نسبت به هم و نسبت به محور عايق هستند (رينگ) قرار دارد . سه سر سيم پيچی روتور به اين سه حلقه متصل می شود و به وسيله جاروبكهائی كه روی حلقه ها تكيه دارند به يك مقاومت سه فاز ستاره متصل ميشود.

مزايای موتور آسنكرون با روتور سيم پيچی شده :

§ در موقع شروع به كار گشتاور قوی دارد .
§ بر خلاف موتور آسنكرون با روتور قفسه ای كه جريان شروع به كار آنها كم است جريان شروع به كار كمی‌ دارد .
§ سرعت آن در مقابل بارهای مختلف تقريباً ثابت است .
§ تعداد دور آن تا حدی قابل تنظيم است .( با كم و زياد كردن رئوستا راه انداز )
§ ميتوان تا حدی بار آن را زياد كرد .

معايب موتورهای آسنكرون با روتور سيم پيچی شده :

§ در مقابل تغيير ولتاژ حساسيت دارد .
§ ضريب قدرت آن در موقعيكه بار به حد نرمال نيست كم می باشد .
§ ضريب قدرت آنها نسبت به ضريب قدرت موتور آسنكرون با روتور قفسه ای كمتر است.

موارد استفاده و كاربرد موتورهای آسنكرونبا روتور سيم پيچی شده :

از موتور آسنكرون با روتور سيم پيچی شده :برای قدرت های خيلی زياد مخصوصاً اگر با فشار قوی باشد استفاده می شود و يا اينكه در موقع شروع به كار ، موتور احتياج به گشتاور زياد داشته باشد مانند به راه انداختن ترن يا جرثقيلها و غيره

راه اندازي موتورهاي سنكرون در حالت بارداري

ساختمان : استاتور موتورهاي سنكرون از نظر ساختمان دقيقاً مشابه استاتور موتورهاي القايي است سيم پيچهاي سه فاز آن در داخل شيارهاي هسته آهني استاتور تعبيه شده كه وظيفه آنها ايجاد ميدان دوار در هسته استاتور است.
روتور اين موتور به صورت يكپارچه يا از ورقهاي مغناطيسي ساخته مي شود و بر روي آن يك سيم پيچي جريان مستقيم به نام سيم پيچ تحريك نصب مي شود.
جريان تغذيه سيم پيچي تحريك روتور، از طريق دو حلقه كه بر روي محور روتور نصب شده به وسيله جاروبكها تأمين مي شود و روتور اين موتورها عملا بصورت يك مغناطيس الكتريكي (چرخ قطب) رفتار مي كند كه تعداد قطبهاي روتور به اندازه قطبهاي سيم پيچي استاتور خواهد بود.
طرز كار: هنگام وصل استاتور به شبكه سه فاز ، يك ميدان دوار كه سرعت آن متناسب با فركانس شبكه و تعداد قطبهاي استاتور است در آن بوجود مي آيد و سطح روتور را جاروب مي كند.قطبهاي روتور از طريق قطبهاي غير همنام استاتور جذب و لحظه اي بعد مجدداً اين قطبها به وسيله قطبهاي همنام استاتور دفع خواهند شد. پس ميانگين گشتاور صفر و روتور حركت نمي كند قطبهاي روتور به دليل سنگيني و اينرسي موجود در آن نمي توانند به سرعت همراه ميدان دوار استاتور بچرخند. پس بايد با يك وسيله كمكي (راه انداز) ابتدا سرعت روتور را به نزديكي سرعت ميدان دوار استاتور رساند تا روتور بتواند همراه ميدان دوار چرخش كند.
سؤال: گشتاور راه اندازي اين موتورها چقدر است؟

روشهاي راه اندازي موتورهاي سنكرون:

 

براي راه اندازي موتورهاي سنكرون سه روش اساسي مي توان به كار برد.
1-كاهش سرعت ميدان مغناطيسي استاتور: تا حدي كه روتور بتواند طي نيم سيكل چرخش ميدان مغناطيسي شتاب بگيرد و با آن قفل شود . اين كار را مي توان با كاهش فركانس منبع تغذيه انجام داد.
2-استفاده از يك گرداننده اوليه: كه سرعت موتور را تا حد سرعت سنكرون بالا ميبرد و با طي مراحل موازي كردن ماشين مثل ژنراتور روي خط آورده شود. پس از اين مراحل خاموش كردن با جدا كردن گرداننده اوليه ماشين سنكرون را تبديل به موتور خواهد كرد.
3- استفاده از سيم پيچ هاي ميرا كننده كه در انتهاي قطبين روتور نصب مي شود.
در موتورهاي سنكرون سرعت حركت روتور در هر حال برابر با سرعت ميدان دوار استاتور خواهد بود و افزايش بار فقط عقب ماندگي روتور نسبت به ميدان را موجب مي شود.
اختلاف فاز اين دو ميدان Bs وBR همان زاويه گشتاور است كه از0 تا90 تغيير مي كند. البته اگر افزايش بار بيش حد باشد. موتور از حالت سنكرونيزم خارج خواهد شد كه اصطلاحا آن را ناپايدار مي ناميم ضمنا هنگام كار با سرعت سنكرون با تغييرات جريان تحريك امتداد جريان آرميچر و ضريب قدرت ماشين از حالت پس فازي به اهمي و پيش فازي قابل كنترل خواهد بود كه از اين خاصيت جهت اصلاح ضريب قدرت شبكه استفاده مي شود كه به موتورهاي سنكرون پر تحرك (كاردر حالت پيش فازي) خازنهاي سنكرون نيز گفته مي شود . (موتورهاي سنكرون در حالت كار پيش فازي كم تحريك هستند.) مدار معادل تكفاز موتور سنكرون بصورت زير مي باشد.

تكنولوژي ساخت موتور هاي پله

آیا تا کنون به واژه motion (حرکت) فکر کرده اید. امروزه اهمیت جابه جایی در کلیه زمینه ها احساس می شود. حرکت و سرعت تعریف جدیدی را از جهان امروز ارائه می دهد.
کنترل حرکتی در حوزه الکترونیک به معنی کنترل صحیح حرکت یک شی بر اساس فاکتور هایی مانند سرعت - مسافت- بارگیری و یا ترکیبی از کلیه موارد می باشد. امروزه سیستم های کنترل حرکتی بسیار زیادی مو جود است که می توان از stteper motors- linear stepper motors- Dc brush-... نام برد. در اینجا به توضیحات مختصری از تکنولوژی step motor ها اکتفا می کنیم.
در تئوری از stepper motor به عنوان یک شگفتی در ساده سازی یاد می شود. اساسا هر stepper یک مو تور با یک میدان مغناطیسی می باشد که خود به صورت الکتریکی رو شن شده و باعث چرخش دایرهای آرماتور آهنربا می شود.
قسمت کنترل کننده حرکت از یک کابل میکرو پروسسور جهت تولید پالس های پله ای و ایجاد سیگنال های مسیر حرکت تشکیل شده است. و هر indexer بایستی قادر به انجام دستورات اجرایی باشد.
motion driver و یا همان آمپلی فایر دستورات سیگنال های رسیده از منبع را به قدرت مورد نیاز برای چرخش پره های مو تور می شود. امروزه تعداد زیادی driver با قدرت های مختلف جریان و ولتاژ در ساختار تکنولوژی یافت می شود.
هر stepper motor یک وسیله مغناطیسی است که هر پالس دیجیتال را به یک چرخش مکانیکی مانند چرخش پره تبدیل می کند. از مزیت های آن به هزینه پایین- امنیت بالا - ساده بودن و قابل استفاده بودن در هر محیط می توان اشاره کرد.

انواع stepper motor ها :

variable reluctance
permanent magnet
hybrid
چگونگی طراحی هر driver تعیین کننده نوع خروجی هر stepper motor است که دارای سه نوع full- half- microstep می باشد.
Full step:
استاندارد طراحی دارای 50 چرخندا دندانه دار و تو لید کننده 20 پالس پله ای برای چرخش مکانیکی هر عنصر است.
Half step:
به معنی آن است که مو تور می تواند دارای 400 حرکت پله ای در هر دوره باشد. در این سیستم یک چرخنده خود دارای انرژی ست که باعث چرخش تناوبی دو چرخنده دیگر می شود. half stepping یک راه حل عملی تر در صنعت است.
microstep:
یک تکنولوژی نسبتا جدید است که جریان چرخش هر چرخنده را کنترل می کند. این کنترل در سطحی انجام می شود که تقسیم کننده ای فرئی دور تری در بین قطبها قرار گیرد.

موتور استارترها

همانطوری که می دانید ، راه اندازی موتورهای القایی در صنعت از اهمیت ویژه ای برخوردار است. به خصوص این که امروزه استفاده از راه اندازهای الکترونیکی مانند راه اندازهای نرم - کنترلر های سرعت بسیار مرسوم شده است و لازم است علاقه مندان و کارشناسان این رشته روشهای کنترل و راه اندازی موتورها را به شیوه های کلاسیک به دیده فراموشی بسپارند و به فراگیری روشهای بروز بپردازند.
یکی از روشهای راه اندازی موتورهای القایی راه اندازهای نرم می باشد که از طریق آنها موتور ها از طریق کنترل ولتاژ-فرکانس در یک زمان مشخص بتدریج از سرعت صفر به سرعت نامی می رسند که این روش امروزه کاملا جا افتاده است.
راه اندازهای نرم تنها در هنگام راه اندازی بکار می روند و معمولا پس از راه اندازی توسط یک کنتاکتور بای پس از مدار خارج می گردند. این راه اندازها می توانند به سیستم از کار اندازی نرم نیز مجهز باشند که کاربرد های ویژه ای دارد. ضمن این که عموما این نوع راه اندازها به ترمز الکترونیکی از طریق تزریق جریان مستقیم نیز مجهز می باشند.
سازندگان این نوع راه اندازها معمولا حفاظت های مورد نیاز برای موتور را نیز در راه اندازها تعبیه می کنند که از این طریق حجم راه انداز محدود می گردد. ضمن این که با استفاده از این گونه راه اندازها نیاز به در نظر گرفتن کنتاکتور اصلی نیست . حفاظت هایی که معمولا در راه اندازهای نرم پیش بینی می گردد بشرح زیر است :
- حفاظت در مقابل اضافه بار
- حفاظت در مقابل توالی معکوس فازها و دو فاز شدن
- حفاظت در مقابل افزایش حرارت سیم پیچ های موتور که از طریق سنسورهای حرارتی انجام می گردد.
- حفاظت در مقابل کاهش ولتاژ
و موارد ديگر که بسته به سازنده راه انداز می تواند تغییر کند.
نکته مهم اینجاست که هنگام بسته شدن کنتاکتور بای پس حفاظت های تعبیه شده در راه انداز همچنان فعال می باشد چون مسیر بای پس تنها تایرستورها را بای پس می کند.
جهت بستن کنتاکتور بای پس بعد از راه اندازی موتور عموما از یک کنتاکت راه انداز استفاده می گردد که بعد از رمپ راه اندازی به صورت خودکار فعال می گردد. لازم به ذکر است که برخی از راه اندازهای نرم دارای سیستم بای پس داخلی هستند که دیگر نیاز به در نظر گرفتن کنتاکتور بای پس نیست.
با توجه به این که تایرستورهای بکار رفته در راه اندازهای نرم حرارت تولید می کنند اینطور استنباط می گردد که در تابلو برق های دارای راه اندازهای نرم لازم است از فن استفاده گردد. ولی با توجه به کار راه انداز تنها در مرحله استارت ، حرارت تولید شده تنها به مرحله راه اندازی محدود می گردد و بنابر این در راه اندازهای دارای سیستم بای پس تنها تعبیه شکاف های عبور هوا متناسب با درجه حفاظتی تابلو توصیه می گردد. ضمن این که این گونه راه اندازها عموما مجهز به هیت سینک و فن هستند.
اکثر راه اندازهای نرم مجهز به پورت های اطلاعاتی مانند مودباس- پروفی باس و .... جهت تبادل اطلاعات می باشند که از این طریق می توان از کلیه اطلاعات داخل راه انداز مطلع گردید به این طریق کنترل این راه انداز ها توسط سیستم هایی مانند DCS بسیار ساده می باشد.

موتور های خطی

يك موتور خطي در واقع يك موتور الكتريكي است كه استاتورش غير استوانه شده است تا به جاي اينكه يك گشتاور چرخشي توليد كند، يك نيروي خطي در راستاي طول استاتور ايجاد كند.
طرح‌هاي بسياري براي موتورهاي خطي ارائه شده است كه مي‌توان آنها را به دو دسته تقسيم كرد: موتورهاي خطي شتاب بالا و شتاب پايين. موتورهاي شتاب پايين براي قطارهاي مگليو و ديگر كاربردهاي حمل و نقلي روي زمين مناسب هستند. موتورهاي شتاب بالا معمولاً خيلي كوتاه هستند و براي شتاب دادن به جسمي تا سرعت بسيار زياد و سپس رها كردن آن به كار مي‌روند. اين موتورها معمولاً براي مطالعات برخورد سرعت بالا به عنوان تسليحات نظامي يا به عنوان راه‌اندازنده جرمي براي پيشرانه فضاپيما به كار مي‌رود. موتور خطي‌اي كه براي شتاب دادن به يون ها يا ذره‌هاي زير اتمي به كار مي‌رود، يك شتاب دهنده ذره ناميده مي‌شود. با نزديك شدن ذره‌ها به سرعت نور، طراحي موتورها معمولاً متفاوت مي‌شود و اين ذره‌ها نيز عموماً داري بار الكتريكي هستند.

شتاب پايين

ايده موتور خطي اولين بار توسط پرفسور اريك ليتويت از كالج امپريال در لندن مطرح شد. در طرح وي و در اكثر طرح‌هاي شتاب پايين، نيرو توسط يك ميدان مغناطيسي خطي سيار كه بر روي هادي‌ها موجود در ميدان عمل مي‌كند، ايجاد خواهد شد. در هر هادي‌ چه يك حلقه، چه يك سيم‌پيچ يا يك تكه از فلز تخت كه در اين ميدان قرار گيرد جريان‌هاي گردابي القا شده وجود خواهد داشت و بنابراين يك ميدان مغناطيسي مخالف را ايجاد خواهد كرد. دو ميدان مغناطيسي همديگر را دفع خواهند كرد و بنابراين جسم هادي را از استاتور دور خواهند كرد و آن را در طول جهت ميدان مغناطيسي سيار حمل خواهند كرد.
به علت اين ويژگي‌ها، موتور خطي اغلب در پيشرانه قطار مگليو به كار مي‌رود هر چند كه مي‌توان صرف نظر از پرواز مغناطيسي از آنها استفاده كرد، مانند استفاده در فن‌آوري انتقال پيشرفته و سريع نور كه در سيستم ترن آسماني ونكوور ، Scarborough RT تورنتو، ترن هوايي فرودگاه JGK نيويورك و Putra RTL كووالالامپور به كار مي‌رود. از اين فن‌آوري با تغييراتي در برخي از قطار‌هاي بازي نيز استفاده مي‌شود.
موتورهاي خطي عمودي نيز براي مكانيسم‌هاي بالابر در معدن هاي عميق پيشنهاد شده است.

شتاب بالا

موتورهاي خطي شتاب بالا براي كاربرهاي متعددي پيشنهاد شده‌اند. به علت اينكه مهمات ضد زرهي كنوني بايستي گلوله‌هاي كوچكي با انرژي جنبشي بسيار بالا باشند يعني دقيقاً آنچه كه اين موتورها فراهم مي‌كنند، از آنها به عنوان تسليحات استفاده شده‌ است. اين موتورها همچنين براي استفاده در پيشرانه فضا پيماها به كار گرفته مي‌شود. در چنين شرايطي به اين موتورها راه‌اندازهاي جرمي گفته مي‌شود. ساده‌ترين روش استفاده از راه‌انداز جرمي براي پيشرانه فضا پيما، ساخت يك راه‌انداز جرمي بزرگ است كه بتواند محموله را تا سرعت گريز شتاب دهد.
طراحي موتورهاي شتاب بالا به دلايل متعددي مشكل است. آنها مقادير بزرگ انرژي را در مدت زمان كوتاه نياز دارند. كه براي هر پرتاب در فضا نياز به 300GJ در مدت زمان كمتر از يك ثانيه دارد. ژنراتور ها  ي الكتريكي معمولي براي چنين نوع از باري طراحي نشده‌اند اما روش‌هاي ذخيره انرژي الكتريكي كوتاه مدت را مي‌توان مورد استفاده قرار داد. خازن ‌ها پر حجم و گران هستند اما مي‌توانند به سرعت مقادير بزرگ انرژي را فراهم كنند. ژنراتور ها  ي هم قطب را مي‌توان براي تبديل سريع انرژي جنبشي يك چرخ طيار به انرژي الكتريكي به كار برد. موتورهاي خطي شتاب بالا نيازمند ميدان‌هاي مغناطيسي بسيار قوي‌اي نيز هستند، در واقع ميدان‌هاي مغناطيسي اغلب آنقدر قوي اند كه اجازه استفاده از ابر رساناها را نمي‌دهند. اما با طراحي دقيق مي‌توان اين مشكل را حل كرد.
دو طرح متفاوت پايه‌اي از موتور‌هاي خطي شتاب بالا ابداع شده است: تفنگ‌هاي ريلي و تفنگ هاي كويلي.

موتورهاي فرمان يار DC بدون جاروبك

یک سرو موتور، یا یک موتورDC یا AC یا یک موتور DC بدون جاروبک می‌باشد که ترکیب شده با یک دستگاه تعیین محل موقعیت (کدبردار دیجیتالی). سروو موتورها در ربات‌ها کاربرد خیلی زیادی دارند. این موتورها کوچک ولی نسبت به اندازه‌شان بسیار پرقدرت می‌باشند. موتور DC بدون جاروبک یک موتورDC معمولی نیست، اما یک ماشین سنکرون آهنربای دائم است. این نام بردن واقعی است زیرا مشخصات عملیاتی آن همانند همان موتورهای DC شنت با جریان میدان ثابت است.

موتورهاي پله‌اي

نوع خاصی از موتور سنکرون که برای چرخیدن محور به اندازه یک زاویه خاص برای همه پالس‌های الکتریکی که از واحد کنترل کننده خودش دریافت می‌کند، در نظر گرفته شده است. نوعی از پله‌ها 5/7 یا 15 درجه در هر پالس محور را می‌چرخانند. این است یک موتور که می‌تواند با دو دستورالعمل بچرخد، حرکت کند در زاویه‌‌هایی با فواصل کوچک و دقیق،گشتاور موجود در سرعت صفر را تحمل می‌کند و با مدار دیجیتالی کنترل می‌شود. حرکت می‌کند در زاویه‌های دقیق با فواصل کوچک معلوم به عنوان گام، در پاسخ به استفاده از پالس‌های دیجیتالی به مدار راه‌انداز الکتریکی. به طور کلی، این قبیل موتورها با گام‌هایی در هر دور ساخته می‌شوند. گام‌های موتورها دو قطبی هستند که نیاز به دو منبع قدرت دارند با تک قطبی هستند که تنها نیاز به یک منبع قدرت دارند.

موتورهاي يونيورسال

موتورهای یونیورسال موتورهای چرخشی هستند شبیه به موتورهای DC اما طراحی شده‌اند برای ولتاژ DC با AC تکفاز. سیم‌پیچی‌های استاتور و رتور این موتورها به صورت سری بین کموتاتور رتور متصل شده‌اند. بنابراین موتورهای یونیورسال همچنین معروف هستند به موتورهای AC سری یا یک موتور با کموتاتور AC. موتورهای یونیورسال می‌توانند کنترل شوند با راه‌انداز زاویه فاز و یا راه‌اندازهای برشگر.
موتورهای یونیورسال یک مشخصه گشتاور- سرعت با افت زیاد از یک موتور DC را دارد.

نمونه کاربرد در جاروبرقی، دریل و وسایل آشپزخانه
موتور القايي تك فاز

چندین نوع موتور القایی تک فازکه امروزه مورد استفاده قرار می‌گیرد، وجود دارد. به طور اساسی آنها یکسان هستند مگر برای وسایل راه‌اندازی. آنها طبقه‌بندی می‌شوند به : موتور‌های القایی با انشقاق فاز، موتور با استارت خازنی.

معيارهاي انتخاب موتور

1-دردست بودن منبع تغذیه
2- شرط یا عوامل راه اندازی
3-مشخصه‌های راه اندازی (گشتاور – سرعت) مناسب
4-سرعت عملکرد کار مطلوب
5- قابلیت کارکردن به جلو و عقب
6- مشخصه‌هی شتاب (وابسته به بار)
7- بازده مناسب در بار اسمی
8-توانایی تحمل اضافه بار
9-اطمینان الکتریکی و حرارتی
10-قابلیت نگهداری و عمر مفید
11-ظاهر مکانیکی مناسب (اندازه، وزن،‌ میزان صدا، محیط اطراف)
12- پیچیدگی کنترل و هزینه

چند نوع موتور القایی
موتور القايي AC فاز شكسته

1. موتور القايي با استارت خازني
2. موتورهاي AC القايي با خازن دائمي اسپليت
3. موتورهاي AC القايي استارت با خازن/ كاركرد با خازن

موتور القايي AC فاز شكسته

موتور فاز شكسته همچنين به عنوان Induction start/Induction run (استارت القايي/كاركرد القايي)هم شناخته مي شود كه دو پيچه دارد.پيچه استارت از سيم نازكتر و تعداد دور كمتر نسبت به پيچه اصلي براي بوجود آوردن مقاومت بيشتر ساخته شده است.همچنين ميدان پيچه استارت در زاويه اي غير از آنچه كه پيچه اصلي دارد قرار مي گيرد كه سبب آغاز چرخش موتور مي شود.پيچه اصلي كه از سيم ضخيم تري ساخته شده است موتور را هميشه درحالت چرخش باقي نگه مي دارد.
تورك آغازين كم است مثلا 100 تا 175 درصد تورك ارزيابي شده.موتور براي استارت جرياني زياد طلب مي كند.تقريبا 700 تا 1000 درصد جريان ارزيابي شده.تورك بيشينه توليد شده نيز در محدوده 250 تا 350 درصد از تورك براوردشده مي باشد.
كاربريهاي خوب براي موتورهاي فاز شكسته شامل سمباده (آسياب) هاي كوچك , دمنده ها و فنهاي كوچك و ديگر دستگاههايي با نياز به تورك آغازين كم با و نياز به قدرت 1/20 تا 1/3 اسب بخار مي باشد.از استفاده از اين موتورها در كاربريهايي كه به دوره هاي خاموش و روشن و گشتاور زياد نيازدارند خود داري نماييد.

موتور القايي با استارت خازني

اين نوع , موتور اصلاح شده فاز شكسته با خازني سري با آن براي بهبود استارت است.همانند موتور معمولي فاز شكسته اين نوع موتور يك سوئيچ گريز از مركز داشته كه هنگامي كه موتور به 75 درصد سرعت ارزيابي شده مي رسد , پيچه استارت را از مدار خارج مي نمايد.از آنجا كه خازن با مدار استارت موازي است , گشتاور استارت بيشتري توليد مي كند , معمولا در حدود 200 تا 400 درصد گشتاور ارزيابي شده.و جريان استارت معمولا بين 450 تا 575 درصد جريان ارزيابي شده است.كه بسيار كمتر از موتور فاز شكسته و بعلت سيم ضخيمتر در مدار استارت است.
نوع اصلاح شده اي از موتو با استارت خازني ، موتور با استارت مقاومتي است.در اين نوع موتور خازن استارت با يك مقاومت جايگزين شده است.موتور استارت مقاومتي در كاربريهايي مورد استفاده قرار مي گيرد كه ميزان گشتاور استارتينگي كمتر از مقداري كه موتور استارت خازني توليد مي كند لازم است.صرف نظر از هزينه اين موتور امتيازات عمده اي نسبت به موتور استارت خازني ندارد.
اين موتورها در انواع مختلف كاربريهاي پولي و تسمه اي مانند تسمه نقاله هاي كوچك , پمپها و دمنده هاي بزرگ به خوبي بسياري از خود گردانها و كاربريهاي چرخ دنده اي استفاده مي شوند.

موتورهاي AC القايي با خازن دائمي اسپليت

اين موتور (PSC) نوعي خازن دائما متصل به صورت سري به پيچه استارت دارد.اين كار سبب آن ميشود كه پيچه استارت تازماني كه موتور به سرعت چرخش خود برسد بصورت پيچه اي كمكي عمل كند.از آنجا كه خازن عملكرد اصلي , بايد براي استفاده مداوم طراحي شده باشد , نميتواند توان استارتي معادل يك موتور استارت خازني ايجاد نمايد.گشتاور استارت يك موتور (PSC) معمولا كم و در حدود 30 تا 150 درصد گشتاور ارزيابي شده است.موتورهاي (PSC) جريان استارتي پايين , معمولا در كمتر از 200 درصد جريان برآورد شده دارند كه آنها را براي كاربريهايي با سرعتهاي داراي چرخه هاي خاموش روشن بالا بسيار مناسب مي سازد.
موتورهاي PSC امتيازات فراواني دارند.طراحي موتور براحتي براي استفاده با كنترل كننده هاي سرعت ميتواند اصلاح شود.همچنين مي توانند براي بازدهي بهينه و ضريب توان بالا در فشار برآورد شده طراحي شوند.آنها به عنوان قابل اطمينان ترين موتور تك فاز مطرح ميشوند.مخصوصا به اين خاطر كه به سوئيچ گريز از مركز نيازي ندارند.
موتورهاي PSC بسته به طراحيشان كاربري بسيار متنوعي دارند كه شامل فنها , دمنده ها با نياز به گشتاور استارت كم و چرخه هاي كاري غير دائمي مانند تنظيم دستگاهها (طرز كارها) , عملگر درگاهها و بازكننده هاي درب گاراژها ميشود.

موتورهاي AC القايي استارت با خازن/ كاركرد با خازن

اين موتور , همانند موتور با استارت خازن , خازني از نوع استارتي در حالت سري با پيچه كمكي براي گشتاور زياد استارت دارد.همچنين مانند يك موتور PSC خازني از نوع كاركرد كه دركنار خازن استارت در حالت سري با پيچه كمكي است كه بعد از شروع به كار موتور از مدار خارج مي شود.اين حالت سبب بوجود آمدن گشتاوري در حد اضافي مي شود.
اين نوع موتور مي تواند ... و بازده بيشتر طراحي شود.اين موتور بخاطر خازنهاي كاركرد و استارت و سوئيچ گريز از مركز آن پرهزينه است.
اين موتور مي تواند در بسياري از كاربريهايي كه از هرموتور تك فاز ديگري انتظار ميرود استفاده شود.اين كاربريها شامل ماشينهاي مرتبط با چوب , كمپرسورهاي هوا , پمپ های   آب فشار قوي , پمپ های   تخليه و ديگر كاربردهاي نيازمند گشتاورهاي بالا در حد 1 تا 10 اسب بخار مي شوند.

 

scrin
موتورهای آسنكرون و راه اندازی

لکتروموتور وعيب يابي آن

موتور هاي الکتريکي (آسنکرون-يونيورسال-قطب چاکدار ) عيب يابي ورفع عيب موتور هاي مذکور .
موتور ها مهمترين اجزايي هستند که در لوازم برقي گردنده بکار مي روند.موتور ها انرژي الکتريکي را به انرژي مکانيکي تبديل مي کنند. الکتروموتور ها را مي توان به سه دسته کلي تقسيم کرد:
1- موتور هاي آسنکرون
2 - موتور هاي يونيورسال
3- موتور با قطب چاکدار
1- موتور هاي آسنکرون:
که با برق متناوب کار مي کنند از دو قسمت روتور واستاتور ساخته شده اند.با روشن شدن موتور سيم پيچ هاي درون شيار هاي استاتور يک ميدان مغناطيسي دوار بوجود مي آورند که اين ميدان برروتور که قسمت گردنده موتور وداراي محور انتقال حرکت مي باشد نيز اثر گذاشته ودر آن خاصيت مغناطيسي بوجود مي آيد .به هر حال با بوجود آمدن قطب هاي مغناطيسي هم نام وغيرهم نام عمل جذب ودفع انجام شده که باعث حرکت چرخشي روتور مي گردد.براي راه اندازي موتور ها از حالت سکون روش هاي مختلفي بکار مي برند که مهمترين آن ها عبارتند از:
الف- آسنکرون با راه انداز غير خازني (کلاجي ) در اين موتور به غير از سيم پيچي هاي اصلي يک سري سيم پيچ کمکي نيز قرار دارد که ميدان مغناطيسي ديگري با فاصله زماني با ميدان مغناطيسي اصلي بوجود مي آورد.که باعث چرخش پرقدرت تر موتور مي گردد. پس از اين که سرعت موتور به 75 درصد سرعت اسمي رسيد کلاج که تحت تاثير نيروي گريز از مرکز کار مي کند به عنوان يک کليد عمل کرده وسيم پيچ کمکي را از مدار خارج مي کند.
ب - آسنکرون با راه انداز خازن موقت - اين موتور ها داراي علامت اختصاري CSMمي باشند وداراي يک خازن الکتروليتي با ظرفيت حدود 200 الي 500 ميکرو فاراد است که باسيم پيچ کمکي بطور سري بسته شده وهر دوي آنها باسيم پيچ اصلي موازي بسته مي شوند. خازن وسيم پيچ کمکي يک اختلاف فاز ودو ميدان مغناطيسي بوجود مي آورد که باعث چرخش موتور مي گردد. در اين موتور نيز کليد گريز از مرکز سيم پيچ کمکي را از مدار خارج مي کند.
ج - آسنکرون با راه انداز خازن موقت وخازن دايم.(با علامت اختصاري TCM) - يکي از خازن ها پس از راه اندازي از مدار خارج شده وخازن ديگر در حالتي که با سيم پيچ کمکي سري مي باشد در مدار باقي مي ماند.
د - آسنکرون با راه انداز خازن دايمي ( PSCM) در اين موتور ها که داراي قدرت کم تري نسبت به موتور هاي قبلي هستند از يک خازن که با سيم پيچ کمکي سري بسته شده است استفاده شده و کليد گريز از مرکز ندارند بنابر اين خازن به همراه سيم پيچ کمکي هميشه در مدار باقي است.

شناسايي سيم پيچ هاي اصلي وکمکي :

1- سيم پيچ هاي اصلي در زير شيار ها و سيم پيچ کمکي در رو قرار دارند.
2- سطح مقطع سيم هاي کمکي هميشه از سيم هاي اصلي کمتر است.
3- سيم پيچ کمکي داراي مقاومت بيشتري (اهم بيشتر ) نسبت به سيم پيچ اصلي است وضمنا" خازن با سيم پيچ کمکي سري شده است.
عيب يابي موتور هاي آسنکرون - معيوب شدن موتور ها يا مربوط به قطعات برقي مثل سيم پيچ ها وخازن است يا مربوط به قطعات مکانيکي مثل بلبرينگ و بوشن ها .

عيب يابي قطعات برقي :

عيب1- موتور اصلا"روشن نشده و جرياني از مدار عبور نمي کند.
علت1 -جايي از مدار قطع است.
رفع عيب1- با آوامتر تمام مدار شامل پريز،دوشاخه ،سيم هاي رابط،کليدها واتصالات در تخته کلم موتور را بر رسي وعيب مربوطه را بر طرف مي نماييم.
عيب2- موتور اصلا"روشن نشده وجرياني از مدار عبور نمي کند.
علت2 -سوختن فيوز.
رفع عيب2-ابتدا علت سوختن فيوز که مربوط به اتصالي مي باشد را بررسي نموده پس از آن به تعويض فيوز مي پر دازيم.
عيب3-موتور پس از روشن شدن خيلي زود داغ مي شود.
علت3-موتور نيم سوز است.
رفع عيب3- در هر کدام از سيم پيچ هاي کمکي واصلي ميتواند اتصال حلقه ويا اتصال کلاف به کلاف بوجود آمده باشد.بنابر اين مسير جريان الکتريکي کوتاه شده در نتيجه ميدان مغناطيسي مناسب براي گردش بوجود نمي آيد وباعث داغي موتور ميشود.موتور هاي نيم سوز جريان بيشتري نسبت به موتور هاي سالم مشابه خود دريافت مي کنند. براي رفع عيب در صورتي که محل اتصالي مشخص باشد وبتوان به نحوي آن را عايق نمود اقدام کرده ودر غير اين صورت موتور بايد دو باره سيم پيچي شود.
عيب4- موتور پس از روشن شدن خيلي زود داغ مي شود.
علت4- زياد بودن بار موتور.
رفع عيب 4- هر موتوری   داراي توان مکانيکي مشخص است در صورتي که بيش از توان مربوطه از موتور نيرويي خواسته شود جريان بيشتري از سيم ها عبور مي کند که با سطح مقطع وتعداد دور آن ها همخواني ندارد وباعث گرما در موتور و آسيب ديدن آن خواهد شد .براي رفع عيب بايد بار موتور را کم نموده واز کار مداوم آن خود داري کرد.
عيب5- موتور پس از روشن شدن خيلي زود داغ مي شود وزير بار مي خوابد.
علت 5- عمل نکردن کليد گريز از مرکز .
رفع عيب 5 - علاوه بر جريان در يافتي توسط سيم پيچ اصلي ،سيم پيچ کمکي نيزچون از مدار خارج نمي شود جريان دريافت مي کند .براي اطمينان از صحت عمل کرد کليد گريز از مرکز بايد به صداي کنتاکت آن در حالت دور گرفتن موتور وهمچنين از دور افتادن آن گوش کرد .براي رفع عيب بايد کليد سرويس ويا تعويض شود.
عيب 6- با روشن کردن موتور صداي زيادي شنيده مي شود ولي به گردش در نمي آيد.
علت 6- خرابي کليد گريز از مرکز .
رفع عيب 6- درصورتي که کنتاکت هاي کليد در حالتي که موتور خاموش بوده وصل نشده باشد.درزمان شروع بکار ،سيم پيچ راه انداز در مدار قرار نگرفته وطبيعتا"موتور بگردش نمي افتد.براي رفع عيب کليد را با آوامتر امتحان ودر صورت معيوب بودن تعويض مي نماييم.
عيب 7- با روشن شدن موتور صداي زيادي شنيده مي شود ولي به گردش در نمي آيد.
علت 7 - قطعي سيم پيچ اصلي يا کمکي .
رفع عيب 7 - به کمک آوامتر هر دو مدار را امتحان ودر صورت مشخص بودن محل پارگي ،آن را تعمير مي نماييم.
عيب 8 - با روشن شدن موتور صداي زيادي شنيده مي شود ولي به گردش در نمي آيد.
علت 8 - نيم سوز بودن يا سوختگي موتور .
رفع عيب 8 - موتور سريعا"داغ شده وجريان زيادي مي کشد همچنين بوي سوختگي ويا دود از مشخصه هاي آن است.رفع عيب سيم پيچي مجدد است.
عيب 9 - با روشن کردن موتور صداي زيادي شنيده مي شود ولي به گردش در نمي آيد.
علت 9 - خرابي خازن.
رفع عيب 9 - خازن ها به منظور راه اندازي موتور بکار رفته اند خازن را مطابق با مطالبي که در مورد عيب يابي خازن ها گفتيم آزمايش نموده در صورت نياز آن را تعويض مي کنيم.
عيب 10 - با روشن کردن موتور فيوز عمل کرده مدار قطع مي شود.
علت 10 - اتصال کوتاه در مدار اصلي موتور .
رفع عيب 10 - دوشاخه ،سيم هاي رابط وجعبه اتصالات موتور را بررسي کرده در صورت پيدا کردن محل اتصالي آن را مرتفع مي نماييم.
عيب 11 - با روشن کردن موتور فيوز عمل کرده مدار قطع مي شود.
علت 11 - سوختگي کامل موتور
رفع عيب 11 - با مشاهده استاتور وسيم پيچ هاي مربوطه عيب حاصل تاييد گرديده وبراي رفع آن بايد موتور سيم پيچي گردد.
عيب 12 - با روشن کردن موتور فيوز عمل کرده مدار قطع مي شود.
علت 12 - اتصال کوتاه در خازن
رفع عيب 12 - اگر با جدا کردن خازن از مدار و به برق زدن موتور فيوز ديگر عمل نکرد عيب از خازن است وبايد آن را تعويض نمود.

عيب يابي قطعات مکانيکي.

عيب 1 - محور موتور چه در حالت روشن وچه در حالت خاموشي به سختي حرکت مي کند.
علت 1 -بطور کلي خرابي بلبرينگ ها وياطاقان هاي دو سر محور موتور .
رفع عيب 1 - خرابي بلبرينگ ها شامل الف - ترک برداشتن حلقه هاي بلبرينگ،ترک بر داشتن ساچمه ها و غلطک ها .ب - بوجود آمدن حفره وشيار در سطح داخلي حلقه ها که علت آن وجود ذرات سخت بين ساچمه وحلقه مي باشد.ج - گريپاژ (عدم چرخش ساچمه ها ) که ناشي از کثيفي و سخت شدن گريس بلبرينگ مي باشد. د - فرسودگي وپوسيدگي - که به علت جازدن نادرست بلبرينگ ونفوذ رطوبت وعدم گريس کاري مناسب بوجود مي آيد. براي تشخيس عيوب گفته شده بلبرينگ را از نظر ظاهري مشاهده ولقي بين حلقه وساچمه را امتحان مي کنيم . همچنين با چرخش بلبرينگ اگر صداي غير عادي شنيده شود دليل برخرابي آن مي باشد که بايد تعويض گردد.
عيب 2 - گاهي اوقات محور موتور با صداي زيادي مي چرخد.
علت 2 - چرخش حلقه بيروني بلبرينگ در جاي خود.
رفع عيب 2 - جازدن نادرست بلبرينگ وعدم گريس کاري مي تواند باعث لقي بلبرينگ در جاي خود شود . رفع عيب-تعويض بلبرينگ در صورت معيوب بودن بوش زدن وتراش کاري جاي آن يا تعويض دري موتور.
2-موتور هاي يونيورسال
اين موتور ها که هم با جريان متناوب وهم با جريان مستقيم کار مي کنند از دو قسمت اصلي تشکيل شده اند:
الف:قطب ها (بالشتک ها )
ب - آرميچر
در اين موتور ها ميدان مغناطيسي قطب ها بر خلاف موتور هاي آسنکرون دوار نيست وسيم پيچ آرميچر که قسمت گردنده موتور است با سيم پيچ قطب ها سري بسته شده است . پس از عبور جريان از مدار فوق خطوط قواي مغناطيسي قطب ها با خطوط قواي آرميچر عکس العمل نشان داده وباعث گردش موتور مي شود .سرعت اين موتور ها بالا بوده وخيلي سريع به سرعت نهايي مي رسند. از اين موتور ها در اکثر لوازم برقي خانگي مثل چرخ گوشت ،آب ميوه گيري ،هم زن ،آسياب و... استفاده مي شود. براي برقراري ارتباط قطب ها با آرميچر که گردان مي باشد از قطعه اي بنام کلکتور استفاده مي شود . کلکتور از تيغه هاي مسي کنار هم تشکيل شده است که به شکل استوانه روي محور قرار دارد . تيغه ازهمديگر واز محور آرميچر بوسيله ميکا عايق شده اند وسيم پيچ هاي داخل شيار آرميچر به وسيله پيچک ها به يکديگر وصل مي شوند. دو قطعه ذغال به همراه فنر پشت آن ها ارتباط قطب ها با کلکتور را ميسر مي سازد.

عيب يابي موتور هاي يونيور سال :

عيب 1 - موتور روشن نمي شود.
علت 1 - نبودن برق.
رفع عيب 1 - پريز ،دوشاخه وسيم رابط را با آوامتر آزمايش نموده ورفع عيب مي کنيم.
عيب 2 - موتور روشن نمي شود.
علت 2 - کوتاه شدن ذغال ها.
رفع عيب 2 - چون ذغال ها جزيي از مدار سري موتور مي باشد.با کوتاه شدن آن ها ممکن است مدار قطع گردد وموتور روشن نشود با تعويض ذغال رفع عيب مي شود در صورت نبودن ذغال در اندازه مورد نظر مي توان از ذغال بزرگ تر استفاده کرده وبا سوهان آن را به اندازه دلخواه در آورد.
عيب 3 - موتور روشن نمي شود.
علت 3 - خرابي فنر ذغال ها
رفع عيب 3 - به منظور درگير بودن هميشگي ذغال با کلکتور از قطعه اي فنر در پشت ذغال استفاده مي شود گاهي در اثر رطوبت ويا کار زياد خاصيت خود را از دست داده ومدار قطع مي گردد. باتعويض فنر رفع عيب مي شود

scrin
لکتروموتور وعيب يابي آن

 

مشخصات الکتروموتور ها

 

مشخصات الکتروموتور ها

مشخصاتي كه روي پلاك الكتروموتور ها مينويسند براي استفاده بهينه در طراحي و راه اندازي صحيح بكار ميرود و شامل نكاتي ميشود كه گاهي بي توجهي به آن باعث بهره بري كمتر و خسارت به تجهيزات الكتريكی ميگردد .

لذا پلاك خواني الكترو موتورها كمك زيادي به طراح و راه انداز براي طراحی مدار مربوطه و انتخاب صحيح كنتاكتور و بي متال و ... مينمايد .

مشخصاتی که روی پلاک ها نوشته می شوند به طور معمول عبارتند از :

No: شماره ساخته شده توسط كارخانه

Type:شامل كليه مشخصات فني الكترو موتور كه در كاتالوگ كارخانه موجود بوده و يا در مكاتبه با كارخانه بايد به آن اشاره شود:

A=حداكثر جريان مجاز الكترو موتور را نشان ميدهد كه ميزان جريان نبايد بيشتر از مقدار فوق و بلكه

هميشه الكترو موتور طوري انتخاب شود كه زير مقدار فوق كار كند.

V = ولتاژ كاري الكترو موتور ميباشد كه نبايد ولتاژ بيشتر و يا كمتر به سيم پيچهاي الكترو موتور اعمال گردد

50 HZالكترو موتور بايد در فركانس 50 هرتز كار كند (برق ايران)

60 HZ الكترو موتور بايد در فركانس 60 هرتز كار كند (فركانس برق برخي كشورها)

نكته: دور الكترو موتور ها با فركانس ارتباط دارد لذا الكتروموتوری كه در فركانس 50 هرتز مثلا 1500 دور ميباشد همين الكترو موتور در فركانس 60 دورش ديگر 1500 نيست .

R.P. M= نشان دهنده دور الكترو موتور در يك دقيقه در روي شقت خروجي ميباشد.

KW=مقدار توان الكترو موتور را نشان ميدهد.

نكته : اگر روي پلاك الكترو موتوری   نوشته شده بود 380/220 V= معني ان اين است كه اين الكترو موتور در شبكه برق 110 ولت كه برخي از كشورها استفاده ميشود بايد بصورت مثلث و در كشورهاي كه ولتاژ 220ولت ( ولتاژ بين يك فاز و نول) دارند مثل ايران بايد بصورت ستاره بسته شود .

IP= ميزان حفاظت الكترو موتور در مقابل گرد و غبار و .. و طبق جدول زير ميباشد.

 

انواع حفاظتها طبق استاندارد دين 40050

P00= باز بدون حفاظت در مقابل تماس با اجسام خارجي و أب

P10= محفوظ در مقابل تماس دست و اجسام بزرگ خارجي

P11= محفوظ در مقابل تماس دست و اجسام بزرگ خارجي - محفوظ در مقابل اب

P20= محفوظ در مقابل تماس انگشت و اجسام با وزن متوسط بدون حفاظ در مقابل اب

P21= محفوظ در مقابل تماس انگشت و اجسام با وزن متوسط - ضد اب

P22= محفوظ در مقابل تماس انگشت و اجسام با وزن متوسط –محفوظ در مقابل ترشح اب بطور عمودي يا

مايل با زاويه بيشتر از 30 درجه نسبت به افق

P30= محفوظ در مقابل تماس با ابزار ها و غيره و اجسام خارجي سبك وزن – بدون محافظت در مقابل اب

P31= محفوظ در مقابل تماس با ابزار ها و غيره و اجسام خارجي سبك وزن - ضد اب

P32= محفوظ در مقابل تماس با ابزار ها و غيره و اجسام خارجي سبك وزن - محفوظ در مقابل ترشح اب بطور عمودي يا مايل با زاويه بيشتر از 30 درجه نسبت به افق

P40= محفوظ در مقابل كليه موارد فوق

 

مکانیزاسیون نگهداری و تعمیرات الکتروموتور ها با معرفی نرم افزار " دستیار "

1- آنالیز جریان

2- آنالیز ارتعاشات

3- ترموگرافی

4- آنالیز مدار موتور

5- آنالیز آلتراسونیک

6- تستهای الکتریکی

7- آنالیز روغن

در روش نت براساس شرایط ( CBM ) بصورت مراحل زیر همانطوریکه ملاحظه می شود نیاز به جمع آوری و سپس تجزیه و تحلیل داده های آماری می باشد .

 

1- آماده سازی

2- طراحی

3- استقرار و اجرا

4- بهبود سیستم

 

باتوجه به حجم اطلاعات ، نیاز به تجزیه و تحلیل آنها و ارائه گزارشات متنوع و بهنگام نیاز به مکانیزه نمودن نگهداری و تعمیرات الکتروموتورها بیش از پیش احساس می شود .

خوشبختانه اخیرا" یک شرکت ایرانی موفق به طراحی نرم افزار خاص الکتروموتورهای صنعتی شده است که علاوه بر تامین نیازهای فوق کاربرد بسیاری در کارگاههای سیم پیچی کارخانجات دارد . این نرم افزار که نام آن " دستیار " می باشد با توجه به نیاز کارخانجات در 5 سطح تهیه شده است تا همه صنایع کشور با توجه به تعدد و تنوع الکتروموتورهای خود بتوانند با حداقل هزینه از آن استفاده نمایند .

این نرم افزار با آموزش یکروزه برنامه ریزی نگهداری و تعمیرات الکتروموتورها و نرم افزار مربوطه جهت 10 نفر و خدمات پشتیبانی ارائه می گردد .

 

کلاس عایق بندی در الکتروموتور ها

انجمن بین المللی تولیدکنندگان تجهیزات الکتریکی ( NEMA ) عایق بندی موتورها را باتوجه به درجه حرارت موتور در محیطهای مختلف کاری در چهار کلاس A , B , F , H طبقه بندی نموده است :

موتورها عموما" در کلاس F و بندرت در کلاس A کار می کنند . قبل از شروع بکار موتور ، آنها تحت تاثیر دمای محیط اطراف خود قرار دارند که ما اصطلاحا" آن را دمای محیط " Temperature Ambient " می گوئیم .

در NEMA برای تمام کلاسهای عایق بندی دمای ابتدایی 40 درجه سانتیگراد با یک رنج حرارتی بصورت زیر استاندارد شده است :

وقتی موتور استارت می خورد ، دما افزایش می یابد . هر کلاسی یک دمای مجاز مشخصی دارد . ترکیبی از دمای محیط و دمای مجاز معادل ماکزیمم دمای سیم پیچها خواهدبود . بعنوان مثال در کلاس F ، با فاکتور سرویس 1 ، دما به اندازه 105 درجه می تواند افزایش یابد . بنابراین داریم که :

145= 40 + 105

Hot Spot : با یک بازه مجاز حرارتی ( مثلا" 10 درجه ) گرمترین نقطه در مرکز سیم پیچ را با این نام می شناسیم .

در کلاس F این بازه 10 درجه است . بنابراین مرکز سیم پیچ دارای بیشترین دمای مجاز 155 درجه خواهد بود . دمای کاری موتور در کارآیی و طول عمر کاری موتور بسیار مهم است . تا جائیکه 10 افزایش دما از بالاترین حد مجاز باعث کاهش عمرعایق بندی موتور به اندازه 50% می شود .

کارآیی موتور ( Effeciency ) : درحقیقت همان بازده موتور است و نشان دهنده این است که چه مقدار از انرژی داده شده به موتور به انرژی مکانیکی تبدیل می شود . هرچه این عدد به یک نزدیکتر باشد کارآیی موتور بیشتر و البته قیمت موتور بالاتر است . یک موتور 30 اسب بخار با کارآیی 93.6% در مقایسه با موتور مشابهی با کارآیی 83% ، انرژی کمتری مصرف می کند . در نتیجه حرارت کاری پائین تر ، طول عمر بیشتر ، و سطح نویز کمتری خواهد داست .

ارتباط بین تعداد قطب و دور موتورهای الکتریکی

معمولا" بعد از اعداد مربوط به سایز فریم موتور اعداد مربوط به تعداد قطب موتور می آید که در موتورها ( بخصوص زیمنس ) بصورت 4AA نشان داده می شود هد که منظور عدد 4 می باشد . لازم به یادآوری است که سرعت سنکرون موتور همان سرعت میدان مغناطیسی ( استاتور ) است که با Ns نمایش می دهند . بنابراین اگر فرکانس میدان مغناطیسی را با F و تعداد قطبهای موتور را با P دهیم خواهیم داشت :

Ns - 120 F / P

Ns = ( 120 x 50 / 2 ) = 3000 RPM

با افزایش تعداد قطب ، سرعت سنکرون و درنتیجه دور موتور کاهش می یابد . بنابراین طبق مطالب گفته شده ، در فرکانس 60 هرتز و 50 هرتز ( در ایران )جداول زیر را خواهیم داشت :

فرکانس 50 هرتز

سرعت سنکرون

تعداد قطب

3000

2

1500

4

1000

6

750

8

600

10

500

12

 

فرکانس 60 هرتز

سرعت سنکرون

تعداد قطب

3600

2

1800

4

1200

6

900

8

720

10

 

 

بنابراین درموتور زیمنس 1LA02864SE41 تعداد قطب 4 و در نتیجه سرعت سنکرون موتور 1500 خواهد بود .

فاکتورهای مهم در کارآیی و عملکرد الکتروموتورها

فاکتورهای موثر در کارآیی و عملکرد موتور :

1- ولتاژ : افزیش یا کاهش ولتاژ از یک حد مجاز تاثیرات مخربی بر روی موتورها می گذارد . با توجه به جدول زیر داریم که :

الف – کاهش 10% ولتاژ از مقدار نامی ، موجب 20% کاهش گشتاور شده و آن سبب می شود که موتور استارت بشود و یا اینکه به دور نامی برسد .

ب- افزایش 10% ولتاژ از مقدار نامی ، باعث افزایش 20% گشتاور استارت را و این می تواند سبب آسیب دیدگی موتور بدلایل ( افزایش جریان در بار نامی و حرارت ) شود .

 

 

2- فرکانس : تغییرات در فرکانس می تواند بر روی مشخصات موتور همچون گشتاور و سرعت تاثیر گذار باشد . اگر به جدول زیر توجه فرمائید ، بعنوان مثال ملاحظه خواهید نمود که افزایش 5% در فرکانس باعث افزایش 5% در سرعت در بار نامی و کاهش 10% در گشتاور استارت باشد .

3- ارتفاع : عامل موثر دیگر ارتفاع است . موتورها معمولا" برای ارتفاع تا 1100 متر( 3300 feet ) از سطح تراز دریا درنظر گرفته می شوند . در ارتفاع بالاتر از این مقدار هوا رقیقتر بوده و حرارت براحتی انتقال نمی یابد .بنابراین فاکتور ارتفاع بر روی توان موتور تاثیر می گدارد. مثلا" در استاندارد NEMA یک موتور 50HP در ارتفاع 6600 فیت دارای توان 47HPخواهد بود . ( فاکتور ارتفاع 0.94 است . ) جدول زیر تاثیرات این فاکتور را در دمای محیط 40 درجه سانتیگراد نشان می دهد :

 

تشخیص مشخصات موتور ها از روی پلاک آنها

توضیحات

شماره

علامت کارخانه ، شرکت سازنده

1

تیپ موتور ، مدل

2

نوع جریان ( مستقیم = G ) ، ( تکفاز = E ) ، ( سه فاز = D )

3

نوع جریان مانند GEN ( ژنراتور ) ، MOT ( موتور )

4

شماره سریال

5

نوع اتصال استاتور مانند : ستاره - مثلث

6

ولتاژ نامی 220 / 380 ولت

7

جریان نامی بر حسب آمپر

8

قدرت نامی معمولا" برحسب( KW )

9

نوع مورد استفاده ( S )

10

ضریب توان : کسینوس فی

11

جهت گردش : R ,L

12

دور نامی : RPM

13

فرکانس نامی : 50Hz یا 60 Hz

14

در ماشینهای مستقیم ( تحریک ) LFR - ERR ( روتور ) در ماشینهای آسنکرون

15

نوع اتصال سیم پیچ روتور

16

تحریک نامی و نیز ولتاژ روتور در حالت سکون

17

جریان تحریک نامی - جریان روتور

18

کلاس عایق مانند : Y , A , B , C , …

19

نوع حفاظت IP

20

وزن به تن در ماشینهای بیشتر از 1 تن و یا به کیلوگرم

21

توضیحات دیگر مانند وسیله خنک کننده : IC

22

 

انواع اتصال در موتورهای سه فاز

موتورهای سه فاز در شبکه سه فاز به دو روش به سه فاز شبکه وصل می شود : ستاره یا مثلث . البته تمام موتورهایی که قرار است به روش مثلث به سه فاز وصل شود از روش 2 ضربی ( ستاره - مثلث ) استفاده می کنند.

اگر بر روی تخته کلم دقیق شویم آرایش سر و ته سیم پیچی هر فاز را درست مقابل هم نمی بینیم.مثلا در فاز R سیم پیچی با ابتدای u و انتهای x مشخص شده است ولی بر روی تخته کلم درست مقابل هم قرار ندارند به آرایش تخته کلم در شکل زیر دقیق شوید:

 

علت جابجا قراردادن نام سر وته سیم پیچهای هر فاز در تخته برای راحتی در ایجاد نوع اتصال ستاره یا مثلث برای وصل به شبکه است.

موتوری که پیچیده شد چگونه باید به سه فاز مدار وصل شود؟؟

اگر تمام ته های هر سیم پیچی در هر فاز را به هم بسته و سر های هر یک را بطور مجزا به سه فاز RST وصل کنیم این اتصال از نوع ستاره است .در شکل زیر نمونه اتصال ستاره را برایتان رسم کرده ام.

توصیه می کنم تمام موتورهایی که در کارگاه برای کار تمرینی انجام می دهید حتما با این اتصال به شبکه وصل کنید . علت این کاررا در ادامه توضیح خواهم داد.

ناگفته نماند نامگذاری فازها امری قراردادی است و فرقی نمی کند که شما سر هایuvw را به هر یک از فازهای RST به شکل متفاوت وصل نمایید.

اما اگر از شش سیمی که بعد از سیم پیچی از موتور بیرون می آید را به شکل زیر به هم بسته و از سه اتصال بوجود آمده هر یک را به سه فاز شبکه وصل کنیم این اتصال از نوع مثلث است. یعنی u ورودی یا سر سیم پیچی در فاز R را با z انتهای سیم پیچ در فاز T به هم وصل کرده در ادامه v به عنوان ورودی فاز S را با x انتهای سیم پیچ در فاز اول به هم اتصال داده و نهایتا w به عنوان ورودی برای فاز T را با y همان انتهای سیم پیچی در فاز S را به هم می بندیم . قطعا سه اتصال خواهیم داشت که اگر این سه بطور مجزا به سه فاز شبکه وصل شود این اتصال از نوع مثلث است.

در شکل زیر نمونه ای از اتصال مثلث را رسم کرده ام که ملاحظه می کنید:

فرق بین اتصال ستاره و مثلث چیست ؟

ابتدا سعی می کنيم آنچه که در مورد هر یک از اتصالها اتفاق می افتد را به صورت تشریحی و کالبد شکافانه برایتان نشان دهيم. در اتصال ستاره آنچه که اتفاق می افتد به قرار زیر است:

انتهای تمام سیم پیچی که به هم وصل شده اند را در وسط قرار داده ام xyz , و آن را با علامت پیکان مشخص نموده ام.هر یک از سیم پیچ ها که با اختلاف 120 درجه نسبت به هم در استاتور قرار گرفته اند نیز به همان اختلاف بصورت شمایی رسم شده اند. آنچه ازاین شکل برداشت می شود این است که این مجموعه از روابط برداری تبعیت کرده و ما به حقایق جالبی خواهیم رسید قبل از این که محاسبات برداری را انجام دهم لازم است به آگاهی شما برسانم که در موتورهای سه فاز ما یک جریان و ولتاز خطی داریم که مربوط به شدت جریان و ولتاز ورودی(بین دو فاز) در مسیر کابل به داخل موتور است ویک ولتاژ و شدت جریان فازی هم داریم که مربوط به شدت جریان داخل سیم پیچ و ولتاژی است که در دوسر سیم پیچها وجود دارد.

در اتصال ستاره می توان طبق شکل vp1 و vp2 را به عنوان دو برداری در نظر گرفت که اگر برآیند آنها را حساب کنیم برابر با برداری شودکه با نام VL از فاز R در حال ورود به موتور می باشد.برای محاسبه برآیند این دو بردارکافی است به موازات هر یک از بردارهای VP1 و VP2 خطی رسم کنیم تا در نقطه ای یکدیگر را قطع کنند. برآیند این دو بردار از نقطه تقاطع اول شروع شده تا به محل تقاطع اخیر ختم می شود . و طبق قانون بردار خواهیم داشت:

VL2 = VP12 + VP22 +2 VP1VP2 . COS 120

چون مقدار VP1 و VP2 با هم برابر است می توان نوشت :

VL2 = 3VP2 . 2. COS 120

کسینوس 120 درجه 2/1 است بنابراین رابطه به شکل زیر در می اید.

VL2 = 3VP2 . 2. 1/2 VL2 = 3VP2 VL = VP

ولتاز خطی در اتصال ستاره برابر ولتاژ فازی است و جریان خطی وفازی در این نوع اتصال باهم برابرند.به بیان ساده تر :

vL = vp

IL = Ip

اما در مورد اتصال مثلث شکل به صورتی در می آید که می بینید.

در اتصال مثلث ولتاز خط با ولتاژ فازی با هم برابر ولی جریان خطی رادیکال سه برابر جریان فازی است.

VL = VP IL = √3 . IP

همانطور که می بینید جریان خطی یا همان جریانی که از مسیر کابلها وارد موتور می شود در اتصال مثلث رادیکال سه برابر جریان فازی ( مقدار جریانی که داخل سیم پیچ در حال عبور است) می باشد . یعنی اگر درموتوری در داخل سیم پیچ مقدار IP برابر با 3 آمپر باشد و اتصال از نوع مثلث باشد جریان خطی آن برابر با :

IL = √3 . IP IL = √3 . 3 IL = 5.19 A

خواهد داشت که این مقدار آمپر در لحظه راه اندازی برای موتور در نقاط حساس مثل اتصالها - کنتاکتها - ترمینالها خطرناک بوده باعث خرابی و سوختن قطعات می گردد بنابراین در راه اندازی موتورهایی که می توانند به شکل مثلث کار کنند راه اندازی به شکل دو ضرب انجام می شود. یعنی از کلید های ستاره مثلث استفاده شده ابتدا در لحظه راه اندازی کلید برروی اتصال ستاره است و بعد از را ه افتادن موتور کلید را به محل اتصال مثلث می چرخانیم.

با توجه به موارد ذکر شده در بالا چند نکته را همیشه به خاطر داشته باشید:

1- اگر موتور شما تمرینی است و آن را در کارگاه پیچیده اید حتما با اتصال ستاره راه اندازی کنید و مطلقا از مثلث استفاده نکنید.

2- اگر موتوری سیم پیچی آن برای کارکرد در حالت مثلث است ابتدا با ستاره بعد به حالت مثلث در آورید.

3- موتوری که برروی پلاکش در بخش ولت نوشته شده باشدV220 /380 این موتور در شبکه برق ایران فقط با ستاره کار می کند . ولی اگر برروی پلاک موتوری در بخش ولت عدد V380 /660 قید شده باشد این موتور برای اینکه توان واقعی خود را داشته باشد باید بااتصال مثلث کار کند اما گفتم که ابتدا با ستاره راه اندازی شده بعد به حالت مثلث درمی آید. هر چند که می توان از این نوع موتورها به شکل ستاره هم استفاده نمود.

4- اگر بخواهیم از یک سوم قدرت موتوری که سیم پیچی آن براساس اتصال مثلث است استفاده کنیم می توانیم از اتصال ستاره استفاده نماییم.

5- همانطور که جریان و ولتاز خطی و فازی داریم قطعا توان فازی و خطی هم خواهیم داشت معمولا توان اولیه یا دریافتی موتورها از رابطه ای استفاده می شود که در آن از ولتاز و جریان خطی استفاده می شود.که در حالت ستاره به شکل زیر است:

P = √3 . VL . IL . COS φ

این توان رابا نام توان اکتیو می شناسیم واگر بخواهیم همین توان را براساس ولتاز و جریان فازی بیان کنیم رابطه به شکل زیر در می آید.ِ

P = 3Vp . IP . COS φ

سیم پیچی

معمولا در الکتروموتور ها تعداد شيارها را با علامت z نشان می دهند.به خوبی می دانيم که فضايی که کلافهای سيم پيچی در آن قرار دارد را استاتور گويند.وبخش گردنده را روتور می نامند. الکتروموتوری که در بخش استاتور دارای ۲۴ شيار باشد آنرا به شکل 24=z نشان می دهند.

نکته مهم بعدی اين است که موتور های ۳ فاز که برق تغذيه کننده موتور از سه فاز R-S- T می باشدبرای هر يک از فاز ها به صورت مساوی تعداد شيارهايی اختصاص می يابد که هريک از فازها به اندازه ۱۲۰ درجه الکتريکی با هم فاصله دارند.

٬٬٬ همانطور که قبلا مشاهده کرديد بين فازهای ورودی در موتورهای ۳فاز ۱۲۰ درجه الکتريکی فاصله وجود دارد .برای درک موضوع توضيح زير لازم است.در موتورهای القايی سه فاز بين روتور واستاتور هيچگونه ارتباط الکتريکی وجود ندارد و آنچه که باعث گردش روتور می شود اگر بخواهيم بطور کاملا خلاصه بگوييم بايد عرض کنيم اثر شار مغناطيسی که توسط سيم پيچها به کمک جريان ورودی در استاتور ايجاد می شود عامل گردش خواهد بود. جريان ورودی در کلافهای استاتور ايجاد فضای مغناطيسی ميکند .

در واقع هر يک از شيار ها به يک قطب آهنربايی تبديل می شود. حال اگر محيط دوار استاتور را ۳۶۰ درجه منظور کنيم اگر اين مقدار بر تعداد شيارهای استاتور مثلا ۲۴ تايی تقسيم کنيم و آن را به تعداد جفت قطبهای فضای داخلی استاتور ضرب کنيم زاويه الکتريکی هر شيار قابل محاسبه خواهد بود. αez .

تعداد قطبهای آهنربايی که در داخل استاتور ايجاد می شود با نوع سيم پيچی ونوع کلاف زنی قابل تغيير وکنترل خواهد بود. مثلا طوری کلافها را جا بزنيم که موتور به شکل ۴ يا ۲ يا ۶ يا ۸ قطب (N يا S ) کار کند. تعداد زوج قطبها را با P نمايش می دهند. α ez=360/24*P

برای سیم پیچی موتورهای سه فاز یا تک فاز همان طور که قبلا گفته شد باید یک سری اطلاعات فنی را درباره موتوری که در دسترس داریم بدست آوریم.این اطلاعات معمولا از روی پلاک موتور بدست می آید .

(البته هر چند که می توان از راهکارهای دیگری به این مهم رسید. مثلا اگر موتوری خالی بدون سیم و نیز بدون پلاک برای ما بیاورند محاسبه نوع سیم پیچی این موتورها نیز امکان پذیر است. در این موتور ها با در نظر گرفتن و نیز یادداشت اطلا عات فیزیکی موتور مثل قطر داخلی استاتور Ds و ارتفاع یوغ Hc و طول هسته Ls ونیز محاسبه مقدار شار مغناطیسی Bmو مقدار اندکسیون یوغ Bc و لحاظ ضریب K می توان مقدا رتوان ثانویه را بدست آورد.)

اندازه گیری یوغ استاتورو نقش ان

یکی از عوامل مهم در سیم پیچی موتور ها اندازه گیری مقدار یوغ استاتور است . اگراز محیط بیرونی استاتور را که به پوسته یا همان بدنه مماس شده تا ابتدای لبه قاعده شیارها رابصورت شعاعی اندازه بزنیم این مقدار برابر با اندازه یوغ خواهد بود. یادمان باشد که مقدار بر اساس میلی متر می باشد. این مقدار را با Hs نشان می دهیم.نمایی از یوغ در بریده ای ازاستاتورکه با پیکان دو سر مشخص شده را می بینید.

در ادامه باید اندازه قطر داخلی استاتور را نیز برداریم. اگر استاتور را دایره فرض کنیم اندازه گیری قطر آن بطور عملی کاری بسیار ساده خواهد بود. این مقدار هم براساس میلی متر و به شکل Ds نمایش داده می شود.

حال به این نکته توجه کنیدکه اندازه یوغ فضایی است که شار مغناطیسی در ان جریان یافته و در فضای استاتور مدار مغناطیسی کامل می شود.کمی به این رابطه توجه کنید.

Hc = Bm . Ds / Bc .P

در این رابطه Hc همان ارتفاع یوغ است که شما اندازه زده اید. D هم مقدار قطر داخلی است که این کمیت راهم پیدا کرده اید. Bm مقدار شاری است که توسط استاتور به هنگام کار در فضای داخلی آن ایجاد می شود البته مقدار ماکزیمم آن بر اساس مقدار D در نموداری رسم شده است . در این نمودار مقدار ماکزیمم شار برای قطبهای مختلف 2 - 4 و 6 قطب را نشان می دهد. Bc مقدار شار داخل یوغ است که معمولا برابر با 5/1در نظر می گیرند. p تعداد جفت قطبهای موتور است.مثلا موتوری که 4 قطب است مقدار p برابر با 2 خواهد شد.

نکته بسیار مهم در این رابطه این است که تعداد قطبهای موتور با ارتفاع یوغ رابطه عکس دارد. یعنی هرچه ارتفاع بزرگتر باشدP کوچکتر و موتور دارای سرعت بیشتری است.

نمودار مربوط به شار مغناطیسی Bm را می توانید در ادامه ملاحظه کنید.

در این نمودار منحنی قرمز رنگ برای موتورهای 2 قطب یعنی 2p=2 منحنی مشکی رنگ برای موتورهای 6 قطب و منحنی آبی رنگ هم برای موتورهای 4 قطب در نظر گرفته شده است.

حال شما با کمیتهای که در دست دارید Hs ( مقدار ارتفاع یوغ) Ds ( مقدار قطر داخلی استاتور ) و Bc ( ماکزیمم شار داخل یوغ که حدود 5/1 است) و نیز مقدار شار واقعی یعنی Bm( از نمودار مربوطه) می توانید تعداد قطبهای موتوررا محاسبه نمایید.

مثال:استاتور موتوری داریم که دارای یوغ 30 میلی متری واندازه قطر 110 میلی متر می باشد.اگر مقدار اندکسیون داخل یوغ را 1.5 فرض کنیم تعداد قطبهای این موتور را طبق جدول و رابطه یوغ حساب کنید؟

Ds=110 Hc=30 Bc=1.5

با توجه به داده هابه جدول داده شده نگاه می کنیم منحنی که بیشترین شار را برای این قطر نشان می دهد را انتخاب می کنیم.منحنی آبی رنک بیشترین مقدار را نشان میدهد. از روی عدد 110 برروی محور افقی خط عمودی رسم می کنیم .قطعا در جایی منحنی افقی را قطع خواهد کرد.از نقطه بدست آمده عمودی به سمت محور عمودی منحنی رسم مینماییم.عددی که بدست می اید حدود88/. می باشد.حال طبق رابطهHc = Bm . Ds / Bc .P مقدار p بدست می اید.

p=Bm . Ds / Hc . Bc p=0.88 . 110 / 1.5 . 30 p=2 2p = 4

موتور چهار قطبی است

اما ما مبنا را بر این قرار داده ایم که موتور حال حاضر ما دارای پلاک بوده وقرار است مشخصات آنرا بدست آوریم. گزینه های روی پلاک را (مواردی که کاربردی تر هستند ) را توضیح می دهیم.

بحث پلاک خوانی

1- MARK : در این بخش نشانه یا آرم کارخانه تولید کننده البته در بالای پلاک وبا اندازه ای بزرگتر از سایر گزینه ها درج می شود. اهمیت این گزینه زمانی مهم جلوه می کند که لازم است درباره اعتبار کارخانه تولید کننده بدانیم . برخی تولید کننده ها ی الکتروموتور از اعتبار فوق العاده ای در زمینه تولید موتور های مرغوب برخوردارند . معمولا در این بخش نام کارخانه هم درج می شود.

2- TYPE : در این بخش بطور معمول موتور را از جهت کارکرد در برق AC یا برق DC معرفی می کند.هر چند که در برخی موتور ها این گزینه شامل کدها و اعدادی می شود که نماینگرمشخصات فیزیکی موتورخواهد بود.

3- FRAM : در این قسمت اعدادی قید می شود که آنها توسط انجمهای ملی تولید کننده قابل شناسایی است که بیشتر شامل قالبهای اندازه 42 -46 و56 می باشد.

4- Hp : در مفابل آن عددی قید می شود که نماینگر مقدار توان خروجی موتور می باشد. این توان بر اساس اسب بخار است و هر اسب بخار هم حدود 736 وات می باشد.

5- Ph : چند فاز بودن موتور را عنوان می کند برای موتور های سه فاز عدد 3 و برای موتور های تک فاز عدد 1 قید می گردد. ( البته ناگفته نماند که می توان با راهکارهایی بسیار ساده از موتور سه فاز به جای موتور تک فاز هم استفاده نمود . )

6- RPM : مخفف ROUNT PER MINUTE ( یعنی دور در دقیقه) می باشد. این عدد مقدا رسرعت روتور را به ما می دهد. قطعا مقدار سرعت روتور از مقدار سرعت سنکرون در فضای استاتور کمتر است .البته این کاهش هم چندان زیاد نیست . من معمولا با دیدن این عدد به مقدار سرعت استاتور می رسم و براحتی تعداد قطبهای موتور را حساب می کنم .کافیست شما مقادیر سرعت سنکرون را در فرکانس برق 50 هرتز بدانید

سرعت سنکرون اگر به مقدار 3000 دور در دقیقه باشد این موتور در فضای استاتور خود ایجاد 2قطب متفاوت N و S نموده است بنابر این اگر تعداد قطبها را با P2 نشان دهیم برای این سرعت در این موتور 2P=2 خواهد بود. خوب اگر موتور به شما دادند که برروی پلاکش عدد 2850 دور بوده این سرعت روتور است که به دلیل لغزش از مقدار دور سنکرون کاهش یافته است.

از مقدار لغزش صرف نظر کرده و از رابطه Ns=60 * f/p تعداد قطبهای موتور را حساب می کنیم. در این رابطه Ns همان سرعت سنکرون است که الان مقدار آنرا داریم (3000) و f مقدار فرکانس برق شهری است که در ایران 50 هرتز است.( لازم به یاد آوری است در این رابطه علامت * نشانه ضربدر و علامت / نشانه تقسیم می باشد.) با جایگزینی اعدادی که داریم مقدارP بدست خواهد آمد.P=1 و 2Pبرابر با 2 خواهد شد. پس وجود RPM بر روی پلاک خیلی از مسایل بربوط به سیم پیجی را برای ما حل خواهد کرد.

7- HZ یا SYCLES : در این بخش مقدار فرکانس برق شهری که موتور بر اساس آن طراحی شده است را نشان می دهد. برای موتورهای شبکه ایران این عدد 50 است.

8- HOUSING : در این بخش به ما گفته می شود که موتور باید در محیط بسته یا رو باز کار کند .

9- Volt : از جمله مهمترین بخش در امر پلاک خوانی توجه به این گزینه می باشد . در واقع اگر کسی از اعداد روی پلاک در این بخش اطلاعاتی نداشته باشد باید با اطمینان گفت که چیزی از موتور نمی داند

معمولا در موتور های سه فاز در بخش ولت دو عدد قید می شود که به وسیله خط کسری یا ممیز از هم جدا می شوند مثلV220/380 و یا V115/230 . این اعداد بیانگر این موضوع هستند که این موتور در چه شبکه با چه ولتازی کار می کند . برق شبکه معمولا در ولتاز های 115 - 230- 440 و 660 می باشد.

از دو عددی که بر روی پلاک ارائه شده عدد کمتر همان ولتازی است که باید از شبکه به سر هر فاز از سیم پیچی موتور داده شود. اگر ولتاز شبکه از مقدار راهنمایی شده بیشتر بود الزاما این موتور باید بصورت اتصال ستاره کار کند . و اگر موضوع بر عکس بود یعنی ولتاز شبکه از عدد اول ارائه شده کمتر بود می توان موتور را هم مثلث و هم ستاره به شبکه وصل نمود. ( به خاطر داشته باشید که اتصال های ستاره و مثلث بحث های بسیار ساده و راحتی هستند.

در شبکه برق ایران که ولتاز400/230 داریم موتوری که بر روی پلاکش اعداد 660/380 قید شده باشد این موتور برای این که بتواند توان واقعی خود را داشته باشد باید بااتصال مثلث به شبکه وصل شود و اگر بخواهیم از 3/1 قدرت آن استفاده نماییم باید از اتصال ستاره استفاده کنیم.

10- Amps : مقدار جریانی که موتور زیر باردر ولتازوجریان اسمی خواهد کشید دراین بخش قید میگردد.

scrin
مشخصات الکتروموتور ها
الکتروموتور
 
 

مقدمه

یک موتور الکتریکی (الکتروموتور)، الکتریسیته را به حرکت مکانیکی تبدیل می‌کند. عمل عکس آن که تبدیل حرکت مکانیکی به الکتریسیته است، توسط ژنراتور انجام می‌شود. این دو وسیله بجز در عملکرد ، مشابه یکدیگر هستند. اکثر موتورهای الکتریکی توسط الکترومغناطیس کار می‌کنند، اما موتورهایی که بر اساس پدیده‌های دیگری نظیر نیروی الکتروستاتیک و اثر پیزوالکتریک کار می‌کنند، هم وجود دارند.

ایده کلی این است که وقتی که یک ماده حامل جریان الکتریسیته تحت اثر یک میدان مغناطیسی قرار می‌گیرد، نیرویی بر روی آن ماده از سوی میدان اعمال می‌شود. در یک موتور استوانه‌ای ، روتور به علت گشتاوری که ناشی از نیرویی است که به فاصله‌ای معین از محور روتور به روتور اعمال می‌شود، می‌گردد.

 

اغلب موتورهای الکتریکی دوارند، اما موتور خطی هم وجود دارند. در یک موتور دوار بخش متحرک (که معمولاً درون موتور است) روتور و بخش ثابت استاتور خوانده می‌شود. روتور شامل آهنرباهای الکتریکی است که روی یک قاب سیم پیچی شده است. گر چه این قاب اغلب آرمیچر خوانده می‌شود، اما این واژه عموماً به غلط بکار برده می‌شود. در واقع آرمیچر آن بخش از موتور است که به آن ولتاژ ورودی اعمال می‌شود یا آن بخش از ژنراتور است که در آن ولتاژ خروجی ایجاد می‌شود. با توجه به طراحی ماشین ، هر کدام از بخشهای روتور یا استاتور می‌توانند به عنوان آرمیچر باشند. برای ساختن موتورهایی بسیار ساده کیتهایی را در مدارس استفاده می‌کنند.

 

 

 

انواع موتورهای الکتریکی

موتورهای DC

یکی از اولین موتورهای دوار ، اگر نگوییم اولین ، توسط مایکل فارادی در سال 1821م ساخته شده بود و شامل یک سیم آویخته شده آزاد که در یک ظرف جیوه غوطه‌ور بود، می‌شد. یک آهنربای دائم در وسط ظرف قرار داده شده بود. وقتی که جریانی از سیم عبور می‌کرد، سیم حول آهنربا به گردش در می‌آمد و نشان می‌داد که جریان منجر به افزایش یک میدان مغناطیسی دایره‌ای اطراف سیم می‌شود. این موتور اغلب در کلاسهای فیزیک مدارس نشان داده می‌شود، اما گاهاً بجای ماده سمی جیوه ، از آب نمک استفاده می‌شود.

موتور کلاسیک DC دارای آرمیچری از آهنربای الکتریکی است. یک سوییچ گردشی به نام کموتاتور جهت جریان الکتریکی را در هر سیکل دو بار برعکس می کند تا در آرمیچر جریان یابد و آهنرباهای الکتریکی، آهنربای دائمی را در بیرون موتور جذب و دفع کنند. سرعت موتور DC به مجموعه ای از ولتاژ و جریان عبوری از سیم پیچهای موتور و بار موتور یا گشتاور ترمزی ، بستگی دارد.

سرعت موتور DC وابسته به ولتاژ و گشتاور آن وابسته به جریان است. معمولاً سرعت توسط ولتاژ متغیر یا عبور جریان و با استفاده از تپها (نوعی کلید تغییر دهنده وضعیت سیم پیچ) در سیم پیچی موتور یا با داشتن یک منبع ولتاژ متغیر ، کنترل می‌شود. بدلیل اینکه این نوع از موتور می‌تواند در سرعتهای پایین گشتاوری زیاد ایجاد کند، معمولاً از آن در کاربردهای ترکشن (کششی) نظیر لکوموتیوها استفاده می‌کنند.

اما به هرحال در طراحی کلاسیک محدودیتهای متعددی وجود دارد که بسیاری از این محدودیتها ناشی از نیاز به جاروبکهایی برای اتصال به کموتاتور است. سایش جاروبکها و کموتاتور ، ایجاد اصطکاک می‌کند و هر چه که سرعت موتور بالاتر باشد، جاروبکها می‌بایست محکمتر فشار داده شوند تا اتصال خوبی را برقرار کنند. نه تنها این اصطکاک منجر به سر و صدای موتور می‌شود بلکه این امر یک محدودیت بالاتری را روی سرعت ایجاد می‌کند و به این معنی است که جاروبکها نهایتاً از بین رفته نیاز به تعویض پیدا می‌کنند. اتصال ناقص الکتریکی نیز تولید نویز الکتریکی در مدار متصل می‌کند. این مشکلات با جابجا کردن درون موتور با بیرون آن از بین می‌روند، با قرار دادن آهنرباهای دائم در داخل و سیم پیچها در بیرون به یک طراحی بدون جاروبک می‌رسیم.

موتورهای میدان سیم پیچی شده

آهنرباهای دائم در (استاتور) بیرونی یک موتور DC را می‌توان با آهنرباهای الکتریکی تعویض کرد. با تغییر جریان میدان (سیم پیچی روی آهنربای الکتریکی) می‌توانیم نسبت سرعت/گشتاور موتور را تغییر دهیم. اگر سیم پیچی میدان به صورت سری با سیم پیچی آرمیچر قرار داده شود، یک موتور گشتاور بالای کم سرعت و اگر به صورت موازی قرار داده شود، یک موتور سرعت بالا با گشتاور کم خواهیم داشت. می‌توانیم برای بدست آوردن حتی سرعت بیشتر اما با گشتاور به همان میزان کمتر ، جریان میدان را کمتر هم کنیم. این تکنیک برای ترکشن الکتریکی و بسیاری از کاربردهای مشابه آن ایده‌آل است و کاربرد این تکنیک می‌تواند منجر به حذف تجهیزات یک جعبه دنده متغیر مکانیکی شود.

موتورهای یونیورسال

یکی از انواع موتورهای DC میدان سیم پیچی شده موتور ینیورسال است. اسم این موتورها از این واقعیت گرفته شده است که این موتورها را می‌توان هم با جریان DC و هم AC بکار برد، اگر چه که اغلب عملاً این موتورها با تغذیه AC کار می‌کنند. اصول کار این موتورها بر این اساس است که وقتی یک موتور DC میدان سیم پیچی شده به جریان متناوب وصل می‌شود، جریان هم در سیم پیچی میدان و هم در سیم پیچی آرمیچر (و در میدانهای مغناطیسی منتجه) همزمان تغییر می‌کند و بنابراین نیروی مکانیکی ایجاد شده همواره بدون تغییر خواهد بود. در عمل موتور بایستی به صورت خاصی طراحی شود تا با جریان AC سازگاری داشته باشد (امپدانس/راکتانس بایستی مدنظر قرار گیرند) و موتور نهایی عموماً دارای کارایی کمتری نسبت به یک موتور معادل DC خالص خواهد بود.

مزیت این موتورها این است که می‌توان تغذیه AC را روی موتورهایی که دارای مشخصه‌های نوعی موتورهای DC هستند بکار برد، خصوصاً اینکه این موتورها دارای گشتاور راه اندازی بسیار بالا و طراحی بسیار جمع و جور در سرعتهای بالا هستند. جنبه منفی این موتورها تعمیر و نگهداری و مشکل قابلیت اطمینان آنهاست که به علت وجود کموتاتور ایجاد می‌شود و در نتیجه این موتورها به ندرت در صنایع مشاهده می‌شوند، اما عمومی‌ترین موتورهای AC در دستگاههایی نظیر مخلوط کن و ابزارهای برقی که گاهاً استفاده می‌شوند، هستند.

موتورهای AC

موتورهای AC تک فاز:

معمولترین موتور تک فاز موتور سنکرون قطب چاکدار است، که اغلب در دستگاه هایی بکار می رود که گشتاور پایین نیاز دارند، نظیر پنکه‌های برقی ، اجاقهای ماکروویو و دیگر لوازم خانگی کوچک. نوع دیگر موتور AC تک فاز موتور القایی است، که اغلب در لوازم بزرگ نظیر ماشین لباسشویی و خشک کن لباس بکار می‌رود. عموماً این موتورها می‌توانند گشتاور راه اندازی بزرگتری را با استفاده از یک سیم پیچ راه انداز به همراه یک خازن راه انداز و یک کلید گریز از مرکز ، ایجاد کنند.

هنگام راه اندازی ، خازن و سیم پیچ راه اندازی از طریق یک دسته از کنتاکتهای تحت فشار فنر روی کلید گریز از مرکز دوار ، به منبع برق متصل می‌شوند. خازن به افزایش گشتاور راه اندازی موتور کمک می‌کند. هنگامی که موتور به سرعت نامی رسید، کلید گریز از مرکز فعال شده ، دسته کنتاکتها فعال می‌شود، خازن و سیم پیچ راه انداز سری شده را از منبع برق جدا می‌سازد، در این هنگام موتور تنها با سیم پیچ اصلی عمل می‌کند.

موتورهای AC سه فاز:

برای کاربردهای نیازمند به توان بالاتر، از موتورهای القایی سه فاز AC (یا چند فاز) استفاده می‌شود. این موتورها از اختلاف فاز موجود بین فازهای تغذیه چند فاز الکتریکی برای ایجاد یک میدان الکترومغناطیسی دوار درونشان ، استفاده می‌کنند. اغلب ، روتور شامل تعدادی هادیهای مسی است که در فولاد قرار داده شده‌اند. از طریق القای الکترومغناطیسی میدان مغناطیسی دوار در این هادیها القای جریان می‌کند، که در نتیجه منجر به ایجاد یک میدان مغناطیسی متعادل کننده شده و موجب می‌شود که موتور در جهت گردش میدان به حرکت در آید.

این نوع از موتور با نام موتور القایی معروف است. برای اینکه این موتور به حرکت درآید بایستی همواره موتور با سرعتی کمتر از فرکانس منبع تغذیه اعمالی به موتور ، بچرخد، چرا که در غیر این صورت میدان متعادل کننده‌های در روتور ایجاد نخواهد شد. استفاده از این نوع موتور در کاربردهای ترکشن نظیر لوکوموتیوها ، که در آن به موتور ترکشن آسنکرون معروف است، روز به روز در حال افزایش است. به سیم پیچهای روتور جریان میدان جدایی اعمال می‌شود تا یک میدان مغناطیسی پیوسته ایجاد شود، که در موتور سنکرون وجود دارد، موتور به صورت همزمان با میدان مغناطیسی دوار ناشی از برق AC سه فاز ، به گردش در می‌آید. موتورهای سنکرون را می‌توانیم به عنوان مولد جریان هم بکار برد.


سرعت موتور AC در ابتدا به فرکانس تغذیه بستگی دارد و مقدار لغزش ، یا اختلاف در سرعت چرخش بین روتور و میدان استاتور ، گشتاور تولیدی موتور را تعیین می‌کند. تغییر سرعت در این نوع از موتورها را می‌توان با داشتن دسته سیم پیچها یا قطبهایی در موتور که با روشن و خاموش کردنشان سرعت میدان دوار مغناطیسی تغییر می‌کند، ممکن ساخت. به هر حال با پیشرفت الکترونیک قدرت می توانیم با تغییر دادن فرکانس منبع تغذیه ، کنترل یکنواخت تری بر روی سرعت موتورها داشته باشیم.

موتورهای پله‌ای

نوع دیگری از موتورهای الکتریکی موتور پله‌ای است، که در آن یک روتور درونی ، شامل آهنرباهای دائمی توسط یک دسته از آهنرباهای خارجی که به صورت الکترونیکی روشن و خاموش می‌شوند، کنترل می‌شود. یک موتور پله‌ای ترکیبی از یک موتور الکتریکی DC و یک سلونوئید است. موتورهای پله‌ای ساده توسط بخشی از یک سیستم دنده‌ای در حالتهای موقعیتی معینی قرار می‌گیرند، اما موتورهای پله‌ای نسبتا کنترل شده ، می‌توانند بسیار آرام بچرخند. موتورهای پله‌ای کنترل شده با کامپیوتر یکی از فرمهای سیستمهای تنظیم موقعیت است، بویژه وقتی که بخشی از یک سیستم دیجیتال دارای کنترل فرمان یار باشند.

موتورهای خطی

یک موتور خطی اساساً یک موتور الکتریکی است که از حالت دوار در آمده تا بجای اینکه یک گشتاور (چرخش) گردشی تولید کند، یک نیروی خطی توسط ایجاد یک میدان الکترومغناطیسی سیار در طولش ، بوجود آورد. موتورهای خطی اغلب موتورهای القایی یا پله‌ای هستند. می‌توانید یک موتور خطی را در یک قطار سریع السیر ماگلیو مشاهده کنید که در آن قطار روی زمین پرواز می‌کند.

موتور جریان متناوب یک ماشين الکتریکی است که با جریان متناوب تغذیه شده و توان الکتريکی را تبديل به توان مکانيکی چرخشی يا خطی می نمايد. موتور جريان متناوب AC از دو قسمت اصلی تشکیل شده:

*استاتور: هسته خارجی و معمولاً ثابت که با استفاده از جریان جریان متناوب میدان دوار ایجاد می‌کند.

*روتور: هسته داخلی و متحرک که به محور خروجی متصل شده و با توجه به میدان دوار تولید شده توسط استاتور، گشتاور تولید می‌کند.

از نظر نوع روتور مورد استفاده قرار گرفته در موتورها، موتورهای جریان متناوب به دو صورت طبقه‌بندی می‌شوند:

*موتور سنکرون یا هم‌زمان که در آن روتور دقیقاً با سرعت میدان دوار می‌چرخد. در این نوع موتورها میدان الکتریکی روتور به وسیله یک منبع خارجی تامین می‌شود.

*موتور اسنکرون یا القایی که در آن میدان الکتریکی روتور از القای میدان استاتور پدید می‌آید.

تاریخچه

در ۱۸۸۲ نیکولا تسلا اصول میدان مغناطیسی دوار را پایه گذاری کرد و راه را برای استفاده از میدان دوار به عنوان یک نیروی مکانیکی باز کرد. در سال ۱۸۸۳ او از این اصول برای طراحی یک موتورالقایی دو فاز استفاده کرد. در ۱۸۸۵ «گالیلئو فراریس» (Galileo Ferraris) مستقلاً تحقیقاتی را در این باره آغاز کرد و در ۱۸۸۸ نتایج تحقیقات خود را در قالب مقاله‌ای به آکادمی‌سلطنتی علوم در تورین ایتالیا ارایه داد.

حرکتی که نیکولا تسلا در ۱۸۸۸ آغاز کرد چیزی بود که امروزه برخی از آن به عنوان «انقلاب صنعتی دوم» یاد می‌کنند، چراکه این حرکت به تولید آسانتر انرژی الکتریکی و همچنین امکان انتقال انرژی الکتریکی در طول مسافت‌های طولانی انجامید. قبل از اختراع موتورهای جریان متناوب به وسیله تسلا موتورها به وسیله حرکت دائم یک هادی در میان میدان مغناطیسی ثابت به حرکت در می‌آمدند. تسلا به این نکته اشاره کرد که می‌توان کلکتورهای موتور را حذف کرد به طوریکه موتور به وسیله میدانی دوار به حرکت درآید. تسلا بعدها موفق به کسب حق امتیاز شماره ۰٫۴۱۶٫۱۹۴ ایلات متحده برای اختراع موتور خود شد. این موتور که در بسیاری از عکس‌های تسلا نیز هست نوع خاصی از موتور القایی بود.

در سال ۱۸۹۰ میخایل اسیبوویچ یک موتور سه فاز روتور قفسی اختراع کرد. این نوع موتور امروزه به طور وسیعی برای کاربردهای گوناگون استفاده می‌شود

موتور جریان متناوب سه فاز القایی

در بیشتر محل‌های که سیستم تغذیه سه فاز (یا چند فاز) در دسترس است از این گونه موتورها استفاده می‌شود به ویژه در قدرت‌های بالاتر استفاده از این موتورها بسیار رایج است. اختلاف زاویه بین هر یک از سه فاز تغذیه کننده باعث به وجود آمدن یک میدان دوار متعادل می‌شود که دارای سرعتی ثابت است.

در یک موتور القایی میدان مغناطیسی دوار موجب القای یک جریان در هادی‌های روتور می‌شود. این جریان به طور متقابل میدان مغناطیسی را به وجود می‌آورد که موجب چرخش روتور در جهت میدان مغناطیسی دوار خواهد شد. اما نکته‌ای که باید به آن توجه داشت این است که روتور همیشه باید با سرعتی کمتری از سرعت استاتور بچرخد و به عبارت دیگر در صورتی که سرعت روتور و میدان دوار یکسان باشد جریانی در روتور القا نخواهد شد.

موتورهای القایی در صنایع به طور گسترده‌ای مورد استفاده قرار می‌گیرند اما قدرت‌های حدود ۵۰۰ کیلووات خیلی بیشتر رایج هستند. موتورهای القایی معمولاً با اندازه‌های استانداردی ساخته می‌شوند (البته این استانداردها در اروپا و آمریکا متفاوت است) این استانداردگذاری در ساخت موتورها تقریباً همه آنها را قابل تعویض می‌کند. توان برخی از موتورها القایی بسیار بزرگ تا ده‌ها هزار کیلو وات می‌رسد و از جمله استفاده‌های این موتورها می‌توان به کمپرسور های خطوط لوله و تونل‌های باد اشاره کرد. برای این موتورها دو نوع مختلف از روتور وجود دارد:

*روتور قفسی (قفس سنجابی)

*روتور سیم‌پیچی شده

انواع موتورهای سه فاز ولتاژ متناوب

موتور القایی روتور قفسی | موتور القایی سیم پیچی شده | موتور سنکرون قطب برجسته | موتور سنکرون قطب صاف‌ |

روتور قفسی

بیشتر موتورهای جریان متناوب از این نوع روتورها استفاده می‌کنند به طوری که می‌توان گفت همه موتورهای خانگی و موتورهای سبک صنعتی از این نوع روتورها استفاده می‌کنند. روتور قفسی یا قفس سنجابی نام خود را به خاطر شکلش گرفته؛ دو رینگ در دو انتهای روتور که به وسیله میله‌های به هم وصل شده‌اند شکلی تقریبً شبیه یک قفس تشکیل می‌دهند. این میله‌ها عموماً از جنس آلمینیوم یا مس هستند و در بین ورقه‌های لایه لایه شده فولادی ریخته شده‌است. بیشتر جریان القا شده در روتور از میان این میله‌ها عبور می‌کند چراکه ورق‌های لایه لایه فولادی به علت لاک زنی شدن دارای مقاومت الکتریکی زیادی هستند. ولتاژ ایجاد شده در بین حلقه‌ها بسیار پایین است اما جریان جاری بسیار زیاد است و این به دلیل مقاومت پایین این میله‌هاست. در موتورهایی که راندمان بالاتری دارند از مس برای تولید روتور استفاده می‌شوند چراکه مقاومت الکتریکی این فلز کمتر است.

در هنگام کار، موتور القایی شبیه یک ترانسفورماتور عمل می‌کند که استاتور اولیه و روتور ثانویه آن محسوب می‌شود. زمانیکه روتور با سرعت میدان دوار نمی‌چرخد جریان القا شده در روتور زیاد است، این جریان زیاد میدان مغناطیسی ایجاد می‌کند که با افزایش سرعت روتور سرعت آن را هرچه بیشتر به سرعت استاتور نزدیک می‌کند. یک موتور القایی روتور قفسی در هنگام بی باری (سرعت برابر با میدان دوار) تنها مقدار کمی‌انرژی الکتریکی برای جبران تلفات مکانیکی (اصطکاک) و تلفات مسی (تلفات ایجاد شده به دلیل مقاومت هادی‌های الکتریکی) مصرف می‌کند. اما زمانی که بار موتور افزایش می‌یابد میزان جریان جاری در روتور افزایش می‌یابد (برای جبران فشار وارده به محور موتور) و به این ترتیب موتور مانند یک ترانسفورماتور عمل می‌کند چراکه با افزایش جریان در ثانویه جریان اولیه نیز افزایش می‌یابد. این دلیل کاهش یافتن نور لامپ‌ها در هنگام روشن شدن موتورهای القایی است البته زمانی که این موتورها به هواکش‌ها متصل شده‌اند این اتفاق نمی‌افتد.

موتورهای القایی که از حرکت وامانده‌اند (به دلیل بار زیاد یا گیر کردن محور) جریانی بسیار زیاد مصرف خواهند کرد چراکه تنها عامل محدود کننده جریان در چنین حالتی مقاومت ناچیز هادی‌های استاتور و روتور خواهد بود و در صورتی که این جریان به وسیله عاملی خارجی مهار نشود موتور و تجهیزات تغذیه کننده آن آسیب خواهند دید.

روتور سیم‌پیچی

زمانی که مقاومت سر راه روتور قابل تغییر باشد، روتور را سیم‌پیچی شده می‌نامند. یکی از کاربردهای این نوع روتورها در موقعیت‌هایی است که به سرعت متغیر نیاز است. در این روتورها سم‌پیچ روتور طوری پیچیده شده که تعداد قطب‌ها در روتور و استاتور برابر هستند و خروجی هر فاز از روتور به طور جداگانه و به وسیله حلقه‌های لغزنده از موتور خارج شده‌است. این حلقه‌های لغزنده ارتباط الکتریکی خود با محور موتور را معمولاً به وسیله کربن ایجاد می‌کنند و پس از خارج شدن از موتور به یک مقاومت متغیر خارجی وصل می‌شوند.

در مقایسه با موتورها روتور قفسی، موتورهای روتور سیم‌پیچی گران‌تر هستند و به علت استهلاک حلقه‌های لغزان دارای هزینه تعمیر و نگه‌داری بالاتری نیز هستند، قبل از تولید تجهیزات کنترل سرعت الکترونیکی این موتورها بهترین راه برای کنترل سرعت بودند همچنین این موتورها می‌توانند در لحظه شروع به کار گشتاور بالاتری داشته باشند. استفاده از کنترل کننده‌های ترانزیستوری فرکانس راهی مناسب برای کنترل دور موتورهای جریان متناوب است و این از تمایل برای استفاده از موتورهای روتور سیم‌پیچی کاسته‌است.

راه‌های مختلفی برای راه‌اندازی موتورهای جریان متناوب استفاده می‌شود که اغلب این راه‌ها بر کاهش جریان هجومی‌در هنگام راه‌اندازی و همچنین افزایش گشتاور راه‌اندازی تکیه می‌کنند. این گونه موتورها تنها با وصل ترمینال‌های ورودی به برق شهری با ولتاژ استاندار شروع به کار می‌کنند و (بر خلاف برخی موتورهای جریان مستقیم) نیاز به روش راه‌اندازی ویژه‌ای ندارند. یکی دیگر از روش‌های کاهش جریان راه‌اندازی موتور، کاهش ولتاژ سیم‌پیچ‌ها در لحظه راه‌اندازی است که این کار به وسیله سری کردن سیم‌پیچ‌های بیشتر یا استفاده از اتوترانسفورماتور،تریستور و یا دیگر تجهیزات کاهش ولتاژ صورت می‌گیرد. روشی دیگر برای کاهش ولتاژ سیم‌پیچ‌ها در لحظه راه‌اندازی تغییر طرز قرار گرفتن سیم پیچ‌ها و استفاده از کلیدهای ستاره-مثلث است. در این حالت ابتدا موتور را در حالت ستاره راه اندازی کرده و پس از رسیدن به دور نامی، ترتیب قرار گرفت سیم‌پیچ‌ها را به وسیله کلید تغییر داده و به حالت مثلث می‌برند. این روش در اروپا رایج‌تر از آمریکای شمالی است.

سرعت موتور آسنکرون

سرعت در یک موتور جریان متناوب به دو عامل فرکانس و تعداد قطب‌های موتور بستگی دارد و از فرمول زیر به دست می‌آید:

که:

NS سرعت میدان دوار یا سرعت سنکرون (r. p. m)

f فرکانس منبع جریان متناوب (هرتز)

P تعداد قطب‌های سیم‌پیچی به ازای هر فاز است.

میزان سرعت واقعی روتور همیشه از سرعت میدان دوار کمتر است. این اختلاف سرعت را لغزش می‌نامند و با S (مخفف slip به معنی لغزش) نمایش می‌دهند. در حالت بی‌باری سرعت روتور به سرعت سنکرون خیلی نزدیک خواهد بود و در بار نامی‌موتور لغزشی بین ۲ تا ۳ درصد خواهد داشت که در برخی موتورها این لغزش تا ۷٪ نیز می‌رسد. میزان لغزش در یک موتور جریان متناوب از رابطه زیر به دست می‌آید:

که:

Nr سرعت روتور (r. p. m)

S میزان لغزش است که می‌تواند عددی بین ۱ و ۰ باشد..

موتور جریان متناوب سه فاز سنکرون

اگر خروجی قطب‌های روتور به وسیله کلکتورها از موتور خارج شده و به یک منبع خارجی وصل شود به طوری که روتور نیز به نوبه خود میدانی جداگانه و مداوم را ایجاد کند به موتور موتور سنکرون یا هم‌زمان گفته می‌شود. سرعت چرخش روتور در موتورهای سنکرون همواره برابر سرعت میدان دوار است و به همین دلیل این موتورها را هم‌زمان می‌نامند.

از این موتورها می‌توان به عنوان یک ژنراتور جریان متناوب نیز استفاده کرد.

امروزه موتورهای سنکرون را اغلب به وسیله کنترل کننده‌های ترانزیستوری فرکانس راه‌اندازی می‌کنند. این موتورها همچنین می‌توانند به صورت یک موتور القایی نیز راه‌اندازی شوند به این صورت که در روتور این موتورها از میله‌های هادیی شبیه روتورهای قفسی استفاده می‌شود و پس از راه اندازی، این قسمت روتور خود به خود از مدار خارج می‌شود به این صورت که پس از رسیدن موتور به دور نامی‌مقدار ناچیزی جریان در قفس رتور القا می‌شود و بدین ترتیب تقریباً از مدار خارج می‌شود.

یکی از کاربردهای موتورهای سنکرون اصلاح ضریب توان است. در مراکز صنعتی تقریباً تمامی‌بارها (به جز موتورهای سنکرون پر تحریک) از انرژی الکتریکی به صورت پس فاز استفاده می‌کنند. بارهای پس فاز موجب به وجود آمدن اختلاف فاز در مدار شده و ضریب توان مدار را کاهش می‌دهند که این می‌تواند موجب به وجود آمدن تلفات اضافی در طول خطوط شود. به دلیل خصوصیت خاص موتورهای سنکرون می‌توان از آنها برای اصلاح ضریب توان نیز استفاده کرد، چراکه در صورتی که موتور سنکرون در حالت پر تحریک کار کند تقریباً مانند یک بار خازنی عمل کرده و از انرژی الکتریکی به صورت پیش فاز استفاده می‌کند و به این ترتیب می‌توان از یک موتور سنکرون به جای خازن‌های اصلاح ضریب توان استفاده کرد. این خصوصیت موتورهای سنکرون باعث شده که با وجود مشکلات مربوط به راه‌اندازی آنها، استفاده از آنها هنوز رایج باشد.

برخی از بزرگ‌ترین موتورهای جریان متناوب در نیروگاه‌های آب تلمبه‌ای مورد استفاده قرار می‌گیرند چراکه این موتورها به راحتی می‌توانند نقش ژنراتور را ایفا کنند و به این ترتیب در ساعات کم مصرف انرژی الکتریکی به صورت موتور عمل کرده و آب را به مخزن پر ارتفاعی پمپ کنند و سپس در ساعات پر مصرف با پایین آمدن آب به صورت ژنراتور عمل کرده و از شبکه پشتیبانی کنند. در نیروگاه آب تلمبه‌ای Bath County در ویرجینیای آمریکا از شش ژنراتور سنکرون ۳۵۰ مگاواتی استفاده شده‌است که در زمان پمپ، هرکدام می‌توانند توانی برابر ۵۶۳۴۰۰ اسب بخار (۴۲۰۱۲۷ وات) تولید کنند.

راه اندازی

موتورهای آسنکرون با توجه به قدرت و ولتاژ آن به طرق مختلف راه اندازی می‌شوند و با توجه به ‏اینکه موتور در لحظه شروع به کار جریان زیادی از منبع الکتريکی می‌کشد و این جریان زیاد علاوه بر اینکه به خود ‏موتور صدمه می‌زند به مصرف کننده‌های دیگری که از این خط مشترک تغذیه می‌شوند لطمه زده و کار آنها را ‏مختل می‌سازد‎. ‎ موتور آسنکرون معمولاً به روشهای زیر راه اندازی می‌شود در نتیجه جریان راه اندازی‌ کم می‌شود‏‎:

به طور مستقیم‎

برای‌ موتورهایی که بزرگ نیستند و‌ آمپر زیادی از شبکه نمی‌‏کشند بوسیله یک کلید سه قطبی به شبکه متصل می‌شوند‎.

توسط کليد يا مدار ستاره–مثلث

ابتدا ولتاژ اولیه را که بر هر فاز متصل می‌شود،‌ را کم مى کنیم سپس ‏وقتی که موتور به دور نرمال خود رسید ولتاژی را که به هر فاز می‌رسد زیاد می‌کنیم. بنابراین در لحظه اول کلید به حالت ستاره بوده یعنی ولتاژ دو سر هر فاز به‎ u/√3 ‎تقلیل می‌یابد ‏در نتیجه موتور با توان 3/1 توان نامی‌خود کار می‌کند‏‎. استعمال کلید روی انواع موتورها با روتور قفسه‌ای یا روتور سیم پیچی امکان پذیر است. ولی در ‏موتورهایی که با بار زیاد کار می‌کنند از کلید برای راه اندازی استفاده نمی‌شود. چون گشتاور ‏مقاوم بار زیاد است‎.

توسط کمپانساتور

این وسیله راه اندازی که اتوترانسفورماتور کاهنده است بین موتور ‏و شبکه قرار می‌گیرد. این طریق راه اندازی به دلیل اینکه جریان شروع به کار و گشتاور شروع به ‏کار هر دو به یک نسبت پایین می‌آیند خیلی خوب است. ولی چون هزینه آن گران است فقط در ‏موتورهایی که قدرت زیاد دارند استفاده می‌شوند‎.

اضافه کردن مقاومت در مدار روتور

برای جلوگیری از ‏عبور جریان زیاد در موقع راه اندازی موتور می‌توان مقاومت هایی به طور سری سر راه سیم پیچی ‏های موتور قرار دارد. و به تدریج که موتور دور می‌گیرد دسته مقاومتهای راه انداز را به طرف چپ ‏حرکت داده در این صورت کم کم مقاومتها از سر راه مدار خارج می‌شود‎. این طریق راه اندازی به دلیل تلفات انرژی در مقاومتها زیاد و نیروی کشش در لحظه شروع به کار کم ‏، استعمال کمی‌دارد‎.

اضافه کردن مقاومت در مدار استاتور

تمام ‏مقاومتهای راه انداز را سر راه سیم پیچی روتور قرار داد. بدین وسیله مقاومت مدار سیم پیچی روتور ‏را به حداکثر مقدار خود میرسانند و سپس استاتور را به شبکه برق وصل می‌کنند. مقاومت رئوستای ‏روتور به تدریج از مدار خارج می‌شود.

سروو موتورهای دو فاز جریان متناوب

یک سروو موتور جریان متناوب دارای یک روتور قفسی است و سیم‌پیچ آن شامل دو قسمت است: ۱) سیم پیچ اصلی ۲) سیم پیچ کمکی که از آن برای به وجود آوردن میدان دوار استفاده می‌شود. در این موتورها مقاومت روتور بالا است و بنابراین منحنی گشتاور-دور این موتورها تقریباً خطی است. به طور کلی این موتورها، موتورهایی پر سرعت و با گشتاور پایین هستند و معمولاً قبل از وصل به بار سرعت آنها به وسیله وصل به چرخ‌دنده‌ها کاهش می‌یابد.

موتور با قطب سایه دار

برخی موتورهای جریان متناوب، دارای قطب سایه‌دار (چاک دار) هستند. از این قطب برای ایجاد گشتاور راه‌اندازی در موتور استفاده می‌شود. نمونه این موتورها در فن‌های الکتریکی کوچک و برخی پمپ‌های کوچک و برخی دیگر از موتورهای توان پایین دیده می‌شود. در این موتورها از یک سیم پیچ کوچک و با سطح مقطع پایین با نام سیم‌پیچ سایه‌ای استفاده می‌شود به این صورت که قسمتی از هر قطب به وسیله این سیم‌پیچ پوشیده شده‌است. طرز کار این موتورها به این صورت است که با القای الکتریکی در سیم‌پیچ‌ها به علت خاصیت سلفی سیم‌پیچ‌های سایه‌ای، این سیم‌پیچ‌ها با تغییرات جریان مخالفت می‌کنند (قانون لنز) و بنابراین یک اختلاف اندک بین جریان در سیم پیچ اصلی و سیم‌پیچ سایه‌ای ایجاد می‌شود که موجب چرخش موتور شده و از قفل شدن موتور در لحظه راه‌اندازی جلوگیری می‌کند. با افزایش سرعت روتور نیاز به وجود قطب‌های کمکی از بین می‌رود چراکه به دلیل وجود اینرسی موتور به چرخش ادامه می‌دهد.

موتور القایی با انشقاق فاز

یکی دیگر از انواع موتورهای تک فاز القایی، موتور با انشقاق فاز است که نسبت به موتور با قطب سایه‌دار کاربردهای مهم‌تری دارد. از جمله کاربردهای این موتورها می‌توان به موتورهای مورد استفاده قرار گرفته در ماشین‌های لباسشویی و خشک‌کن‌ها اشاره کرد. در مقایسه با موتورهای با قطب سایه‌دار این موتورها گشتاور راه‌اندازی خیلی بیشتری دارند و این به دلیل استفاده از سیم‌پیچ راه انداز است. این سیم‌پیچ راه‌انداز معمولاً پس از راه‌اندازی کامل موتور به وسیله یک کلید گریز از مرکز از مدار خارج می‌شود.

در موتورهای انشقاق فاز، سیم‌پیچ راه انداز همیشه با مقاومت بیشتری نسبت به سیم‌پیچ اصلی ساخته می‌شود و به این ترتیب نسبت المان‌های سلفی و مقاومتی در هر سیم پیچ متفاوت است، همچنین تعداد دور سیم‌پیچ کمکی کمتر از سیم‌پیچ اصلی است که این موجب کاهش خاصیت سلفی این سیم‌پیچ می‌شود. بنابراین این سیم‌پیچ نسبت به سیم‌پیچ اصلی دارای مقاومت بیشتر و اندوکتانس کمتر است. کمتر بودن نسبت L به R موجب به وجود آمدن اختلاف فاز در دو سیم‌پیچ می‌شود که معمولاً بیشتر از ۳۰درجه نیست. این اختلاف فاز موجب چرخش موتور در لحظه راه‌اندازی می‌شود. پس از راه‌اندازی به علت وجود اینرسی موتور به چرخش خود ادامه می‌دهد و به این ترتیب نیازی به سیم‌پیچ کمکی نخواهد بود به همین دلیل سیم‌پیچ کمکی به وسیله کلید گریز از مرکز از مدار خارج می‌شود و به این ترتیب از ایجاد تلفات اضافی به وسیله سیم‌پیچ کمکی جلوگیری می‌شود.

موتورهای جریان متناوب با خازن راه‌انداز

در موتورهایی که از خازن برای راه اندازی استفاده می‌کنند از یک خازن که با سیم‌پیچ کمکی سری شده استفاده می‌شود. این خازن در واقع وظیفه ایجاد اختلاف فاز بین سیم‌پیچ‌ها را بر عهده دارد. اختلاف فاز ایجاد شده توسط خازن‌ها در لحظه راه‌اندازی خیلی بیشتر از نوع قبلی است و بنابراین میزان گشتاور راه‌اندازی این موتورها نیز بیشتر است و البته هزینه این موتورها نیز بیشتر است.

موتورهای خازنی با خازن ثابت

نوع دیگری از موتورهای جریان متناوب موتورها با خازن ثابت یا موتورهای PSC هستند. این موتورها دقیقاً مانند موتورهای خازنی که در بالا توضیح داده شد عمل می‌کنند با این تفاوت که فاقد کلید گریز از مرکز بوده و بنابراین خازن در این موتورها همواره در مدار است. موتورهای با خازن ثابت به طور گسترده‌ای در فن‌ها، دمنده‌ها و سیستم‌هایی که تغییر سرعت برای آنها مطلوب است استفاده می‌شوند. در برخی موارد که نیاز به استفاده از یک موتور سه فاز به صورت تک فاز است با اتصال یک خازن به یکی از فازها و سری کردن دوفاز دیگر می‌توان از موتور سه فاز به صورت تک فاز استفاده کرد که البته در این حالت گشتاور موتور کاهش می‌یابد.

موتور پولزیون

موتور پولزیون یا موتور دفع کننده نوعی موتور تک فاز جریان متناوب است. روتور این موتورها سیم‌پیچی شده و تا حدودی شبیه موتورهای یونیورسال هستند. در گذشته تعدادی از این موتورها ساخته می‌شد اما استفاده از موتورهای RS-IR (راه‌انداز دفع کننده-حرکت القایی) به نسبت رایج تر بود. موتورهای RS-IR دارای یک کلید گریز از مرکز هستند که پس از رسیدن به سرعت نامی‌تمام کلکتورها را به هم وصل کرده و روتور را به صورت یک روتور قفسی در می‌آورد بنابر این موتور در هنگام کار مانند یک موتور روتور قفسی عمل می‌کند. از موتورهای RS-IR در مواردی استفاده می‌شده که نیاز به وجود گشتاور راه‌اندازی بالا در دمای پایین و تنظیم ولتاژ اندک بوده. امروزه این نوع موتورها ساخته نمی‌شوند.

موتور سنکرون جریان متناوب تک فاز

موتورهای سنکرون تک فاز کوچک به جای ایجاد میدان مغناطیسی به وسیله یک منبع خارجی از آهنرباهای کوچک برای ایجاد میدان استفاده می‌کنند. بنابراین روتور این موتورها نیازی به جریان القا کننده نخواهد داشت. خصوصیت اصلی این موتورها سرعت ثابت آنهاست به طوریکه اغلب در وسایلی از آنها استفاده می‌شود که نیاز به سرعتی ثابت دارند. این موتورها در ساعت‌ها، دیسک گردان‌ها، ضبط صوت‌ها و برخی دیگر از تجهیزات دقیق مورد استفاده قرار می‌گیرد.

scrin
اطلاعات عمومی در مورد الكتروموتور و انواع

 

پمپ های خانگی پمپ های هستند که در مصارف خانگی استفاده می شوند و تعداد طبقات ساختمان و متراژ آن و تعداد شیر های موجود نوع پمپ را برای مصرف خانگی مشخص می کند که می توان پمپ با مخازن انبساط یا پمپ با کلید اتوماتیک و یا بوستر پمپ، با توجه به مقدار مصرف آب، در انتخاب نوع پمپ موثر است .


در مصارف خانگی پمپ، پمپ با مخازن انبساط برای نگهداری نیاز به کنترل و سرویس به موقع و زیادی نسبت به نوع دیگری دارد و تشکیل شده از پمپ و پنچ راهی ، اتوماتیک ، درجه و منبع انبساط که نسبت آب مصرفی اندازه منبع انبساط و مقدار ارتفاع قدرت پمپ و مقدار برق مصرفی پمپ نوع اتوماتیک را تعین می کند.


در مصارف خانگی پمپ ، پمپ با کلید اتوماتیک نسبتا هزینه کمتری از منبع انبساط و پمپ را دارد ولی برای استفاده از کلید اتوماتیک در پمپ های خانگی باید مقدار باز و بسته شدن شیر را در نظر گرفت چون در هر دور باز و بسته شدن شیر کلید اتوماتیک استارت زده و پمپ شروع به کار می کند به همین علت است که برای استفده از پمپ با کلید اتوماتیک رعایت اینکه مقدار مصرف بیشتر باشد از این انتخاب پمپ با کلید اتوماتیک صرف نظر کرد . پمپ خانگی با اتوماتیک تشکیل شده از پمپ و کلید اتوماتیک که مقدار ارتفاع مدل پمپ و مدار مصرف الکترو پمپ نوع کلید اتوماتیک را تعیین می کند .


در مصارف خانگی پمپ ، بوستر پمپ ها نسبتا جایگاه مهمی دارند چون مصارف این نوع پمپ ها چه در مصارف خانگی و یا صنعتی خیلی با صرفه بوده و هزینه نگهداری آنها کم می باشد و اکثرا در آپارتمانها و مراکز بزرگی که مصرف آب زیادی دارند مانند شهرک ها و یا شهر ها مورد استفاده قرار میگیرد برای دریافت اطلاعات بیشتر در مورد بوستر پمپ ها به مقاله بوستر پمپ در این بخش مراجعه فرمائید . ولی اجزاء تشکیل دهنده این نوع از پمپ ها تشکیل شده از الکترو پمپ ، فشار سنج ، تابلو کنترل ، اینورتور …

scrin
تعریف پمپ خانگی

 

برای بر طرف کردن مشکلات می توانید از راه حل های زیر استفاده کنید ادامه مطلب را مطالعه نمایید





مشکلات پمپ ها



* نشانه ها وعلل خرابی



راه حل



* عدم دریافت مایع پمپ شونده*


-عدم هواگیری یا پرکردن اولیه پمپاز سیال.


-ارتفاع مکش منفی بسیار زیاد.


– ارتفاع تخلیه زیاد است .


پمپ ولوله مکش را کاملا از مایع پر کنید.-اگرارتفاع مکش استاتیک بیش ازاندازه است بایدسطح مایع بالا آمده یاخود پمپ پایین آورده شود.

 


– افت اصطکاکی لوله ها را کنترل کنید .


– گرفتگی پروانه.

 


* مایع به اندازه کافی نمی رسد*


– نشتی هوا در لوله مکش.


 


– نشتی هوا در کاسه نمد .

پمپ را پیاده و تمیز کنید.- نشت از میان فلنچ ها را کنترل نمائید.- برای آزمایش خط مکش می توان ورودی را بست

 


وخط را تحت فشار قرار داد.


– فشارمایع آب بندی را تا بالاترازفشارجوافزایش دهید


– خرابی پروانه.- آب بندی یا لایی معیوب.

 


– دهانه مکش به اندازه کافی درون مایع نیست .

– پروانه ومحور آنرا بازرسی کنید در صورت آسیبیا سایش پره ها راتعویض نمایید.- لایی یا آب بند مکانیکی را تعویض نمائید

 


– دهانه ورودی را پایین ببرید .


* فشار نا کافی*


– سرعت کم است.


– نشتی هوا از لوله مکش .

– ببینید آیا ولتاژ موتور صحیح است.- فلنچ ها را از نظر نشتی آزمایش کنید .
– عیوب مکانیکی. 

 


– گرفتگی مجرای عبوری مایع.


 


– وجود هوا یا گازدر مایع(مراقب ایجاد حباب باشید)

– پروانه و محورپمپ را بررسی کنید . درصورتمعیوب بودن یا سایش شدید پره های آن را تعویضنمایید.لایی کاسه نمدیا آب بندمکانیکی راتعویض کنید.

 


پمپ را پیاده کرده مجرای عبور را بررسی و


گرفتگی آنها را برطرف نمایید.


– هوای جمع شده را در فواصل معین خارج نمائید .

* پمپ برای مدت کوتاهی کارمیکند وسپس متوقف میشود*– هواگیر اولیه نا کافی . هوای پمپ، لوله ها و شیر ها را تخلیه نمایید.نقاط مرتغع در خط مکش را اصلاح نمایید .
– نشت هوا در لوله مکش. 

 


– نشتی هوا در کاسه نمد .

– برای آزمایش خط مکش می توان ورودی را بستوخط را تحت فشار قرار داد. فلنچ ها را از نظر نشتیآزمایش کنید.

 


– فشارمایع آب بندی را تا بالاترازفشارجوافزایش


دهید .


* پمپ توان بیش از حد مصرف می کند*


– عیوب مکانیکی.


 


 


– کاسه نمد بیش از حد صفت است .

– پروانه و محورپمپ را بررسی کنید . درصورتمعیوب بودن یا سایش شدید پره های آن را تعویضنمایید.لایی کاسه نمدیا آب بندمکانیکی راتعویض کنید.

 


 


فشار روی کاسه نمد را کاهش دهید .

– محور خم شده یا معیوب است.- عدم کارآیی قطعات پمپ . – انحراف روتور را با چرخاندن آن بر روی یاتاقانگرد ها مشخص نمایید.

 


– یاتاقانهاوپروانه راازنظرمعیوب بودن وارسی نمایید.


scrin
مشکلات پمپ و راه حل آن

معرفی بوستر پمپ


 


يكي از عمده مشكلاتی که در سيستم آبرساني شهري و یا روستایی همواره محسوس بوده ، تنظيم فشار آب داخل لوله ها می باشد. با توجه به اين كه ميزان مصرف آب متغیر بوده و دائما در حال نوسان و تغییر است و هرگز نمی توان الگوي خاصي براي مصرف آن در نظر گرفت، از اين رو با افزايش يا كاهش مصرف آب ميزان فشار آب داخل لوله ها دائما در حال نوسان و تغيير است که اين تغييرات مشكلات اساسی را در سيستم هاي آبرساني سبب می شود به طوري كه احتمالاً افزايش ناگهاني فشار آب سبب آسيب ديدن تاسیسات یک ساختمان مسکونی ویا یک برج شود ودر نقطه ی مقابل كاهش فشار نيز باعث قطع آب، در بعضي از نقاط شهر يا ساختمان ها شود.  براي جلوگیری از بروز چنین حالاتی و تامين فشارآب به صورت كنترل شده در يك سيستم پمپاژ، از بوستر پمپ استفاده مي کنیم.



همچنین بوستر پمپ دستگاهی است که دو یا چند پمپ به صورت موازی به یکدیگر متصل شدند به نحوی که توانایی ایجاد دبی و هد مورد نیاز با کمترین انرژی و بالاترین راندمان را دارا باشند.

وظیفه بوستر پمپ ثابت نگه داشتن فشار لازم برای تامین شبکه مصرف با توجه به الگوی متغیّر مصرف می باشد. از این رو هنگامی که در شبکه مصرفی وجود ندارد فشار تغییر نمی کند و پمپ های بوستر پمپ خاموش می باشند اما به محض اینکه مصرف فشار در شبکه افت می کند برای جبران این افت اولین پمپ شروع به کار می کند اگر این پمپ قادر به تامین فشار نباشد پمپ های دیگر به همین ترتیب وارد مدار می شود تا فشار را در محدوده معینی ثابت نگه دارند

هنگامی که مصرف کم یا متوقف می شود پمپ نیز دبه ترتیب از مدار خارج می شوند کلا پمپ های بوستر پمپ با توجه به الگوی مصرف به مدار وارد یا خارج می شوند

در مورد صرفه جویی در مصرف انرژی در همه زمینه ها از جمله در مصرف برق اقدامات موثری انجام گردیده است.


بوستر پمپ

بوستر پمپ


همچنین بوستر پمپ دستگاهی است که دو یا چند پمپ به صورت موازی به یکدیگر متصل شدند به نحوی که توانایی ایجاد دبی و هد مورد نیاز با کمترین انرژی و بالاترین راندمان را دارا باشند.



وظیفه بوستر پمپ ثابت نگه داشتن فشار لازم برای تامین شبکه مصرف با توجه به الگوی متغیّر مصرف می باشد. از این رو هنگامی که در شبکه مصرفی وجود ندارد فشار تغییر نمی کند و پمپ های بوستر پمپ خاموش می باشند اما به محض اینکه مصرف فشار در شبکه افت می کند برای جبران این افت اولین پمپ شروع به کار می کند اگر این پمپ قادر به تامین فشار نباشد پمپ های دیگر به همین ترتیب وارد مدار می شود تا فشار را در محدوده معینی ثابت نگه دارند هنگامی که مصرف کم یا متوقف می شود پمپ نیز دبه ترتیب از مدار خارج می شوند کلا پمپ های بوستر پمپ با توجه به الگوی مصرف به مدار وارد یا خارج می شوند در مورد صرفه جویی در مصرف انرژی در همه زمینه ها از جمله در مصرف برق اقدامات موثری انجام گردیده است.


موارد استفاده از بوستر پمپ


انتقال آب به سیستم های تاسیسات ساختمان های متفاوت مانند برج ها، بیمارستان ها، مدارس، سالن های تفریحی ورزشی مجتمع های مسکونی و آپارتمانی، در شکل زیر نمونهای از این نوع را مشاهده می کنیم.


بوستر پمپ

بوستر پمپ


بوستر پمپ ها دارای مصارف کشاورزی و سیستم های آبیاری می باشند ، در شکل زیر نمونهای از این نوع را مشاهده می کنیم


بوستر پمپ

بوستر پمپ


 بوستر پمپ دارای مصارف اطفاء حریق بوده و برای سیستم اطفاء حریق نیز به کار برده می شود، در شکل زیر نمونه ای از این نوع را مشاهده می کنیم.


بوستر پمپ

بوستر پمپ




  • تامین آب صنعتی مورد استفاده در کارخانه ها و صنایع وابسته، در شکل زیر نمونهای از این نوع را مشاهده می کنیم.


بوستر پمپ

بوستر پمپ


مزایای استفاده از بوستر پمپ 


 



  • بوستر پمپ ها محدوده وسیعی را از جهت تنوع مصرف پوشش می دهد.

  • وقتی نوسان های مصرف کننده بسیار زیاد باشد به جای استفاده از یک بوستر پمپ بزرگ از چند پمپ کوچک که به صورت بوستر پمپ هستند استفاده می شوند تا بتوان بسته به نیاز تعدادی از آنها را به کار وا داشت و از کار کردن بیهوده بقیه جلوگیری نمود در حقیقت استهلاک و مصرف انرژی به حداقل میرسد.

  • به دلیل اینکه بوستر پمپ از اجزای مختلف متصل به هم تشکیل شده است میتوان با جدا کردن این اجزا بوستر پمپ را به سهولت حمل و در مکان مناسب نصب کرد.

  • کارکرد دائمی بوستر پمپ را می توان با گذاشتن یک بوستر پمپ رزرو تضمین کرد و هنگام خرابی یک بوستر پمپ رزرو وارد مدار می شود تا وقفه ای در کارکرد سیستم ایجاد نگردد.

  • بوستر پمپ قابلیت سرویس حین کار را دارد.


 


اجزای تشکیل دهنده بوستر پمپ


اجزای اصلی مشترک بوستر پمپ دور ثابت و دور متغیر عبارتند از:



  • مجموعه الکتروپمپ ها

  • شاسی اصلی

  • بخش مکش

  • بخش دهش


سایر اجزای اصلی بوستر پمپ


 



  • بوستر پمپ های دور ثابت را تابلوی کنترل و فرمان دور ثابت منبع دیافراگمی و پرشر سوئیچ های حداقل و حداکثر فشار تشکیل می دهند

  • بوستر پمپ های دور متغیر عبارتند از :تابلوی کنترل و فرمان دور متغیر و پرشر ترانسمیتر

scrin
چرا باید از بوستر پمپ استفاده کنیم

پمپ


پمپ به دستگاهی اطلاق می شود که انرژی مکانیکی را از یک منبع خارجی گرفته و به جریانی که از درون خود می گذرد انتقال می دهد.


متداول ترین تقسیم بندی پمپ ها بر اساس نحوه انتقال انرژی مربوطه ، سیال است که بر اساس آن به موارد زیر تقسیم می گردند:



  • انتقال انرژی به صورت پیوسته

  • انتقال انرژی متناوب ( دوره ای یا پریودیک )


 که در ادامه به بررسی و توضیح اجزای کلی پمپ ها خواهیم پرداخت.


 


الکتروپمپ


در اکثر بوستر پمپ ها از الکتروموتور به عنوان عامل حرکت کننده ی پمپ استفاده میشود. الکتروپمپ های یک بوستر پمپ به صورت موازی روی یک شاسی اصلی در کنار یکدیگر قرار دارند که مجموعه الکتروپمپ های یک بوستر پمپ را تشکیل میدهند .مقدار توان مصرفی الکتروموتور بستگی به پمپ دارد.برای الکتروموتور باید نوع عایق بندی مناسب را لحاظ کرد تا در مناطق مختلف و شرایط متفاوت جوابگو باشد. همچنین الکتروموتور از نظر مسائل ایمنی باید قابل اطمینان باشد.


بخش مکش


بخش مکش بوستر پمپ شامل یک کلکتور لوله ای است که به واسطه انواع مختلف اتصالات و شیرالات مورد نیاز به مکش الکتروپمپ ها و خروجی مخزن ذخیره آب متصل می گردد.


اتصالات این بخش عبارتند از:



  • شیر قطع و وصل

  • فیلتر

  • لرزه گیر

  • فلنج

  • مهره ماسوره


بوستر پمپ

بوستر پمپ


بخش دهش


بخش دهش نیز مشابه یک کلکتور لوله ای است که به وسیله شیرآلات و اتصالات لازم از خروجی الکتروپمپ به شبکه مصرف متصل می شود.


اتصالات این بخش نیز عبارتند از :



  • شیر یکطرفه

  • لرزه گیر

  • فلنج مهره ماسوره 


راه اندازی بوستر پمپ

راه اندازی بوستر پمپ


 


کلکتور مکش و دهش


 ورودی پمپ ها به کلکتور مکش متصل می شود و آب یا هر سیال دیگر از طریق این کلکتور وارد پمپ ها می شود . خروجی پمپ ها از طریق اتصالات و شیر آلات و فلنجها به کلکتور دهش متصل شده و سیال از طریق این کلکتور خارج می شود. در کاربرد های آبرسانی جنس مورد استفاده در  کلکتور ها باید از نوع گالوانیزه باشد تا از نظر بهداشتی مشکلی برای افراد پیش نیاید. در سیستم های آتش نشانی باید جنس کلکتور ها از نوع بدون درز بوده و توانایی تحمل در فشار بالا را نیز داشته باشد.


شیر فلکه


زمانی که نیاز داشته باشیم یکی از پمپ ها را برای تعمیر یا به هر دلیل دیگری از مدار خارج کنیم از شیرهای فلکه برای قطع جریان سیال استفاده می کنیم.به این منظور برای ابعاد بزرگ از شیر های چدنی و برای ابعاد کوچک از شیر های برنجی استفاده می شود.


شیر یکطرفه


برای جلوگیری از برگشت آب به بوستر پمپ و جلوگیری از صدمه رساندن ضربه قوچ احتمالی از شیر یکطرفه استفاده می کنند .


صافی


در بسیاری موارد سیال مورد استفاده برای مصرف حاوی ذرات ریز یا اجسامی است که حتما باید از ورود آنها به پمپ جلوگیری به عمل آید تا به پمپ صدمه ای نرسد.بنابراین از صافی برای این منظور استفاده می شود در سیستم های آتش نشانی توصیه می شود که برای هر کدام از پمپ ها یک صافی جداگانه در نظر گرفته شود تا در صورت بسته شدن یک خط بقیه پمپ ها به کار خود ادامه دهند. 


لرزه گیر


به دلیل اینکه بتوانیم ارتعاش بوستر پمپ را به شبکه لوله کشی منتقل نکنیم از لرزه گیر در کلکتور مکش و دهش استفاده می کنیم هنگامیکه دبی خروجی از پمپ ها زیاد شود ارتعاش در بوستر پمپ نیز زیاد می شود به همین دلیل از لرزه گیر بصورت جداگانه در هر خط بوستر پمپ یعنی در ورودی و خروجی هر پمپ استفاده می شود.


تابلوی برق و کنترل


تابلوی برق وسیله ای است که سیستم مکانیکی و الکتریکی را هماهنگ می نمایند .و طراحی مناسب تابلو می تواند نقش به سزایی در کارکرد مطلوب بوستر پمپ داشته باشد.تابلو های بر و فرمان باید الکتروموتور ها و پمپ ها را از خطرات احتمالی نظیر نوسانات شدید در شبکه برق و خشک کار کردن پمپ ها و غیره محافظت کنند.همچنین تابلو باید از نظر ایمنی نیز مورد تائید باشد .وظیفه کنترلر (PLC)این است که بوستر پمپ را طوری کنترل کند که در شبکه مصرف فشار و دبی مطلوب ایجاد گردد و استهلاک نیز در پمپ ها بطور مساوی تقسیم گردد. سیستم های بکار رفته در تابلوهای فرمان و قدرت بوستر پمپ باید امکانات مناسبی به شرح زیر ایجاد نمایند :


مخزن دیافراگمی: آب سیالی است با درصد تراکم نزدیک به صفر و بطور عملی غیر قابل تراکم از آنجا که در خطوط   پمپاژ همواره می بایست تداوم جریان سیال برقرار باشد (Continuity) تا عمل ازدیاد فشار و انتقال توسط پمپ انجام گیرد و با توجه به غیر قابل تراکم بودن آب تا بخشی از سیستم پمپاژ بصورت ارتجاعی قابلیت جذب انرژی بصورت فشار یا کشش را دارا باشد.مخازن دیافراگمی این قابلیت را دارند که آب را تحت فشار معینی ذخیره نموده و در صورت نیاز دوباره آن را به سیستم باز گردانند.تحت فشار بودن دائمی سیستم پمپاژ می تواند عملکرد صحیح پرشر سوئیچ (Pressure Switches) را نیز تضمین نماید  تحقیقات نشان می دهد که وجود مخزن دیافراگمی در جلوگیری از به وجود آمدن تنش های بزرگ در اثر پدیده ضربه قوچ آب نقش بازی می کند .


از طرف دیگر برای جلوگیری از ازدیاد روشن و خاموش شدن پمپ ها سعی می شود حجم مخزن دیافراگمی را قدری بزرگتر از حداقل مورد نیاز برای نگهداری فشار انتخاب نمایند تا مصارف کوچک از محل ذخیره مخزن تامین گردد و سپس در صورت نیاز به مقادیر بیشتر آب مورد نیاز تامین شده و ضمنا آب تخلیه شده از مخزن نیز دو.باره جایگزین شود. هر چند این وظیفه را می توان به پمپ ژاکی نیز محول نمود تا مصارف کوچک را پاسخگو باشد اما به دلایلی که ذکر شد ترکیبی از پمپ ژاکی و مخزن دیافراگمی توصیه می شود که باعث جلوگیری از روشن و خاموش شدن های مکرر پمپ های اصلی گردد.


در بوستر پمپ هایی که از کنترلر برای کنترل کارکرد بوستر پمپ استفاده می شود حجم مخازن دیافراگمی مورد نیاز کمتر از حجم محاسبه شده خواهد بود زیرا کنترلر با برنامه ریزی صحیح می تواند بخشی از عملکرد مخزن دیافراگمی را پوشش دهد. این منبع به واسطه لوله یا اتصال قابل انعطاف به کلکتور دهش بوستر پمپ متصل می گردد و فقط در بوستر پمپ های دور ثابت مورد استفاده قرار می گیرد.


 سوئیچ فشار


در بوستر پمپ های دور ثابت از دو سوئیچ فشار برای کنترل فشار حداقل و حداکثر سیستم استفاده می شود و مقدار محدوده فشار مجاز کاری بوستر پمپ را برای واحد کنترل با استفاده از سوئیچ فشار معین می کنیم.


اجزاء بوستر پمپ

اجزاء بوستر پمپ


انتقال دهنده فشار


در بوستر پمپ های دور متغیر برای کنترل کاملا ثابت فشار آب فقط یک پرشر ترانسمیتر بکار می رود.


اجزاء بوستر پمپ

اجزاء بوستر پمپ


مانومتر


برای اندازه گیری فشار ورودی بوستر پمپ فشار خروجی بوستر پمپ فشار تک تک پمپ ها از مانومتر استفاده می شود.


اجزاء بوستر پمپ

اجزاء بوستر پمپ


اتصالات تبدیلی و فلنج ها


 برای اتصال قطعات مختلف بوستر پمپ به هم از اتصالات و فلنج ها استفاده می شود که بنا بر نوع و حجم بوستر پمپ از اتصالات و فلنجها ی جوشی یا دنده ای استفاده می شود.


f2


شاسی


برای یکپارچه نمودن بوستر پمپ مجموعه الکتروپمپ ها بخش مکش بخش دهش و تابلوی کنترل و فرمان بر روی یک شاسی اصلی نصب می گردند. پمپ ها و الکتروموتورها باید روی یک شاسی مناسب قرار گیرند تا از ارتعاش و حرکت آنها جلوگیری کند .مقاومت شاسی و نوع آن بستگی به وزن و حجم الکتروموتور ها و پمپ های مصرفی در بوستر پمپ دارد.


اجزاء بوستر پمپ

اجزاء بوستر پمپ


کوپلینگ


 اگر پمپ و الکتروموتور با سیستم کوپلینگ در خارج از پمپ کو پله گردد برای اتصال پمپ به الکتروموتور نیاز به کوپلینگ می باشد این کوپلینگ متناسب با قطر شفت الکتروموتور و پمپ است .استفاده از گارد کوپلینگ برای رعایت مسائل ایمنی اجباری است.

تمام قطعات بکار گرفته شده در بوستر پمپ باید از نوع استاندارد بوده و استاندارد های مربوط به آبرسانی و آتش نشانی در بوستر پمپ باید رعایت شود .همچنین تمام قطعات باید با ضریب اطمینان در نظر گرفته شده بتوانند فشار ایجاد شده توسط پمپ را تحمل نمایند.


اجزاء بوستر پمپ

اجزاء بوستر پمپ


 انواع بوستر پمپ


بوستر پمپ ها از نقطه نظر تعداد پمپ به دو دسته تک پمپه و دو یا چند پمپه طبقه بندی می گردند.



  1. بوستر پمپ تک پمپه

  2. بوستر پمپ با الکتروپمپ پیشرو

  3. بوستر پمپ بدون الکتروپمپ پیشرو


بوستر پمپ تک پمپه جهت مصارف آب بهداشتی کم و متوسط در آبرسانی و صنعتی کاربرد دارد.این نوع بوستر پمپ کاملا یکپارچه بوده و برای استفاده کافی است که کلکتور ورودی آن به منبع تغذیه آب و کلکتور خروجی آن به شبکه مصرف متصل شده و برق مورد نیاز تابلوی کنترل و فرمان آن تامین گردد.

بوستر پمپ های دو یا چند پمپه دور ثابت به دو دسته با الکتروپمپ پیشرو و بدون الکتروپمپ پیشرو طبقه بندی می گردد.


این بوستر پمپ ها از یک الکتروپمپ پیشرو (جاکی پمپ)و یک یا چند الکتروپمپ اصلی تشکیل می شوند که در آن ظرفیت الکتروپمپ پیشرو کمتر از الکتروپمپ های اصلی است ولی فشار آن بتا فشار الکتروپمپ های اصلی برابر است.


این بوستر پمپ ها از دو یا چند الکتروپمپ اصلی با مشخصات یکسان بدون استفاده از الکتروپمپ پیشرو ساخته می شوند.


مؤلفه های بوستر پمپ



بوستر پمپ ها براساس دو مؤلفه اصلی حداکثر مصرف آب و حداقل فشار طراحی می شوند و نوسانات ساعتی مصرف آب نیز عامل موثر در تعیین مشخصات آن می باشد.


 نوع پمپ ها در بوستر پمپ از جهت کارکرد


پمپ ها با توجه به کارکرد خود در بوستر پمپ به سه نوع تقسیم می شوند:


پمپ یا پمپ هایی که وظیفه تامین هد و دبی کل سیستم را دارند. هنگامی که دبی مورد نیاز یک سیستم زیاد باشد معمولا از پمپ های بزرگ استفاده می گردد به تبع آن موتور های محرک نیز انرژی زیادی برای به حرکت در آوردن پمپ نیاز دارند در الگوی مصرف زمان هایی وجود دارد که دبی درخواستی کم می باشد و میتوان این دبی را با یک پمپ کوچک تامین کردو نیازی به استفاده از پمپ بزرگ نیست. به همین دلیل برای صرفه جویی در مصرف انرژی و همچنین کاهش استهلاک پمپ های بزرگ پمپی با ظرفیت آبدهی کمتر از پمپ اصلی انتخاب می کنند تا برای مصارف کم فقط این پمپ روشن می شود و نیاز سیستم را برآورده کند.نام این پمپ ژاکی پمپ یا پمپ پیشرو است . برای حالتی که آبریزش در پمپ ها و افت تدریجی فشار در سیستم (LEAKAGE) وجود دارد از ژاکی برای تامین مجدد فشار استفاده می نمایند.


معمولا در مکان هایی که آبرسانی امری ضروری است و وقفه در آن باعث ایجاد مشکلاتی می شود (مانند بیمارستانها کارخانجات و ….)پمپی را روی بوستر پمپ قرار می دهند تا در صورت خراب شدن یا توقف یکی از پمپ ها این پمپ وارد مدار شود و وقفه ای در آبرسانی ایجاد نگردد. این پمپ را پمپ رزرو می نامند.در بوستر پمپ هایی که برای آتش نشانی بکار می رود حتما باید یک پمپ رزرو روی بوستر پمپ تعبیه گردد.

scrin
اجزای کلی تشکیل دهنده ی بوستر پمپ

روش به کارگیری بوستر پمپ ها


بوستر پمپ


بوستر پمپ (Booster pump) در لغت به معنای پمپ تقویت کننده است و در حقیقت دستگاهی است که باعث افزایش فشار می شود. همچنین ﺑﺮاي ﺗﺄﻣﻴﻦ ﻓﺸﺎر ﻛﻨﺘﺮل ﺷﺪه آب در ﻳﻚ ﺳﻴﺴﺘﻢ ﭘﻤﭙﺎژ از ﺑﻮﺳﺘﺮﭘﻤﭗ اﺳﺘﻔﺎده می ﺸﻮد .



بوستر پمپ


نحوه راه اندازی بوستر پمپ ها


 بوستر پمپ قادر است فشار بالای آب برای بهینه سازی بهره وری پاک کننده را تامین کند. پمپ خود به خود راه اندازی نمی شود و فقط زمانی که پمپ تصفیه کننده مخزن روشن شد به کار می افتد. راه اندازی بوستر پمپ بدون پمپ تصفیه کننده به بوستر پمپ آسیب جدی خواهد رساند. راه اندازی های نابجا باعث خروج بوستر پمپ از گارانتی می شود . در این مقاله سعی شده است تا نحوه ی راه اندازی صحیح بوستر پمپ آموزش داده شود.



اجزای تشکیل دهنده ی بوستر پمپ


تذکر این اجزا ممکن است در برخی از بوستر پمپ ها تغییر کند.






































پمپ



شیر یک طرفه



پرشر سوئیچ



الکتروموتور



صافی



مانو متر



شاسی مادر یا اصلی



لرزه گیر



اتصالات تبدلی



شاسی فرعی



تابلوی برق و کنترل



اتصالات کوپلی



کلکتور مکش و دهش



مخزن دیافراگمی



مغزی، مهره ماسوره و پیچ و وهره



شیر قطع و وصل



سنسور فشار



کابل های ارتباطی






 نصب و مونتاژ بوستر پمپ


بوستر پمپ ها شامل قطعات مکانیکی مانند الکتروپمپ و شاسی و شیر الات و کلکتور مکش و دهش ، تابلوی برق و منبع دیافراگمی می باشند. جهت نصب بوستر پمپ باید به موارد زیر توجه کنید:


1-      برای نصب بوستر پمپ بید از یک تکنسین ماهر در زمینه ی نصب وپشتیبانی بوستر پمپ استفاده کنیم.


2-      با توجه به وزن بوستر پمپ ها نیاز به فونداسیون مناسب جهت استقرار شاسی مادر بوستر پمپ می باشد . جهت عدم انتقال ارتعاشات دستگاه بوستر پمپ به فونداسیون استفاده از لاستیک های سراسری زیر شاسی مادر توصیه می شود.


3-      بوستر پمپ باید در فضای بسته و دور از تغییرات محیطی شدید نصب گردد.


4-      شیر فلکه های بوستر پمپ و تابلو برق بوستر پمپ باید در دسترس باشد.


5-      مجموع فشار ورودی دستگاه و فشار تولیدی آن از فشار مجاز قابل تحمل اجزا بیشتر نباشد. (با PN نرمال اجزای دستگاه مطابق باشد)


6-      فضای کافی در اطراف بوستر پمپ جهت تعمیرات و امکان تعویض قطعات فراهم آید.


7-      در حمل بوستر پمپ یا الکترو پمپ باید هیچگونه ضربه یا شوکی بر آنها وارد نیاید زیرا سیل مکانیکی و قطعات دیگر بوستر پمپ بسیار آسیب پذیرند.


8-      شاسی مادر بوستر پمپ  بر روی فونداسیون بصورت محکم متصل شده که این کار از طریق اتصال پیچ کردن در فونداسیون (Roll Bolt) نصب گردد.


9-      درشکل زیر انواع بوستر پمپ ها و بسته بندی های آنان در چهار صورت مختلف نشان داده شده است:



بوستر پمپ


10-      در بوستر پمپ هایی که صافی یا لرزه گیر به صورت مجزا جهت نصب بر روی کلکتور مکش و دهش فرستاده می گردند دقت فرمایید و نسبت به نصب انها حتما اقدام نمایید.


11-      منبع دیافراگمی نیز در بوستر پمپ های دور ثابت و دور متغیر حتماً باید نصب گردد. محل نصب منبع باید نزدیکترین محل به بوستر پمپ باشد و از فاصله دادن بین منبع و بوستر پمپ بپرهیزید.


12-      منبع دیافراگمی را از طریق شیلنگ های فشار قوی یا لوله کشی مناسب به زیر کلکتور دهش وصل نمایید . لازم به یاداوری است که حتماً شیر فلکه ی جداکننده ، سه راهی و شیر تخلیه در ترکیب اتصال منبع به بوستر پمپ به کار گرفته شود تا زمانی که نیاز به تست هوای داخل منبع می باشد،می توان منبع را از طریق شیر فلکه از سیستم بوستر پمپ جدا کرد و نسبت به تخلیه ی آب داخل منبع و سنجش فشار باد منبع اقدام نمود.


13-       سنسور فشار قطعه ای بسیار حساس می باشد و بستن ان به صورت غیر اصولی و سفت کردن آن روی بوشن باعث صدمه دیدن جدی به آن می شود.


14-      معمولاً تابلوی برق و فرمان روی شاسی مادر بوستر پمپ و کابل کشی مناسب بین الکترو موتور و تابلو از طرف این شرکت انجام می پذیرد.در صورتی که تابلو بصورت ایستاده باشد یا در صورتی که تابلوی کوچک را می خواهید روی دیوار نصب نمایید، باید آن را در محل مناسبی قرار دهید.


15-      مانومتر، پرشر سوئیچ در سیستم های دور ثابت و سنسور فشار در سیستم های دور متغیر را در روی کلکتور دهش بر روی بوشن های تعبیه شده نصب نمایید. دقت کنید سنسور فشار قطعه ای بسیار حساس می باشد و بستن آن به صورت غیر اصولی و سفت کردن آن روی بوشن باعث صدمه دیدن جدی به آن می شود.


16-      بستن سیم های الکترو موتور ها،سنسور، پرشرسوئیچ وکنترل سطح باید دقیقاً طبق نقشه ترمینال تابلو باشد. در ترمینال های تابلو برق، وروردی یا خروجی220 ولت و یا 240 ولت می باشند. در نتیجه اتصال  نادرست باعث آسیب دیدن دستگاه ها (خصوصاً بوستر پمپ) می شود.


17-      در صورت نصب تابلو بر روی دیوار یا نصب آن به صورت ایستاده ، کابل های معتبر با سایز استاندارد را از داخل سینی و یا با استفاده از سیم خرطومی لاستیکی بین الکتروموتور ها و تابلوی برق نصب نمایید. در راه اندازی تک ضرب از یک سیم چهار رشته و در راه اندازی ستاره – مثلث از دو سیم 4 رشته استفاده می گردد. پلاک الکترو موتور به دقت مطالعه شود.


بوستر پمپ نصب


18-      سنسور فشار در سیستم های دوور متغیر نصب می گردند. از ترمینال 1 و 2 سنسور به تر مینال های مربوطه در تابلو طبق جدول تر مینال ها متصل می گردند. به علت مثبت و منفی بودن سیم ها در سنسور جا به جایی در اتصال ترمینال ها باعث عدم کارکرد دستگاه می گردد.


19-      پس از نصب بوستر پمپ ، کلکتور مکش بوستر پمپ به منبع ذخیره متصل گردد. لازم به ذکر است پمپ های سانتریفیوژ دارای مکش منفی بسیار کمی می باشد. لذا توصیه می گردد محل نصب بوستر پمپ به گونه ای انتخاب گردد که آب منبع ذخیره بر پمپ ها سوار باشند.


20-      در بوستر پمپ های دور ثابت دو دستگاه پرشر سوئیچ روی کلکتور دهش نصب می شودکه آنها جهت تعیین حداقل و حداکثر فشار بوستر پمپ بکار گرفته می شوند.در پرشر سوئیچ های دیگر دو گیج (gage) وجود دارد. گیج اصلی ودیگر که نشان دهنده ی میزان اختلاف فشار است.


بوستر پمپ نصب



         راه اندازی بوستر پمپ



پس از تکمیل عملیات نصب بوستر پمپ طبق مراحل زیر به راه اندازی بوستر پمپ اقدام نمایید. لازم به ذکر است عدم دقت به موارد مذکور یا عدم آشنایی کافی با بوستر پمپ باعث صدمات جبران ناپذیر به دستگاه ها می گردد.


1-      ابتدا باید کلیه ی فیوز های داخل تابلو روی حالت خاموش قرار دهید و سپس برق سه فاز ورودی و نول را به ترمینال های تعبیه شده در تابلوی بوستر پمپ (R،S،T،N)متصل نمایید.


2-      فیوز اصلی تابلو را روی حالت روشن قرار داده و سه فاز ورودی و نول را توسط ولت متر نصب شده در تابلو یا از طریق اهم متر به صورت هر سه فاز با یکدیگر و با نول کنترل نمایید.تا نسبت به وجود برق سه فاز باخلاف فاز 400 ولت اطمینان حاصل نماییم.


3-      تمامی گزینشگر های سوئیچ روی حالت خاموش و کلیه ی فیوز های داخل تابلو در حالت روشن قرار می گیرد.


4-      برق ورودی تابلوی برق با کلید اصلی داخل تابلو به یکدیگر متصل می شوند.


5-      پس از اتصال برق اصلی باید کنترل فاز ها خروجی بدهد تا قادر باشیم پمپ ها را روشن کنیم.


6-      کلیه ی شیر های ورودی به بوستر پمپ و شیر های بوستر پمپ را باز کرده و از طریق شیر تعبیه شده بر روی کلکتور مکش و دهش هواگیری صورت پذیرد.لازم به ذکر است که میزان آب ذخیره شده باید به حد کافی جهت استارت و استفاده از بوستر پمپ باشد.


7-      کلیه ی پمپ ها باید هواگیری شده و پیچ هواگیری تعبیه شده بر روی هر پمپ باز گردد تا نسبت به تخلیه ی هوا اطمینان حاصل گردد.


8-      از حالت دستی کلید فرمان پمپ ها جهت تست لحظه ای پمپ ها به صورت دستی استفاده می گردد.باید جهت چرخش الکتروموتور ها کنترل شود تا مطابق جهت صحیح بچرخند.


9-      پس از تست دستی پمپ ها و حصول اطمینان از کارکرد مناسب دستی پمپ ها و کنترل سیم کشی مربوط به سنسورو پرشر سوئیچ ها ، شیر فلکه را باز کزده و گزینشگر سوئیچ اینورتور یا PLC را روی حالت اتوماتیک قرار می دهیم.


10-  در صورتی که پمپ ها خاموش نگردند یا در اثر خاموش شدن فشار سریع افت پیدا کندباید عملکرد شیر های یکطرفه، میزان باد منبع دیافراگمی و سیم کشی سنسور و پرشر ، مجدداً کنترل شود تا طبق دستور العمل توضیح داده شده نصب شوند.


11-  در ادامه، شیر مابعد کلکتور دهش بوستر پمپ را باز کنید. در صورت عدم نشتی در سیستم لوله کشی، پمپ های بوستر پمپ روشن می شودو در صورت عدم مصرف، بعد از لحظاتی پمپ ها خاموش می گردند.


12-  در صورتی که سیستم به صورت دور متغیر باشد طریقه تغیر فشار کارکرد بوستر پمپ از طریق اینورتور خواهد بود (که این محصول نیز توسط شرکت آبیاران عرضه می شود) .


13-  بعد از راه اندازی اولیه بوستر پمپ باید نسبت به نصب سیستم عدم خشک کار کردن پمپ ها اقدام نمود.



انواع قسمت های مختلف بوستر پمپ


در قسمت زیر در مورد اجزاء مختلف بوستر پمپ و طریقه ی نگهداری آنها توضیحاتی ارائه شده است.


پمپ بوستر پمپ


1- آب ورودی در پمپ ها باید کاملاً تمیز بوده  و از وجود آب در پمپ همواره باید اطمینان حاصل گردد ، بدیهی است که در صورت خشک کار کردن، پمپ صدمه اساسی می بیند.


2- پمپ ها باید در حالت تعادل و با صدای طبیعی و عملکرد روان کار کند و صدای غیر طبیعی نشان مشکل در پمپ می باشد که باید سریعا پمپ را از مدار خارج کرد و به بررسی مشکل و حل آن اقدام کرد.


3- فشار خروجی پمپ باید مطابق با مدارک پمپ بوده و در صورتیکه پمپ فشار لازم را تولید نمی نماید باید نسبت به رفع عیب آن اقدام گردد.


4- جهت چرخش الکتروموتور و به تبع ان پمپ، دارای اهمیت ویژه می باشد. زیرا کارکرد بر عکس پمپ اثرات مخرب بسیاری را بر پمپ ها وارد می کند.


5- خاموش و روشن شدن بیش از حد مجاز پمپ که با توجه به سایز پمپ معمولاً 20 بار در ساعت می باشد، باعث آسیب دیدن چندین قطعه ی پمپ می شود. لذا در صورت مشاهده ی چنین حالاتی باید سریعاً در رفع اشکالات برای جلوگیری از آسیب کلی به سیستم بر آمد.


6- در صورتی که پمپ در فضایی باشد که احتمال یخ زدن آب در آن زیاد است باید برای جلوگیری از یخ زدگی آن راهکارهایی اندیشیده شود.


7- اگر احتمال آن می رود که پمپ قرار است مدت زمان طولانی کار نکند بهتر است، آب موجود در پمپ را تخلیه کنیم. اگر امکان تخلیه ی پمپ وجود ندارد حدالامکان هفته ای یکبار پمپ را باز کنید تا پمپ سالم بماند.


8- در صورتی که پمپ به علت خاموش بودن گیرپاژ کرده باشد با پیچ گوشتی یا آچار ، مهره ی روی پمپ را کمی می چرخانیم تا از آن حالت خارج شود.


9- در صورت بسته بودن شیر فلکه ی خروجی، از روشن کردن پمپ برای بیشتر از چند ثانیه کوتاه بپرهیزید.حالت دستی پمپ ها فقط جهت تست بوستر پمپ یا مواقعی است که سیستم دجار اتفاقی شده است. به این جهت استفاده از پمپ ها در حالت دستی به صورت طولانی مدت باعث آسیب دیدن پمپ ها خواهد شد.


10- اگر جریان ورودی آب داغ باشد از حداقل فشار لازم اطمینان حاصل نمایید.


الکترو موتور بوستر پمپ


1- جهت کارکرد صحیح الکتروموتور نیاز به تابلوی برق مجهز به فیوز، کنتاکتور، بیمتال و کنترل فاز می باشد. عدم عملکرد صحیح هرکدام از قطعات مذکور، انتخاب ناصحیح قطعات از نظر اندازه و یا عدم تنظیم بی متال و کنترل فاز باعث سوختن الکترو موتور می شود.


2- میزان رطوبت و گرمای محیط باید با درجه ی عایق بندی موتور و کلاس کارکرد موتور مطابقت داشته باشد.


3- سربندی غیر اصولی و خارج از پلاک موتور باعث سوختن الکتروموتور می گردد.


4- کارکرد موتور در خارج از توان خروجی یا خارج از فرکانس مندرج در روی پلاک موتور جایز نیست. توان الکترو موتور باید با توان مورد نیاز پمپ مطابقت داشته باشد.


5- خاموش و روشن شدن غیر منطقی موتور باعث سوختگی موتور می گردد.


6- در برخی الکتروموتور های بزرگ نیاز به گریس کاری جهت بلبرینگ می باشند که باید به صورت دوره ای نسبت به انجام این امر اقدام شود.


7- بلبرینگ های موتور دارای عمر مشخصی از نظر ساعت کارکرد هستند. در صورت پایان عمر بلبرینگ یا شنیدن صدای غیر طبیعی نسبت به تعویض بلبرینگ اقدام نمایید.


شیر یک طرفه بوستر پمپ


یکی از حساس ترین قطعات الکترونیکی بوستر پمپ شیر یک طرفه است. درخروجی هر پمپ برای جلوگیری از برگشت آب از خط دهش به پمپ استفاده می گردد. عملکرد ناصحیح این شیر و برگشت آب سبب آسیب دیدن بوستر پمپ می شود.در صورتی که این شیر به صورت ناقص کار کند سبب مشکلاتی چون، بالا نرفتن فشار سیستم ، فشار آمدن به پمپ ها و معکوس چرخیدن پروانه ی پمپ در حالت خاموش ، خواهد شد.آب بندی کامل شیر یکطرفه باید گاهاً کنترل گرددو توجه شود اجسام خارجی ، سنگریزه یا شن یا ماسه در صورت جمع شدن در محل شیر یکطرفه از آب بندی کامل آن جلوگیری می کند.برای حل این مشکل شیر یکطرفه باید از سیستم جدا شده و تمیز شودو یا در صورت خوردگی دیسک یا دریچه، باید تعویض شود.


صافی بوستر پمپ


نصب صافی در قسمت مکش هر پمپ یا روی کلکتور ورودی توصیه می گردد. کنترل توری صافی طی زمان های مشخص لازم است تا در صورت گرفتگی و مسدود شدن به وسیله ی اجسام یا ذرات، برگ یا هر شیء موجود در روی آب ورودی، تخلیه و تمیز گردد. توری در صافی ها به راحتی قابل کنترل و یا قابل تعویض می باشند.در بوستر پمپ های آتش نشانی نصب صافی بر روی کلکتور مکش خلاف استاندارد می باشد.زیرا در صورت گرفتگی صافی عملکرد کل بوستر پمپ مختل می گردد.


شیر پروانه ای و شیر اصلی بوستر پمپ


در ورودی و خروجی هر پمپ به منظور امکان خارج کردن و وارد کردن پمپ به مدار در هنگام خرابی و تعمیر و یا تعویض پمپ با باز و بسته کردن شیر ها. شیر فلکه ها بایستی به دقت باز و بسته شوندو گاهی واشر آنها از نظر کارایی کنترل گردد تا اطمینان حاصل گردد در هنگام بسته بودن شیر ها آببندی کامل است. پیچاندن متوالی و ممتد فلکه موجب هرز شدن آن خواهد شد. هنگامی که پمپ در مدار می باشدنسبت به باز بودن شیر فلکه ی ورودی و خروجی اطمینان حاصل نمایید. عدم باز بودن باعث صدمات جدی به پمپ می گردد.


منبع دیافراگمی بوستر پمپ


1- برای جلوگیری از خرابی و لرزش سیستم ناشی از ضربه و همچنین نرم کار کردن سیستم از اجزای ضروری سیستم می باشدکه بهکلکتور دهش بوستر پمپ متصل می گردد که در بخش نصب به طریقه  نصب دیاگرامی اشاره شد که باید طبق همان روش انجام پذیرد.


2- فشار باد منبع دیافراگمی باید سه ماه یک دفعه کنترل گردد، زیرا در صورتی که فشار باد مخزن کم شود کارایی بوستر پمپ به شدت افت پیدا می کند. جهت کنترل باد منبع ابتدا باید شیر جدا کننده منبع از بوستر پمپ بسته گردد. سپس اب آب در درون منبع از طریق شیر تخلیه ، خارج شود. از طریق گیج های فشار، باد منبع دیافراگمی کنترل گردد.


3- فشار باد منبع باید حدود 1 بار کمتر از فشار استارت پمپ باشد. بطور مثال در صورتی که فشار روشن شدن پمپ ها در 7 بار باید 6 بار باشد.


4- در صورتی که فشار بوستر پمپ زیاد باشد باید از مخزن با فشار کاری 16 بار استفاده گردد تا از ترکیدن  و خرابی تیوپ آن جلوگیری شود.


تابلو برق


از اجزای مهم بوستر پمپ می باشد و طریقه ی نگهداری آن در دوام و عمر آن بسیار تاثیر گذار است.


1- هماننند سایر وسایل الکترونیکی باید از قرار دادن تابلو برق در رطوبت پرهیز گردد و در جایی قرار گیرد که در معرض مستقیم نور خورشید قرار نگیرد.


2- برق ورودی باید در محدوده ی مجاز ولتاژی باشد


3- کنترل فاز ها باید در محدوده ی مجاز تنظیم گردند تا ورود ولتاژ به تابلو بیش از اندازه نباشد.


4- بیمتال ها یا کلید های حرارتی اتوماتیک یا قابل تنظیم برای هر الکتروموتور باید طبق پلاک الکتروموتور تنظیم گردد تا در صورت آمپر غیر مجاز ، بیمتال یا کلید حرارتی اعلام خطا کند و الکتروپمپ متوقف گردد.


5- تعداد خاموش و روشن شدن ها در صورتی که غیر منطقی بود، بوستر پمپ را خاموش نمایید تا از سوختن کنتاکتور هاجلوگیری به عمل آید


6- در صورت سوختن قطعه ای نسبت به تعویض ان اقدام نمایید و از یکسره کردن مدارات جداً خود داری نمایید.


7- اینورتور جهت تغییر فرکانس در بوستر پمپ های دور متغیر نصب می گردد. بر روی اینورتور ها، پانل نمایشگر نصب شده است که بر آن می توان پارامتر مختلف نمایشی را مشاهده نمود و تنظیمات نیز می تواند از روی انها صورت گیرد.


8- در بوستر پمپ های دور ثابت جهت کنترل بوستر پمپ از PLC استفاده می گردد. PLC وظیفه ی روشن و خاموش کردن پمپ ها را به ترتیب خاصی دارد تا فشار در حد مطلوب در شبکه ی مصرف باشد و تغییر روشن پمپ در هر سیکل استهلاک را به بین پمپ تقسیم و به حداقل می رساند.


بررسی اجزای بوستر پمپ


در شکل زیر اجزای موجود در یک نوع بوستر پمپ مشخص شده است که در هنگام خرید به انتخاب درست شما کمک شایانی خواهد کرد.


نصب بوستر پمپ







































































































تعداد



توضیح



شماره ردیف



1



حلقه (شامل افزونه ی تخلیه)



1



1



پیش برنده



2



1



مهر و موم شده – ضد زنگ



3



1



به صورت بست حلقه ای



4



1



به صورت بست



5



2



پیچ، ضد زنگ، بست برای موتور



6



1



حلقه برای شفت



7



1



موتور، 4/3 اسب بخار



8



6



پیچ و مهره ی ضد زنگ



9



1



نوار لاستیکی



10



1



قاب برای نگهداری پمپ



11



4



پایه ی لاستیکی



12



2



پیچ و مهره



13



1



پیچ 8/1 اینچی



14



1



بسته ی نصب آسان



15



1



شلنگ پمپ



16



4



اتصال



17



4



پمپ اتصال نگهدارنده سریع



18




scrin
راه اندازی بوستر پمپ ها

 

برای درخواستهای مکانهایی که فراهم سازی آب در آن حیاتی و یک امر ضروری است ، مجموعه بوستر پمپ های چندگانه مناسب برای زمانی میباشد که نیاز به یک پمپ پشتیبان است و برای مواقعی میباشد که پمپ فعلی پاسخگو نیاز مصرف کننده نیست لذا با داشتن تعداد متعددی پمپ به مصرف کننده اجازه میدهد راه های زیادی برای استفاده و بهره وری از آنها داشته باشد. برای مثال در مواردی میتواند بعنوان یک پمپ اظطراری استفاده نمود برای مثال در وضعیتی که پمپ اصلی کار نکند یا بعنوان یک پمپ کمکی همراه با پمپ اصلی با همان وظایف مورد استفاده قرار گیرد.بوستر این امکان را فراهم میکند تا تعداد بیشتری از یک پمپ عموما در مکانهای مسکونی و تجاری و یا مکانهایی که بیشتر از یک یا دو پمپ با هم از طریق تخیله مشترک وصل میشوند .



از مزایای اصلی بوستر پمپ کاهش توان مصرفی میباشد،بدین صورتکه اگر دبی مصرفی از دبی پمپ اول بیشتر باشد،پمپ دوم وارد مدار شده ومیزان حداکثر دبی مصرفی را تنظیم میکند.


میزان فشاری که برای بوستر پمپ برای یک ساختمان مسکونی در نظر گرفته میشود بدین صورت میباشد:


هد کلی بوستر پمپ بر اساس متر ستون آب = ارتفاع ساختمان+10+ افت اتصالات و لوله


دبی مصرفی برای هر نفر 250 لیتر در 24 ساعت در نظر گرفته میشود.



کنترل سرعت


سرعت متغییر در بوستر پمپ ها برای استفاده از این امکان بکار برده میشود. تنظیم سرعت پمپ ها در این نوع متغییرها باید با نوع کارکرد پمپ ها انطباق داشته باشد برای مثال توانایی رسیدگی پمپ ها به درخواست های متعددی که صورت میگرد باید با سرعت آن تطابق پیدا کند. پمپ براساس نیاز روشن یا خاموش میشود در صورتی که پمپ اصلی در تلاش است که تقاضای اصلی مصرف کننده را برآورده سازد . مدلهای سرعتهای ثابت که تحت کنترل مقدار سوئیچ فشار  هستند و کمی ارزانتر از مدلهای معادل سرعت متغییر هستند.


 برای کنترل دور از اینورتر استفاده میشود که با تغیر فرکانس دور پمپ را نیز تغییر میدهد.


در بوستر پمپ های دور ثابت از پرشر سوییچ و در بوستر پمپ های دور متغیر از پرشر ترانسمیتر استفاده میشود.


پیکربندی مدلهای مسئولیت / اضطراری


این نوع مدلها از پیکربندی بهترین نوع پیکربندی میباشد برای درخواستهایی که نیاز دارند مجموعه بوستر پمپ ها در هر زمانی در حال کار باشند این نوع مجموعه ها معمولا در مکانهایی مانند بیمارستانها یا مکانهای مسکونی مورد استفاده قرار میگرند ، پمپهای اضطراری وقتی جایگزین میشوند که پمپی از کار بیفتد و در این صورت این نوع پیکربندی میتواند جایگزین مناسبی برای پمپ های خراب باشد . اگر مجموعه پمپی انتخاب کرده باشید که دارای پمپ اضطراری میباشد شما به مجموعه ای نیاز دارید که به یک پمپ اجازه دهد تا بیشترین مسئولیت را بر عهده بگیرد و به پمپ های اضافی و اضطراری اجازه دهد در صورت نیاز و یا در صورتیکه پمپ اصلی از کار افتاد این پمپ ها جایگزین آنها باشند.


پیکربندی مدلهای مسئولیت / کمکی


این نوع  مدلها از پیکربندی اجازه میدهد پمپهای چندگانه  بطور همزمان کار کنند در حالی که برای رسیدن و اجرای یک مسئولیت هستند . مزایای این مدلها برای جاهایی درخواست میشود که نوسانات بیشتری در آن اتفاق میفتد و برای اینکه که افزایش یا کاهش تقاضا در آن اتفاق می افتد و هم اینکه از لحاظ اقتصادی تقسیم کار پمپ وظیفه (مسئولیت ) اگر بین دو پمپ تقسیم شود اندازه مانیتور کاهش خواهد یافت . اگر در مجموعه بوستر پمپ حالت پیکربندی کمکی را انتخاب نمایید و شروع به کار کند نصف بیشترین میزان جریان در پمپ وظیفه مورد استفاده قرار میگیرد با این حال آنرا در فشار مداوم نگه دارید .


 

scrin
مزایای مجموعه بوستر پمپ های چندگانه

 

بوستر پمپ چیست؟


بوستر پمپ


یکی از مشکلات رایج که در سیستم لوله کشی ساختمان ها و لوله کشی شهری وجود دارد تنظیم نمودن فشار آب پمپاژ شده به داخل لوله ها می باشد. با توجه به این موضوع که میزان آب مصرفی دارای نوسان می باشد و دارای مقدار معینی نیست، بنابراین در سیستم های پمپاژ ثابت که چند الکترو موتور دائماً مقدار معینی آب به درون لوله ها پمپاژ می کنند. با توجه به کاهش و افزایش مصرف آب فشارهای متفاوتی به لوله وارد می شود که این موضوع باعث ایجاد مشکلاتی در سیستم آبرسانی می شود.



این مشکل بدین صورت است که در صورت افزایش فشار آب که حاصل فعالیت همزمان چند الکترو موتور می باشد، در این صورت این امکان وجود دارد لوله بر اثر فشار دچار آسیب ها و صدماتی شوند، همچنین بر عکس در صورتی که چند الکترو موتور همزمان خاموش شوند این امکان وجود دارد که فشار آب درون لوله کاهش یابد و آب در نقاط مختلف شهر و یا ساختمان قطع شود. برای تنظیم این فشار کنترل شده در درون سیستم آبرسانی و پمپاژ از بوستر پمپ استفاده می شود.




بوستر پمپ یک دستگاه مرتبط به هم و یکپارچه ای از چندین الکترو پمپ می باشد که بصورت موازی به همدیگر متصل هستند تا مجموع آب مصرفی و مجموع فشار وارد شده بر سیستم را تأمین نمایند. از موارد مصرفی بوستر پمپ ها می توان به استفاده در شبکه های آب شهری، مصارف درون ساختمانی، ایجاد فشار لازم برای مصرف آب در آتش نشانی ها، آبیاری پارک ها و فضای سبز در شهر ها، ساختمانها، پاساژها، بیمارستان ها ، فرودگاهها و مراکز صنعتی به کار می رود.




بوستر پمپ را بر حسب دو فاکتور ماکسیمم مصرف ساعتی و مینیمم فشار شبکه مصرف طراحی می شود. مصرف آب هر یک از وسایل ساختمانی بسته به نوع استفاده ساختمان متفاوت می باشد. نمودار آب مصرفی بهداشتی بوستر پمپ NOWAX که زیر مجموعه ای از بوستر سازی شرکت بزرگ EBARA ژاپن است که بر خلاف جدوال و نمودارهای مصرف آب آمریکا که بسیار بالاتر از نمودار مصرفی آب در ایران می باشد، بوستر های این شرکت کاملاً منطبق بر نمودارهای الگوی مصرفی آب در ایران می باشد.


قسمتهای اصلی یک بوسترپمپ شامل: الکتروپمپ ها، شاسی اصلی، کلکتور حرکتی، کلکتور مکش، تجهیزات کنترل فشار ، تابلوی کنترل و فرمان.


اصلی ترین قسمت بوستر پمپ ها، تابلوی کنترل و فرمان و تجهیزات کنترل فشار آن است.


بوسترپمپ ها از نظر کنترل فشار آب به دو رده تقسیم شده اند، بوستر پمپ های دور ثابت و بوستر پمپ های دور متغیر.


بوستر پمپ های دور ثابت نوع های مختلف تک پمپه، دو یا چند پمپه با جاکی پمپ و یا بدون جاکی پمپ ساخته میشوند. اما از لحاظ ولتاژ برق مصرفی بوستر پمپ تک فاز دور ثابت 220 ولت و سه فاز 380 ولت و یا ترکیبی از این دو می باشد.


در بوستر پمپ های نسل جدید که به صورت پیشرفته هستند، روشن و خاموش شدن الکترو پمپ ها به صورت ردیفی و نوبتی می باشد و براي كنترل فشار فقط از دو پرشرسوئيچ استفاده مي شود. یکی از پرشر سوئیچ ها برای حداکثر فشار و پرشر سوئیچ دوم برای حداقل فشار تنظیم می شوند. با وصل شدن مدار هر یک از پرشر سوئیچ ها، خبر رسیدن فشار آب به حداقل یا حداکثر به تابلوی کنترل و فرمان بوستر می رسد، و تابلوی فرمان بسته به حداقل یا حداکثر بودن فشار دستورات لازم جهت روشن شدن الکتروپمپ ها یا خاموش شدن نوبتی الکتروموتور ها را صادر می کند.


در بوستر پمپ های دور ثابت از چند منبع دیافراگمی با ظرفیت های ویژه استفاده می شوند. بهترین .مناسبترين ظرفيت مفيد منبع ديافراگمي براي 15 بار روشن و خاموش شدن هر يك از الكتروپمپ هاي بوستر پمپ، از حاصل تقسيم ظرفيت يك پمپ بر حسب لیتر در دقیقه به تعداد پمپ های بوستر پمپ بدست می آید. راندمان منبع ديافراگمي معمولاً 33%  است لذا حجم اسمي منبع ديافراگمي3 برابر حجم واقعي آن خواهد بود.


در مدت زمانی که یک یا چند الکترو موتور باهم روشن و فعال می باشند، علاوه بر تأمین آب مورد نیاز مقدار اضافی آن در دیافراگم منبع دیافراگمی ذخیره شده و باعث افزایش تدریجی فشار سیستم و رسیدن آن به فشار پرشرسوئیچ ماکسیمم می گردد که بدین وسیله دستور خاموش شدن الکترو موتورهای روشن توسط مدار فرمان صادر گردد. البته این موضوع را نیز باید در نظر بگیریم که ممکن است مدار فرمان همه ی الکترو پمپ ها را خاموش نکن و تنها برخی از الکترو پمپ ها را خاموش نماید تا فشار از درجه ماکسیمم کاهش یابد. پس از این حالت آب مصرفی از منبع دیافراگمی به شبکه مصرف وارد می شود. با مصرف آب درون دیافراگم ، فشار سیستم پایین می آید تا به فشار پرسوئیچ مینیمم برسد، در این حالت دستوری به مدار فرمان ارسال می شود که فشار سیستم کاهش یافته ، در این شرایط مدار فرمان دستور روشن شدن الکترو پمپها را صادر می نماید تا فشار سیستم افزایش پیدا کند. این روند روشن خاموش الکترو پمپها دور ثابت ادامه می یابد  تا دستگاه به سیستم آبرسانی خود با کمترین آسیب ادامه دهد.


بوستر پمپ های دور متغیر


یکی از قدیمیترین خواسته ها و آرزوی طراحان بوستر پمپ این بود که فشار آب ثابتی با تغییرات آب مصرفی ایجاد نمایند. اولین قدمی که برای دستیابی به این مهم وجود دارد ساخت دستگاهی است که بتواند با دور الکترو موتورهایی که با برق شهری کار می کنند تغیر یابد.


در چند دهه ی اخیر با پیشرفت صنایع و تکنولوژی ها در جهان، صنعتهای برق و مکانیک نیز رشد قابل قبولی داشته و به جایگاه بالایی دست پیدا کرده نمونه ای از این پیشرفتها ساخت دستگاه اینورتر می باشد.


دستگاه اینورتر دستگاهی است که به وسیله ی آن می توان فرکانس برق شهری را تغییر داد. با توجه به اینکه در فرکانس ثابت الکترو پمپ ها نیز دارای دور خروجی ثابتی هستند در صورتی که بتوان فرکانس برق شهری را افزایش داد دور دستگاه نیز افزایش می یابد.


یکی از معمولترین کاربردهای اینورترها که بیشتر در مهندسی تأسیسات شناخته شده است، استفاده از این دستگاهها در ساخت آسانسورهای دور متغییر(VVVF) می باشد.


در صورتی که از این تکنولوژی در ساخت الکترو پمپ ها و بوستر پمپ ها استفاده شود در این حالت می توان بوستر پمپ هایی را تولید کرد که دور متغییری دارند. در سالیان اخیر در کشورهای پیشرفته از بوستر پمپ هایی استفاده می شود که دارای دور و فرکانس متغییری هستند برای این موضوع از الکترموتورهایی استفاده می شود که دارای اینوترهای مجزایی هستند.


اما در کشور ایران متاسفانه افراد از مزایای بوستر پمپ های دور متغییر آگاه نیستند و همچنین قیمت بالای بوستر پمپ های دور متغیر نسبت به بوستر پمپ های دور ثابت باعث شده مقبولیت این پمپ در ایران کاهش یابد، ضمن اینکه برخی سازندگان ایرانی که دارای تخصص و دانش لازم برای ساخت بوستر پمپ های دور متغییر را ندارند اقدام به تبلیغ منفی نسبت به بوستر پمپ های دور متغییر کردند که باغث دید بد مردم نسبت به این بوستر پمپ ها شده است. برای این منظور در سال های اخیر در ایران اقدام به تولید بوستر پمپ های دور متغییر شده است که قیمت این بوستر پمپ ها قابل رقابت با بوستر پمپ های دور ثابت می باشد.


البته ذکر این موضوع نیز حائز اهمیت است که که همه ی دستگاهها و تجهیزات بوستر پمپ ها  به مانند بوستر پمپ های دور ثابت است، به جز تابلوی کنترل و فرمان و سنسور فشار.


نکته ی که در اینجا وجود دارد تشابه مکانیکی بوستر پمپ های دور متغیر با بوستر پمپ های دور ثابت باعث شده که بوستر پمپ های دور ثابت را با استفاده از تابلوی فرمان و سنسور های فشار به بوستر پمپ های دور متغیر تبدیل کرد یعنی کافی است به تجهیزات بوستر پمپ های دور ثابت یک تابلوی فرمان و چند سنسور فشار اضافه کنیم تا این بوستر پمپ های دور ثابت به بوستر پمپ های دور متغیر تبدیل شود.


به عبارت دیگر تمامی قسمت های مکانیکی و شیر آلات بوستر پمپ های دور ثابت و بوستر پمپ های دور متغیر یکسان هستند و تنها تفاوت آنها تابلوی فرمان، سنسور های فشار و پرشر های ترنسمیتر می باشد.


بخش اصلي تابلوي كنترل و فرمان تابلوي برق را قطعه كنترل ميكروپروسسوري هوشمند آن تشكيل ميدهد. این قطعه کنترل کنترل بر اساس برنامه ریزی خاصی طراحی شده و کار بوستر پمپ ها را کنترل و بررسی می نماید.


اين برد كنترل بر اساس برنامه خاص تعريف شده كار بوستر پمپ را كنترل مينمايد .در تابلوي برق بوستر پمپ براي كار دستي هر يك از الكتروپمپ ها بمنظور راه اندازي بوستر پمپ و استفاده موقت دستي از الكتروپمپ هاي بوستر پمپ به هنگام خرابي احتمالي سيستم اتوماتيك ، همچنين راه اندازي اتوماتيك بوستر پمپ ، كليدهاي لازم پيش بيني شده است .


در بوستر پمپ های دور متغیر بر خلاف بوستر پمپ های دور ثابت که روشن خاموش شدن الکترو پمپ ها به صورت سخت و به صورت آنی روشن و خاموش می شوند در بوستر پمپ های دور متغیر الکترو موتور ها با استفاده از برنامه و به صورت نرم روشن خاموش می شوند یعنی بسته به فشار سیستم و میزان آب مصرفی فرکانس افزایش و کاهش می یابد در این صورت دور الکترو موتور ها تغییر می کند.


همانطور که گفته شد با توجه به تغییر تدریجی دور، الکترو موتورهای دور متغییر این الترو موتورها نسبت به الکترو موتور های دور ثابت دارای مزایایی از قبیل:


1- ثابت بودن كامل فشار سيستم كه شاخص اصلي بوستر پمپ هاي دورمتغير است.


2- بوستر پمپ هاي دورمتغير بنا به دلايل زير به منبع ديافراگمي نياز ندارند.


2-1- حذف ضربه قوچ در شبكه مصرف به دليل روشن و خاموش نشدن آني الكتروپمپ ها.


2-2- معادل بودن مقدار آب پمپاژ شده بوسيله بوستر پمپ ها با ميزان آب مصرفي.


2-3-  ثابت بودن كامل فشار سيستم و عدم نياز به ذخيره سازي آب درحد فاصل دو فشار در مقايسه با بوستر پمپ هاي دورثابت.


3- كاهش فضاي اشغال موتورخانه با حذف منبع ديافراگمي .


4- كاهش استهلاك كوپلينگ ها و قطعات متحرك الكتروپمپ ها .


5- افزايش عمر مفيد بوستر پمپ و اجزا تشكيل دهنده آن.


6- كاهش هزينه هاي سرويس و نگهداري .


7-  كاهش هزينه هاي مستمر برق مصرفي تا 30% بدليل متناسب بودن شدت جريان برق مصرفي با دور الكتروموتور و حذف شدن جريان راه اندازي در مقايسه با بوستر پمپ هاي دورثابت به هنگام روشن شدن آني الكتروپمپ ها.


قطعه های کنترل پیشرفته دارای این امکان هستند که با توجه به الگوی مصرف و شرایط کاری آنها برنامه ریزی شوند تا بیشترین راندمان را داشته باشند.


در این قسمت به مهمترین وظایف قطعه کنترل می پردازیم:


1-      تعویض به نوبت پمپ ها که این کار باعث می شود همه ی الکترو موتور ها به نوبت کار کنند و در این صورت استهلاک سیستم نیز کاهش می یابد.


2-      فاصله زمانی روشن شدن الکترو موتور ها تنظیم می شود و همزمان روشن نمی شوند، منظور از این قسمت این است که پمپ ها به صورت همزمان فعالیت خود را شروع نمی کنند بلکه به طور منظم و با یک فاصله ی معین از همدیگر شروع به فعالیت می کنند.


3-      در صورتی که فشار سیستم آبرسانی افزایش یابد نیاز به خاموش شدن الکترو موتورها احساس می شود، پس وظیفه ی واحد کنترل برنامه ریزی برای خاموش شدن الکترو موتور هاست ولی به شرطی که همه ی الکترو موتورها به صورت همزمان خاموش نشوند.


4-      تعویض نوبتی پمپ ها، این بدان منظور است هنگامی که فشار آب ثابت بوده و نیاز به فعالیت و کار مداوم باشد واحد کنترل از کار مداوم یک الکترو پمپ جلوگیری می کند به این صورت که یه فاصله ی زمانی طراحی می کند و الکترو پمپ ها به صورت نوبنی روشن خاموش می شوند تا بدین صورت همه ی الکترو پمپ ها کار کرده و بعد از مدتی برای کم شدن درجه حرارت خاموش شوند.


5-      در بوستر پمپ دورمتغير كه تابلوي آن فقط شامل يك اينورتر براي كار ترتیبی الكتروپمپ ها است ، قطعه كنترل و فرمان بايد طبق روال برنامه قادر به تغییر مدار برق شهر و مدار برق اينورتر به هرکدام از الكتروپمپ ها بر اساس تعويض كار نوبتي الكتروپمپ ها باشد.


در قسمت مدار قدرت این بوستر پمپ ها برای هر یک از الکترو موتورها دو مدار قدرت تعبیه شده است 1) مدار قدرت با برق شهری 2) مدار قدرت با برق خروجی از اینوتر.


جهت ممانعت از بسته شدن همزمان دو مدار قدرت که قبلاً مطرح شد به یک الکترو پمپ می توان علاوه بر قطعه کنترل و فرمان برای امنیت بالاتر از دستگاههای فیزیکی و مکانیکی مانند قفل کن، بین دو کانکتور دو مدار قدرت هر الکترو پمپ استفاده نمود.


در بوستر پمپهای دور متغییر به جای پرشر سوئیچ ها که در بوستر پمپ های دور متغییر استفاده می شود از یک دستگاه به نام پرشر ترانسمیتر استفاده می کنند.


پرشر ترانسمیتر دستگاهی است که در هر لحظه فشار بوستر پمپ را اندازه گیری می کند و اندازه ی آن را به صورت شدت جریان از 4 تا 20 میلی آمپر به قطعه ی کنترل میکرو پروسسوری انتقال می دهد. ترانسمیترها با دامنه های مختلف فشار ساخته می شوند. بهترین ترانسمیتر به این صورت است که دارای حساسیت به دامنه فشار مورد نیاز بوستر پمپ باشد.


در قسمت كنترل و فرمان تابلوي برق بوستر پمپ عموماً از يك عدد پتانسيومتر استفاده مي شود كه بر اساس مقدار فشار مورد نياز بوستر پمپ تنظيم می شود .در حالیکه فشار سيستم پایین تر از فشار پنانسيومتر باشد شدت جريان انتقالي از پرشرترانسميتر به قطعه كنترل پایین تر از شدت جريان متناظر با فشار مورد نياز می باشد كه باعث بالاتر شدن فركانس اينورتر می شود.


بالا بودن فركانس برق خارجی از اينورتر باعث افزايش دور الكتروپمپ به اندازه ای می شودكه فشار دستگاه را به فشار تنظيم شده برساند و در حالتیکه فشار دستگاه بیشتر از فشار پنانسيومتر باشد معکوس اين عمل رخ می دهد تا هميشه فشار در درون دستگاه ثابت بماند. تغییرات فشار که ذکر شد غیر محسوس و در اندازه ی دهم متر فشار ستون آب است پس فشار دستگاه دائماً ثابت باقی می ماند.


در ابتدای راه اندازي بوستر پمپ با چرخش نرم الكتروپمپ بالا رفتن تدريجي دور آن براي تأمين مصرف آب آنی شبكه مصرف صورت می گرفت .با بالا رفتن تدريجي مصرف آب دور الكتروپمپ ذکر شده به همان نسبت هماهنگ با بالا رفتن فركانس برق خارجی از اينورتر افزايش پیدا می کند تا جایی که فركانس برق خارجی از اينورتر به فركانس برق شهری برسد. در اين لحظه دور الكتروموتور و آبدهي آن در فشار مد نظر به ماکسیمم می رسد.در این هنگام الكتروموتور ذکر شده با همان دور با برق شهر كار خواهد کرد و اينورتر در مدار الكتروپمپ جدید قرار مي گيرد و فركانس آن به آرامی از صفر به اندازه ای افزايش پیدا می کند كه مقدار اضافه مصرف آب را نسبت به ماکسیمم آبدهي يك پمپ تأمين کند.


با بالا رفتن مصرف آب به کار افتادن الكتروپمپ هاي بوستر پمپ به همين حالت تا آخرين پمپ ادامه پیدا می کند.


درحالتی که مصرف آب كاهش یابد ، فركانس برق خروجي از اينورتر و دور الكتروپمپي كه در مدار آن وجود دارد به تدريج كاهش پیدا می کند تا فركانس اينورتر و دور الكتروپمپ به صفر برسد . در اين موقع الكترپمپي كه ابتدا در مدار اينورتروجود داشت دوباره براي مصرف » از مدار برق شهری جدا می شود و در مدار برق اينورتر قرار ميگيرد تا دور آن آنی به وسیله ی اينورتر تنظيم گردد. در مدت زمان با کم شدن مصرف آب اين الكتروپمپ نيز خاموش شده و از مدار خارج مي شود و الكتروپمپ دیگری با برنامه یکسان اين پمپ در مدار اينورتر قرار ميگيرد . در حالتیکه کم شدن مصرف به همين صورت ادامه پیدا کند و مقدار مصرف آب به صفر نزدیک شود ، همه ی الكتروپمپ ها خاموش خواهند شد. در بوستر پمپ هاي جدید شامل دورثابت و يا دورمتغير از نظر هوشمند بودن قطعه ی كنترل آن از سيستم خبر رسانی نيز استفاده می کند.


سيستم خبر رسانی با نشان دادن علائم خاص عددي يا حروفي و يا هر دو می تواند وجود ایراد را در هر يك از تجهيزات تابلويي ، سنسور فشار ، و حتي شبكه مصرفی به نمایش در آورد و همزمان با آن با به صدا در آوردن يك آلارم  يا چراغ چشمك زن در قسمت مناسب مانند اطاق نگهباني يا اطاق تأسيسات رخ دادن مشکل را خبر رسانی کند. وجود سيستم عيب ياب باعث می شود که براي تعمير و نگهداري بوستر پمپ بتوان از افرادی  با تخصص کمتر استفاده کرد.


وجود داشتن یک سيستم خبردهنده ، فرد تعميركار را بدون اتلاف وقت به محل عيب راهنمایی کند و از بهم خوردن تابلوي برق براي پیدا نمودن برق جلوگيري نماید .


براي حل مشکل تابلو كافي است كه با خاموش نمودن كليد برق مدار دچار مشکل شده جريان برق آن را قطع کرده و تعميرات مورد نیاز را روی آن انجام داد و در حالتی كه خرابي مرتبط به الكتروپمپ باشد ، با فعالیتی یکسان، پس از قطع جريان برق اقدام به تعمير آن نمود بدون اين كه مشکلی در كار رایج بوستر پمپ در حال تعمير اتفاق بیافتد . به عبارت دیگر بوستر پمپ با توجه به برنامه و بدون در نظر گرفتن قسمت معيوب به فعالیت خود ادامه مي دهد.

scrin
بوستر پمپ

 

بوستر پمپ ماشینی است که فشار سیال را افزایش می دهد. این دستگاه شبیه یک کمپرسور گاز است، اما به طور کلی از یک مکانیسم ساده که غالباً حاوی تنها یک مرحله فشرده سازی است استفاده می کند و در حال حاضر برای افزایش فشار سیال به کار برده می شود. علاوه بر این بوستر پمپ دو مرحله ای و چند مرحله ای نیز ساخته شده است. بوستر پمپ ممکن است برای افزایش فشار سیال، انتقال سیال با فشار بالا، شارژ کپسول های سیال استفاده شود.


همانطور که در شکل زیر دیده می شود بوستر پمپ ها به صورت ایستگاهی بر ای افزایش فشار سیال در ارتفاعات بسیار مرتفع به کار می رود و از این حیث بسیار عالی می باشد. 






بوستر پمپ تجهیزاتی هستند که انرﮊی مکانیکی را از یک منبع بیرونی گرفته و به یک سیال مایع (یا گازی) که از آن در حال عبور است، انتقال می دهند. در نتیجه انرﮊی سیال پس از خارج شدن از این دستگاه (بوستر پمپ) افزایش می یابد. در بوستر پمپ ها تغییرات انرﮊی سیال همیشه به گونه ی تغییر فشار سیال قابل رویت است. علاوه بر این می توانیم از پمپ ها برای انتقال سیال به یک ارتفاع معین و یا جا به جایی آن در یک سیستم لوله کشی و یا نوع دیگر سیستم ها استفاده کنیم.


در مجموع از پمپ ها برای انتقال سیال از یک مکان به مکان دیگر استفاده می شود. پمپ ها دارای انواع مختلفی هستند که هرکدام دارای کاربرد خاصی می باشند.


مهم‌ترین پمپهایی که در شرکت آبیاران استفاده شده اند به صورت زیر است:


1993393-95339-abstract-3dنوع اول : بوستر پمپ سانتریفوﮊ 


1993393-95339-abstract-3dنوع دوم:  بوستر پمپ چرخ دنده ای 


بوستر پمپنوع سوم: بوستر پمپ رفت و برگشتی 


بوستر پمپ سانتریفیوژ


این بوستر پمپ ها به گونه ای هستند که انتقال انرﮊی از آنها به سیال به طور دائمی انجام می شود. پمپ های سانتریفوﮊ معمولاً انرژی نیروی محرکه خود را از طریق یک الکتروموتور دریافت می کنند. انتقال نیروی محرکه ی آن از موتور به بوستر پمپ از طریق یک محور به نام شفت منتقل می شود. شفت موتور به وسیله نوعی اتصالات مکانیکی به نام کوپلینگ به شفت پمپ متصل شده است. به این ترتیب انتقال نیرو از طریق شفت موتور الکتریکی به شفت بوستر پمپ انتقال می یابد.


بوستر پمپهای سانتریفیوﮊ، دارای یک محفظه می باشند که حلزونی شکل بوده که این محفظه پوسته ی سانتریفیوژ نامیده می شود. درون این محفظه یک یا چند چرخ قرار گرفته است که روی یک محور نصب شده اند. چرخ های قرار گرفته درون چرخ حاوی چندین پره است که انتقال نیروی محرکه به سیال مایع (یا گاز) در این قسمت انجام گرفته می شود. برای جلوگیری از خروج سیال از محل اتصال شفت به محفظه ی پمپ که اصطلاحاً نشتی نامیده می شود از ابزاری به نام مکانیکال استفاده می شود. نکته بسیار مهم در مورد این نوع بوستر پمپ ها هواگیری پمپ ها پیش از روشن کردن آنها می باشد. یعنی پس از راه اندازی پمپ و اطمینان از ورود سیال به داخل بوستر پمپ، باید از خروج کامل هوا یا گاز حبس شده در داخل بوستر پمپ نیز اطمینان حاصل نمود. از این نوع بوستر پمپ ها در ابعاد و اندازه های مختلف برای مصارف گوناگون قابل طراحی و ساخت هستند.


بوستر پمپ چرخ دنده ای 


این نوع بوستر پمپ ها نوعی از بوستر پمپ های دورانی می باشند. بوستر پمپ های چرخ دنده ای از دو قسمت متمایز تشکیل شده اند، یکی قسمت جداره ثابت و دیگری قسمت مدور که شامل یک محور گردان با چرخ دنده می باشد. در بوستر پمپ های چرخ دنده ای مقداری مایع بین دنده های چرخ دنده بوستر پمپ به اصطلاح به تله می افتد و در اثر چرخیدن چرخ دنده ها این مایع به قسمت خروجی بوستر پمپ رانده می شود. این بوستر پمپ ها به گونه ای ساخته می شوند که در آنها فاصله میان اجزاء گردانده شده و دیواره ی ثابت بسیار کم می باشد. کاربرد این نوع بوستر پمپ ها برای جا به جایی مایع با حجم کم و فشار متوسط می باشد. نکته مهم در مورد این نوع بوستر پمپ ها آن است که هرگز نباید آنها را در حالیکه شیر خروجی بوستر پمپ بسته است روشن نمود؛ چرا که در این حالت، اگر هیچ شیر اطمینانی در مسیر تخلیه ی بوستر پمپ وجود نداشته باشد، یا خود پمپ از بین می رود و یا اینکه لوله تخلیه می شکند.


بوستر پمپ رفت و برگشتی 


این گونه بوستر پمپ ها دارای تجهیزاتی هستند که انتقال انرﮊی در آنها به صورت سیال بوده که آنها نیز به صورت دوره ای می باشد. نیروی محرکه این گونه بوستر پمپ ها اکثراً توسط موتورهای الکتریکی تامین میشود. در این گونه بوستر پمپ ها حرکت دورانی میل لنگ را تبدیل به حرکت رفت و برگشتی پیستونی در یک سیلندر شده که با برگشت به عقب پیستون در سیلندر حالت مکش ایجاد شده و در نتیجه سیال از طریق یک شیر ورودی داخل سیلندر می شود. با حرکت پیستون به طرف جلو دریچه ورودی بسته و مایع از طریق شیر خروجی به خارج رانده می شود. شیرهای ورودی و خروجی یکطرفه بوده و طوری ساخته شده اند که در مراحل رفت و آمد پیستون، از ورود مایع داخل سیلندر به قسمت کم فشار و بالعکس ممانعت شود. اگر به جای پیستون، رفت و برگشتی در داخل سیلندر رفت و آمد کند در این حالت به آن بوستر پمپ رفت و برگشتی می گویند. در ضمن چنانچه رفت و برگشت دیافراگمی را حرکت دهد بوستر پمپ از نوع دیافراگمی است. فرق میان پیستون و رفت و برگشتی در این است که طول سر پیستون کوتاه تر از مسافتی است که پیستون درون سیلندر طی می نماید، در حالی که طول رفت و برگشتی بیشتر از طول مسافت طی شده توسط آن در داخل سیلندر است. از طرفی در بوستر پمپ پیستون از حلقه یا رینگی جهت آب بندی پیستون و سیلندر استفاده شده است که روی بدنه پیستون قرار گرفته و همراه آن حرکت می کند، در حالیکه در بوستر پمپ های رفت و برگشتی این رینگ روی سیلندر قرار دارد و ثابت است. این پمپ ها معمولاً کم ظرفیت هستند ولی فشار خروجی سیال را می توانند تا مقدار زیادی افزایش دهند. بنابراین از این پمپ ها در جاهایی که نیاز به جا به جا کردن سیالی با حجم کم ولی فشار بالا می باشد استفاده می کتتد. در ضمن باید به این نکته نیز توجه داشت که جریان سیال در این بوستر پمپ ها به صورت غیر یکنواخت می باشد. نکته بسیار مهم در مورد این بوستر پمپ ها آن است که هرگز نباید آنها را در حالی که شیر خروجی بوستر پمپ بسته است روشن نمود.


 


 


بوستر پمپ


با افزایش جمعيت شهري و روستایی و دخالت عوامل مختلف كاهش فشار آب از قبيل نشتي و خرابي لوله هاي آبرساني ،کاستی های ناشي از اتصالات در مسير جريان ، افزايش تقاضاي آب در ساعات اوج مصرف و… احتیاج به يك سيستم تقويت فشار امری ضروری است. بوستر پمپ عبارت است از لوله ها ، تجهیزات الكتريكي ، پمپ ها ، اتصالات ، شير آلات (همچون الكتروموتورها و تابلوي برق فرمان). بوستر پمپ همواره شبكه مصرفی را زیر فشار ثابت و معيني (به ميزاني كه قابل تنظيم می باشد) نگه داشته و به محض شروع مصرف آب در شبكه ابتدا يكي ازبوستر پمپ ها شروع به كار مي افتد و آب مصرفي را تامين مي نمايد . در صورتي كه ميزان مصرف بيشتر شود متناسب با آن سايربوستر پمپ ها به ترتيب و به صورت اتوماتيك وارد مدار مي شوند و به اين ترتيب ضمن اينكه فشار آب در شبكه ثابت مي ماند از استهلاك بيش از حد الكترو پمپ ها و نيز اتلاف انرژي الكتريكي در سيستم جلوگيري مي کند .


موارد کاربرد بوستر پمپ


بوستر پمپ ها آبرساني ساختمانهاي مختلف مانند برجها ،تامين سيستم اطفاءحريق، بيمارستانها ، مدارس ، سالنهاي تفريحي ، ورزشي ، مجموعه هاي صنعتي كارخانجات،مجتمع هاي مسكوني و آپارتماني …


 بوستر پمپ از اجزاء مختلفي تشكيل شده است:


اين اجزاء عبارتند از :

۱-پمپ

۲-تابلو برق

۳-كلكتورهاي ورودي و خروجي

۴-اتصالات اصلی و فرعی

۵-شاسي

۶-منبع ديافراگمي

ممكن است هر يك از اجزاء بوستر پمپ از بهترين ماركهاي موجود در بازار باشد ، اما انتخاب اوليه ، مونتاژ نهايي مجموعه ، تنظيمات مربوط به plc و راه اندازي در صورتي كه به درستي انجام نشود هر كدام به تنهايي ميتواند باعث كاركرد نا مناسب مجموعه بوستر پمپ شود .

از طرف ديگر به همان نسبت كه استفاده از بوستر پمپ باعث كاهش مصرف انرژي ، هزينه كمتر نگهداري و تعمير و آسايش مصرف كنندگان نهايي ميشود ، انتخاب غير كارشناسي و عدم رعايت استاندارد هاي لازم در اين بخش باعث مصرف انرژي بيشتر ، هزينه بيشتر نگهداري و تعمييرات ، اتلاف وقت وعدم رضايت و آسايش مصرف كنندگان ميشود .

متاسفانه به دليل توجه بيش از اندازه خريداران به قيمت اوليه ، بازار ساخت و فروش سيستم هاي نا مرغوب ارزان رونق يافته ، حال آنكه چندين برابر قيمت اوليه خريد ، صرف افزايش مصرف برق ، تعميرات ، نگهداري و… ميگردد ، كه خود موجب عدم رضايت مصرف كننده خواهد شد .لذا بررسي و تحقيق اوليه خريداران ، هم باعث رضايت مصرف كننده گشته و هم ارائه خدمات مناسب تر از طرف شركتهاي معتبر فعال در اين زمينه را هموار تر می كند.


بازديد دوره اي بوستر پمپ ها


براي افزايش طول عمر و آگاهي از وضعيت عملكرد بوستر پمپ باید برخي از پارامترها بصورت دوره ای كنترل شوند. ثبت اين پارامترها كمك زيادي به آگاهي از شرايط پمپاژ در طول يك بازه زماني مي كند.

۱-توان (آمپر) مصرفي بوستر پمپ

بطور معمول ساده ترين و يكي از مهمترين پارامترهاي قابل اندازه گيري توان است كه ميتوان از روي تابلوي پمپ يا به كمك آمپر متر انبري اندازه گيري شود.

۲-فشار مكش بوستر پمپ

كه با فشار سنج اندازه گيري ميشود و برايمحاسبه هد توليدي پمپ و اطمينان از فشار كافي مكش پمپ مورد استفاده قرار مي گيرد. در صورتيكه فشار مكش پمپ كافي نباشد كاويتاسيون اتفاق مي افتد.

۳-فشار رانش بوستر پمپ

كه با فشار سنج اندازه گيري ميشود. براي عملكرد صحيح فشار سنج نصب آن بايد بدقت انجام شود. فشار سنج بايد در مركز لوله و بصورت عمودبر لوله نصب شود. بايد توجه داشت در مكانهايي كه احتمال تجمع حبابهاي هوا يا ته نشين شدن رسوبات وجود دارد فشار سنج نصب نگردد.

۴-دبي بوستر پمپ

اندازه گيري دبي پمپ نسبتا مشكل است، با اينحال اطلاع از مقدار آن به درك شرايط پمپ كمك مي كند. اندازه گيري دبي پمپ ميتواند به كمك كنتور يا فلومترهاي اولتراسونيك انجام شود.

۵-كنترل مقدار صدا و ارتعاشات بوستر پمپ

بسياري از مشكلات معمول در بوستر پمپ ها در شروع باعث تغييراتي در صدا و لرزش مي شوند. اين مساله عاملي است كه در صورت دقت اپراتور ميتواند از بروز ايرادات عمده و صدمه در بوستر پمپ جلوگيري نمايد.

۶-كنترل نشتي از بوستر پمپ و اتصالات

نشتي از پمپ معمولا به علت آسيب ديدگي سيل ميكانيكي است .اوپراتور بايد در هر بار بازديد از عدم وجود چكه ونشتي در پمپ ولوله ها اطمينان حاصل نمايد.در صورتي كه پمپ از پكينگبراي آببندي استفاده ميكند مقدار مجاز نشتي حتما بايد وجود داشته باشد.

۷-مشخصات سيال خروجي از نظر دما و ذرات

بايد مطمئن شد سيال داخل بوستر پمپ براي پمپ مناسب است . براي اين منظور كيفيت اين سيال از نظر دما ، مقدار ذرات معلق ، PH ،كلر خرندگي و غيره بايد كنترل شود .

۸-كنترل دماي محفظه بيرينگ

عوامل متعددي از جمله نا همراستايي شفت پمپ و موتور ، نيروهاي هيدروليكي شعاعي و محوري ، كاويتاسيون ، خمش شفت و … باعث افزايش دماي بيرينگ و خرابي سريع آن مي شود .

۹-كنترل سطح مايع در مخازن

سطح مايع در منابع مكش ورانش در مخازن جانبي( در صورت وجود ) كنترل ميشود تا باعث اختلال در امر پمپاژ نشود .


بررسي عملكرد بوستر پمپ ها


با توجه رشد چشم گير جمعيت طي دههاي اخير ، شهرك سازي و آپارتمان سازي وارد فاز تازهاي از معماري شده است ، لذا نياز به سيستم هاي تامين فشار آب در ساختمانها بيشتر احساس ميشود .

ازطرفي باتوجه به هزينه تمام شده مصرف برق طي سالهاي اخير و همچنين حذف رايانه در اين بخش ، استفاده از بوستر پمپ ها به صورت بوستر پمپ هاي دور متغغير مورد توجه بسياري از كارشناسان و طراحان تاسيسات، انبوه سازان و مصرف كنندگان قرار گرفته است .


کاویتاسیون


این پدیده یکی از خطرناکترین حالتهایی است که ممکن است برای یک پمپ به وجود آید. آب یا هر مایع دیگری، در هر درجه حرارتی به ازای فشار معینی تبخیر می شود. هرگاه در حین جریان مایع در داخل چرخ یک پمپ، فشار مایع در نقطه ای از فشار تبخیر مایع در درجه حرارت مربوطه کمتر شود، حبابهای بخار یا گازی در فاز مایع به وجود می آیند که به همراه مایع به نقطه ای دیگر با فشار بالاتر حرکت می نمایند. اگر در محل جدید فشار مایع به اندازه کافی زیاد باشد، حبابهای بخار در این محل تقطیر شده و در نتیجه ذراتی از مایع از مسیر اصلی خود منحرف شده و با سرعتهای فوق العاده زیاد به اطراف و از جمله په ها برخورد می نمایند. در چنین مکانی بسته به شدت برخورد، سطح پره ها خورده شده و متخلخل می گردد.


این پدیده مخرب در بوستر پمپ ها را کاویتاسیون می نامند. پدیده کاویتاسیون برای بوستر پمپ بسیار خطرناک بوده و ممکن است پس از مدت کوتاهی پره های بوستر پمپ را از بین ببرد. بنابراین باید از وجود چنین پدیده ای در بوستر پمپ جلو گیری گردد. کاویتاسیون همواره با صدا های منقطع شروع شده و سپس در صورت ادامه کاهش فشاردر دهانه ورودی بوستر پمپ، بر شدت این صدا ها افزوده می گردد. صدای کاویتاسیون مخصوص ومشخص بوده وشبیه برخورد گلوله هایی به یک سطح فلزی است. هم‌زمان با تولید این صدا پمپ نیز به ارتعاش در می آید. در انتها این صداهای منقطع به صداهایی شدید ودائم تبدیل می گردد و در همین حال نیز راندمان بوستر پمپ به شدت کاهش می یابد.


جهت حفاظت پمپ در مقابل پدیده کاویتاسیون و بالاتر نگه داشتن فشار از فشار اشباع سیال در ورودی بوستر پمپ رعایت موارد زیز الزامی است:

– خطوط ورودی پمپ حتی الامکان کوتاه انتخاب شود.

پمپ حتی الامکان نزدیک به مخزن نصب گردد.

– از حداقل اتصالات در خط ورودی استفاده بشود.


از بوستر پمپ می توان برای افزایش فشار آب که برای رسیدن به خانه ها یا واحد های مسکونی و ساختمانی مورد نیاز است، استفاده کرد.


لینک دانلود PDF بوستر پمپ

scrin
بوستر پمپ چیست؟

انواع پروانه پمپ


پروانه پمپ مهمترین بخش پمپ میباشد، چرا که اندازه، شکل و سرعت آن ظرفیت پمپ را در تمام شرایط تعیین مینماید. نوع پروانه با تیغه ساده کونیک و با روپوش منفرد معمولا در صنایع کوچک به کار میرود . پروانه با تیغه ساده همچنین میتواند دارای دو روپوش باشد . نوع دیگر این پروانه دارای تیغه خمیده یا شعاعی است . این پروانه غالبا برای انتقال مواد شامل توده های جامد یا ذرات درشت معلق به کار میرود، و سرعت بیشتری به ماده پمپ شونده می بخشد.





پروانه با تیغه شعاعی در دو طرح باز و بسته عرضه میشود . طرح باز آن دارای روپوش جزئی بوده که در مقایسه با پروانه های دیگر کوچکتر میباشد. روپوش این پروانه های نوع باز فقط قسمت پشت پروانه را می پوشاند . ارتفاع تیغه پروانه بسته به طرح و کاربرد مورد نظر میتواند از نیم تا دو اینچ تغییر کند. قطر پروانه همراه با ظرفیت پمپ، ارتفاع پروانه لازم را تعیین میکند. نوع دیگر پروانه باز با روپوش کامل در قسمت پشت است که این پروانه معمولا در ردیف پروانه های نیمه باز قرار میگیرد، چرا که روپوش کامل پشتی تشکیل یک دایره کامل داده وتیغه ها از جلو قابل دسترسی اند.

قسمت مرکزی پروانه که بر روی محور نصب میشود، توپی پروانه نام دارد. این توپی بسته به طرح و اندازه پروانه می تواند کوچک یا بزرگ باشد. اگر پروانه از نوع مکش دو گانه باشد، توپی معمولا در قسمت مرکزی باز بوده و دو توپی جدا گانه برروی محور نصب می شوند.نوع مکش دو گانه بسیار شبیه نوع مکش واحد بوده، با این فرق که در آن روپوش پشتیبان وجود ندارد. در عوض مرکز پروانه با مکش دو گانه دارای به اصطلاح روپوش های جزئی است که، هنگامیکه به هم متصل میشوند به سکل منحنی خواهند بود که آبرا از دهانه مکش پروانه به نوک تیغه های تخلیه هدایت می کنند. تیغه های هر طرف در موقعیت های مناسب قرار گرفته و پس از اتصال به صورت یک تیغه واحد در می آیند که در نزدیکی لبه بیرونی پروانه قرار دارد. رو پوش های بیرونی محفظه ای برای مواد پمپ شونده به وجود می آورند.

 


پروانه پمپ نیز مانند پوسته یا بدنه آن میتواند از چدن، فولاد، برنز، برنج، لاستیک قالبی، فایبر گلاس یا هر ماده دیگری باشد که با ماده پمپ شونده ساز گار است. البته انواع دیگر پروانه نیز در پمپ ها بکار میروند، اما بیشتر در پمپ های انتقال مواد مخصوص یا پمپ هایی با طراحی مخصوص استفاده می شوند. این پروانه ها همراه با نوع پمپ مربوطه در درس های آینده شرح داده خواهند شد . پروانه های که تا کنون مورد بحث قرار گرفته اند تنها برای پمپ های تک پروانه استفاده می شوند. درپمپ های چند مرحله ای ، طراحی پروانه باید چنان با دقت صورت پذیرد که از اعمال نیروهای اضافی شعاعی ویا محوری در هر مرحله آن پرهیز شود. برای این منظور پروانه ها معمولا پشت به پشت قرار می گیرند ، حتی اگر چند اینچ از یکد یگر فاصله داشته باشند. برخی پروانه ها در قسمت پشت روپوش تیغه های کوچکی دارند که برای پمپ کردن آبهایی به کار میروند که در پشت پروانه قرار می گیرند . بدین طریق، بارمحوری پروانه های عادی نیز کاهش می یابد.


حلقه های سایش: چنانکه به خاطردارید حلقه های سایش، یک نقطه نشت سیال بین دهانه های مکش و رانش پمپ ایجاد می کنند .این نقطه نشت اجازه میدهد تا مقادیر کمی آب در پمپ گردش کرده، برخی از نیروهای شعاعی و محوری ایجاد شده در داخل پمپ را خنثی نماید. این حلقه ها معمولا به صورت قابل تنظیم طراحی میشوند تا فاصله مناسب بین پوسته و پروانه حفظ شود.



 


 


 

scrin
پروانه پمپ
درباره شرکت
گروه صنعتی جلوخانی در طی چندین سال فعالیت خود در پروژه های عمرانی کشور توانسته است خدماتی ارزنده ارائه نماید که عمده ترین آنها عبارتند از :  
  گروه صنعتی جلوخانی با بیش از پانزده سال سابقه یکی از بزرگترین فروشندگان صنعت ساختمانی می باشد
  کد QR برای دست رسی راحت به سایت
نماس با ما
تلفن های تماس :
021-66697400-66635928
021-66686847-51
آدرس: تهران - بازار آهن شاد آباد - مجتمع تجاری 17 شهریور - بلوک B پاساژ د - طبقه همکف - پلاک 211
ورود به سایت